Co to jest bilans i kto musi go sporządzać?

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Jednym z wymogów, które muszą spełniać przedsiębiorcy, jest sporządzanie bilansów księgowych. Jest to jeden z najważniejszych elementów sprawozdania finansowego. Co to jest bilans oraz w jaki sposób należy sporządzać ten dokument? Na to i wiele innych pytań odpowiadamy w niniejszym artykule.

Sprawozdanie finansowe - kto musi je sporządzać i co zawiera?

Sprawozdanie finansowe jest dokumentem, który zawiera podstawowe informacje na temat rocznej działalności danego podmiotu gospodarczego. Obowiązek sporządzania sprawozdania finansowego dotyczy firm prowadzących księgi rachunkowe w związku z wysokością przychodów bądź stanem prawnym lub takie, które dobrowolnie podjęły decyzję o wyborze ksiąg rachunkowych.

Za sporządzenie omawianego dokumentu zazwyczaj odpowiadają księgowi lub wyspecjalizowane biura rachunkowe. Sprawozdanie finansowe musi być zatwierdzone przez stosowne organy zarządcze w danym przedsiębiorstwie, dlatego to one ponoszą odpowiedzialność za jego treść. 

Sprawozdanie finansowe składa się z trzech części: 

  • bilansu - określa on stan aktywów i pasywów na dzień kończący bieżący i poprzedni rok obrotowy, 
  • rachunku zysków i strat - wyszczególnia się w nim osobno przychody, koszty, zyski, straty oraz obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego z tytułu bieżącego i poprzedniego roku obrotowego,
  • informacji dodatkowej - są tam zawarte informacje na temat przyjętych zasad, takich jak metody wyceny czy zmiany w porównaniu z rokiem ubiegłym. . 

W tym artykule skupiamy się na pierwszym z elementów sprawozdania, czyli na bilansie. 

Bilans - podstawowy element sprawozdania finansowego 

Bilans (łac. bilanx waga) jest to zestawienie zawierające wszystkie aktywa i pasywa należące do danego podmiotu gospodarczego. Wyróżnia się dwa rodzaje bilansów: bilans otwarcia, który sporządza się na początku okresu sprawozdawczego oraz bilans zamknięcia przygotowywany na koniec tego okresu. 

Bilans przygotowują wszystkie firmy prowadzące pełną rachunkowość. Jest to jeden z najważniejszych elementów sprawozdania finansowego. Są w nim zawarte wszystkie istotne informacje na temat składników majątkowych danego przedsiębiorstwa oraz źródeł ich finansowania w danym momencie. Bilans to zestawienie mające charakter statyczny. Dzięki informacjom zawartym w bilansie można łatwo zweryfikować, czy należący do firmy majątek ma pokrycie w finansowaniu. Eksperci wskazują, że aktywa i pasywa powinny się równoważyć. Świadczy to wówczas dobrze o polityce finansowej prowadzonej przez dany podmiot gospodarczy. 

Najważniejsze elementy bilansu 

Co powinno znaleźć się w bilansie? Podstawowe informacje, których nie może zabraknąć w bilansie, to:

  • nazwa i adres przedsiębiorstwa, którego dotyczy sprawozdanie finansowe, 
  • określenie dokumentu - "bilans",
  • wskazanie momentu bilansowego, czyli daty, w której zostały wycenione pasywa i aktywa należące do danego przedsiębiorstwa, 
  • wyszczególnienie wszystkich pasywów i aktywów zgodnie z zasadą równowagi bilansowej, 
  • własnoręczne podpisy osób upoważnionych do prowadzenia polityki finansowej firmy, 
  • wskazanie daty i miejsca przygotowania dokumentu. 

Zamknięcie ksiąg rachunkowych a bilans 

Bilans musi być przygotowany w konkretnym dniu. Mianowicie wtedy, gdy zamykane są księgi rachunkowe. Do zamknięcia ksiąg rachunkowych dochodzi w następujących okolicznościach: 

  • "na dzień kończący rok obrotowy,
  • na dzień zakończenia działalności jednostki, w tym również jej sprzedaży, zakończenia likwidacji lub postępowania upadłościowego, o ile nie nastąpiło jego umorzenie,
  • na dzień poprzedzający zmianę formy prawnej,
  • w jednostce przejmowanej na dzień połączenia związanego z przejęciem jednostki przez inną jednostkę, to jest na dzień wpisu do rejestru tego połączenia,
  • na dzień poprzedzający dzień podziału lub połączenia jednostek, jeżeli w wyniku podziału lub połączenia powstaje nowa jednostka, to jest na dzień poprzedzający dzień wpisu do rejestru połączenia lub podziału,
  • na dzień poprzedzający dzień postawienia jednostki w stan likwidacji lub ogłoszenia upadłości,
  • na inny dzień bilansowy określony odrębnymi przepisami". 

Powyższe wytyczne zostały zaczerpnięte z ustawy o rachunkowości.

Rodzaje bilansów 

Specjaliści wyróżniają bardzo różne typy bilansów. Ich treść może być uzależniona od okoliczności powstania bądź sposobu przeznaczenia dokumentu. Do najpopularniejszych rodzajów bilansów zaliczamy:

  • bilans uproszczony,
  • bilans sprawozdawczy,
  • bilans publikacyjny,
  • bilans skumulowany,
  • bilans zamknięcia,
  • bilans otwarcia,
  • bilans krótkookresowy,
  • bilans likwidacyjny. 

Układ bilansu

Wytyczne w zakresie prawidłowego układu bilansu zostały omówione we wcześniej wspomnianej ustawie o rachunkowości. Art. 86 ustawy zawiera dokładne wyszczególnienie wszystkich elementów, które powinny składać się na pasywa i aktywa. 

Bilans dzieli się na składniki o podobnej treści ekonomicznej. Wycenia się je w tej samej walucie. W aktywach znajdziemy m.in. aktywa trwałe i aktywa bieżące. Z kolei do pasywów zaliczamy zobowiązania bieżące, zobowiązania długoterminowe oraz kapitał własny. Suma aktywów i pasywów powinna być taka sama. Wtedy osiąga się równowagę bilansową, która jest niezwykle istotna. 

Kiedy należy sporządzić sprawozdanie finansowe? 

Spółki, które są zarejestrowane w KRS, mają 3 miesiące na przygotowanie sprawozdania finansowego od dnia bilansowego. W przypadku, gdy rok obrotowy pokrywa się z kalendarzowym, termin oddania sprawozdania upływa 31 marca. 

Później sprawozdanie muszą zatwierdzić kompetentne organy w firmie, np. wspólnicy lub właściciel, gdy jest to jednoosobowa działalność gospodarcza. Roczne sprawozdanie finansowe musi być zatwierdzone nie później niż 6 miesięcy od dnia bilansowego - czyli do 30 czerwca, gdy rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym. 

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów