Poradnik Przedsiębiorcy

Amortyzacja podatkowa i bilansowa - jakie są zasadnicze różnice?

Zarówno amortyzacja podatkowa i bilansowa to zmniejszenie wartości środka trwałego na skutek jego zużycia. Wydatek na zakup składnika majątku o wartości powyżej 3 500 zł co do zasady nie trafia bezpośrednio do kosztów, tylko księgowanie rozłożone jest w czasie, zgodnie z przyjętą stawką i metodą amortyzacji. Dowiedz się, jakie różnice występują pomiędzy amortyzacją podatkową a bilansową

Amortyzacja podatkowa i bilansowa - różny czas odpisów

Podstawową różnicą pomiędzy amortyzacją bilansową i podatkową jest okres, na który zaplanowana jest amortyzacja. Amortyzacja podatkowa wynika bowiem z ustaw o podatkach dochodowych, a więc jest narzucona odgórnie, z możliwością korzystania z pewnych preferencji jak np. amortyzacja jednorazowa w ramach pomocy de minimis. Natomiast amortyzacja bilansowa zgodnie z ustawą o rachunkowości ma odzwierciedlać planowany okres użytkowania środka trwałego. Co ważne, decyzję o ustaleniu stawki amortyzacji podejmuje kierownik jednostki. 

Art. 32 ust. 2 ustawy o rachunkowości:

Przy ustalaniu okresu amortyzacji i rocznej stawki amortyzacyjnej uwzględnia się okres ekonomicznej użyteczności środka trwałego, na określenie którego wpływają w szczególności:

1) liczba zmian, na których pracuje środek trwały;

2) tempo postępu techniczno-ekonomicznego;

3) wydajność środka trwałego mierzona liczbą godzin jego pracy lub liczbą wytworzonych produktów albo innym właściwym miernikiem;

4) prawne lub inne ograniczenia czasu używania środka trwałego;

5) przewidywana przy likwidacji cena sprzedaży netto istotnej pozostałości środka trwałego.

Może zatem dojść do trzech różnych sytuacji:

  • amortyzacja podatkowa i bilansowa będą rozłożone na taki sam okres,

  • amortyzacja bilansowa będzie przebiegać szybciej niż amortyzacja podatkowa,

  • amortyzacja podatkowa nastąpi w okresie krótszym niż bilansowa.

Czy amortyzacja podatkowa i bilansowa są sobie równe?

Taki przypadek jest najczęściej spotykany w mikro i małych przedsiębiorstwach oraz spółkach, których prowadzenie powierzono biuru rachunkowemu. Jest bowiem najprostszym z możliwych. Stawkę amortyzacji podatkowej i bilansowej ustala się zgodnie z ustawą o podatku dochodowym. Wprawdzie ustawa o rachunkowości nie wspomina o takiej możliwości, ale również jej nie wyklucza, jeśli kierownik jednostki uzna, że stawki wskazane w ustawie o podatku dochodowym odzwierciedlają ekonomiczną użyteczność środka trwałego.

 Księgowanie miesięcznego odpisu amortyzacyjnego wygląda następująco:

  • strona Wn - konto 40-1 (Amortyzacja),

  • strona Ma - konto 07 (Umorzenie środka trwałego).

 Amortyzacja bilansowa szybsza od podatkowej

W takim wypadku ustawy o podatkach dochodowych przewidują dłuższy okres amortyzacji, niż wynika to z zakładanego okresu użyteczności składnika majątku. Przypadek tego typu może powstać np. w przedsiębiorstwach produkcyjnych, gdzie dochodzi do znacznej eksploatacji maszyn poprzez używanie ich na kilka zmian.

W takiej sytuacji bilansowy odpis amortyzacyjny będzie przewyższać odpis podatkowy i tym samym powstanie różnica w księgowaniu, gdzie nadwyżka odpisu dla celów bilansowych nie będzie mogła zostać zaliczona do kosztów podatkowych. Pomiędzy zyskiem brutto a podatkiem dochodowym powstanie tymczasowa różnica, która zostanie zniwelowana w momencie sprzedaży środka trwałego lub całkowitego umorzenia.