Powszechnie uważa się, że dowody osobiste są zarezerwowane dla dorosłych, jednak dowód osobisty dla dziecka to dokument, który można wyrobić już od urodzenia. Polskie prawo przewiduje jednak możliwość uzyskania takiego dokumentu przez dzieci. Jakie warunki należy spełnić, aby małoletni mógł otrzymać swój własny dowód osobisty i kto jest uprawniony do złożenia wniosku w takiej sprawie?
Kiedy paszport, a kiedy dowód osobisty dla dziecka?
Podstawowymi dokumentami potwierdzającymi tożsamość są dowody osobiste oraz paszporty. Dzięki istniejącym regulacjom prawnym polscy obywatele mają możliwość posługiwania się dowodami osobistymi na terenie całej Unii Europejskiej, zamiast standardowych paszportów. Nie inaczej jest w przypadku dzieci, które również mogą mieć tego rodzaju dokumenty.
Choć paszport jest głównym dokumentem podróży międzynarodowych, dowód osobisty dla dziecka oferuje szereg korzyści, szczególnie w kontekście podróży w ramach Unii Europejskiej oraz do krajów strefy Schengen. Oto kilka kluczowych powodów:
- dowód osobisty uprawnia do przekraczania granic w obrębie Unii Europejskiej oraz w krajach należących do strefy Schengen. Jest to wygodna alternatywa dla paszportu, zwłaszcza przy częstych krótkich wyjazdach;
- w Polsce dowód osobisty dziecka może być wymagany w różnych sytuacjach, np. przy korzystaniu z usług medycznych, zapisywaniu dziecka do szkoły czy przedszkola (choć częściej wystarczy akt urodzenia) czy w banku w przypadku dysponowania środkami z konta dziecka (np. konto oszczędnościowe);
- w sytuacji zagubienia się dziecka posiadanie dowodu osobistego ułatwia identyfikację i kontakt z rodzicami lub opiekunami prawnymi;
- jeśli dziecko nie podróżuje poza strefę Schengen, dowód osobisty jest wystarczającym dokumentem tożsamości. W przeciwnym wypadku konieczne będzie wyrobienie paszportu dla małoletniego.
Możliwość wyrobienia dowodu osobistego dla dziecka wynika bezpośrednio z Ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 roku o dowodach osobistych. Zgodnie z treścią jej art. 4 ust. 1 dowód osobisty jest dokumentem stwierdzającym tożsamość i obywatelstwo polskie osoby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw członkowskich Unii Europejskiej, państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej oraz państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, których obywatele mogą korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi oraz na podstawie jednostronnych decyzji innych państw, uznających ten dokument za wystarczający do przekraczania ich granic. W przepisie tym nie odnajdziemy żadnego ograniczenia wiekowego, jeśli chodzi o możliwość wyrabiania dowodów osobistych dla każdej zainteresowanej osoby. Co więcej, zgodnie z art. 5 wspomnianej ustawy prawo do posiadania dowodu osobistego przysługuje każdemu obywatelowi Rzeczypospolitej Polskiej. Pełnoletni obywatel Rzeczypospolitej Polskiej zamieszkujący na jej terytorium jest obowiązany mieć dowód osobisty.
Przykład 1.
Rodzina Kowalskich planuje wakacje we Włoszech. Ich 3-letni syn, Jaś, ma dowód osobisty. Czy dziecko oprócz tego musi mieć ze sobą paszport? Nie, ponieważ Włochy należą do Unii Europejskiej, a co za tym idzie, polscy obywatele mogą przyjeżdżać do tego kraju, posługując się polskimi dowodami osobistymi, wliczając w to także małe dzieci.
Przykład 2.
Pani Anna zabiera swojego 6-miesięcznego syna Tomka do lekarza. Podczas rejestracji w przychodni prosi się o dokument tożsamości dziecka. Czy dowód osobisty małoletniego będzie w takiej sytuacji przydatny? Tak, dokument ten pozwoli na szybką identyfikację i potwierdzenie danych.
Przykład 3.
Pan Piotr zapisuje swoją 8-letnią córkę Zosię na kurs językowy. Regulamin szkoły przewiduje konieczność posiadania dokumentu tożsamości przez dziecko. Czy dowód osobisty może być w tym przypadku pomocny? Tak, taki dokument będzie wystarczający do spełnienia wymogu szkoły językowej.
Procedura wydania dowodu osobistego dla dziecka
Procedura wydania dowodu osobistego dla dziecka jest podobna do tej, którą stosujemy dla osoby dorosłej, z kilkoma kluczowymi różnicami dotyczącymi reprezentacji wnioskodawcy. Wniosek o wydanie dowodu osobistego dla osoby małoletniej może złożyć jeden z rodziców (z zastrzeżeniem, że oboje rodzice mają pełną władzę rodzicielską i nie ma sporu co do wydania dowodu), opiekun prawny albo kurator ustanowiony przez sąd. Część urzędów w Polsce wymaga stawiennictwa jednego z rodziców lub opiekuna prawnego wraz z dzieckiem, jeśli ukończyło ono 5 lat. Jeśli dziecko jest młodsze niż 5 lat, jego obecność, choć jest zalecana w celu weryfikacji tożsamości, nie jest obowiązkowa. Niezależnie od wieku dziecko musi jednak być obecne podczas odbioru dokumentu.
Wniosek o wydanie dowodu osobistego dziecku może być złożony na różne sposoby. Najszybszą formą jest skorzystanie z konta na ePUAP, wymaga to jednak posiadania aktywnego profilu zaufanego lub podpisu kwalifikowanego przez osobę występującą z wnioskiem w imieniu małoletniego. Alternatywnie wniosek o wydanie omawianego dokumentu można złożyć osobiście lub listownie w dowolnym urzędzie gminy, niezależnie od miejsca zameldowania.
Wniosek o wydanie dowodu osobistego dla dziecka nie podlega żadnej opłacie skarbowej. Odpowiedni druk można pobrać w każdym urzędzie gminy lub online. Do wniosku należy dołączyć:
- jedną aktualną kolorową fotografię dziecka o wymiarach 35 × 45 mm, wykonaną na jednolitym jasnym tle, z równomiernym oświetleniem, przedstawiającą osobę z neutralnym wyrazem twarzy, patrzącą na wprost, z otwartymi oczami, nieprzesłoniętymi włosami, z naturalnym wyrazem twarzy i zamkniętymi ustami. Jeśli dziecko nosi okulary, może w nich być sfotografowane pod warunkiem, że nie zasłaniają one oczu i nie ma odblasków. W przypadku dzieci do 5. roku życia dopuszczalne są pewne odstępstwa, np. otwarte usta czy zamknięte oczy, jeśli wynika to z fizjologii dziecka;
- dotychczasowy dowód osobisty lub paszport dziecka, jeśli ma taki dokument;
- odpis skrócony aktu urodzenia dziecka (w przypadku pierwszego dowodu osobistego dla dziecka lub w sytuacji, gdy dane w rejestrze PESEL nie są zgodne ze stanem faktycznym). W przypadku dzieci urodzonych w Polsce, jeśli ich akt urodzenia jest już w polskim rejestrze, urzędnik może go samodzielnie zweryfikować;
- dokument potwierdzający uprawnienie do złożenia wniosku (np. dowód osobisty rodzica/opiekuna prawnego). W przypadku opiekuna prawnego lub kuratora dokumenty potwierdzające ustanowienie opieki lub kurateli przez sąd.
Standardowy czas oczekiwania na wydanie dowodu osobistego wynosi do 30 dni od dnia złożenia wniosku. Praktyka pokazuje, że omawiane dokumenty mogą być wydawane już po upływie 2 lub 3 tygodni od złożenia wniosku. Pamiętajmy jednak, że w szczególnych przypadkach termin ten może zostać przedłużony, o czym urząd poinformuje wnioskodawcę. Gdy dowód osobisty będzie już gotowy, wnioskodawca otrzyma stosowną informację poprzez wiadomość SMS – pod warunkiem, że wyraził na to zgodę, a urząd dysponuje aktualnym numerem takiej osoby. Wnioskodawca może również samodzielnie sprawdzać stan swojej sprawy poprzez specjalną stronę i kod, które są dostępne na kwicie potwierdzającym złożenie wniosku. Dowód osobisty dziecka może odebrać każdy z rodziców (z zastrzeżeniem, że oboje rodzice mają pełną władzę rodzicielską), opiekun prawny albo wyznaczony kurator. Jak była o tym mowa wcześniej, niezależnie od wieku dziecko musi być obecne przy odbiorze dowodu osobistego. Jest to kluczowy moment, w którym tożsamość dziecka jest weryfikowana na podstawie zdjęcia w dokumencie oraz jego cech fizjonomicznych.
Podsumowanie
Dowód osobisty dla dziecka to praktyczny i przydatny dokument, który ułatwia identyfikację najmłodszych obywateli Polski w wielu sytuacjach. Procedura jego wydania jest prosta i dostępna dla każdego rodzica lub opiekuna prawnego. Co więcej, jest ona wolna od jakichkolwiek opłat skarbowych i nie wymaga długiego okresu oczekiwania. Posiadanie tego dokumentu, zwłaszcza w obliczu rosnącej mobilności i swobody podróżowania, stanowi dodatkowe zabezpieczenie i ułatwienie w codziennym życiu rodziny.
