Poradnik Przedsiębiorcy

Zakup i dostawa towarów w Unii - kto płaci VAT?

Transakcje zagraniczne z podmiotami z innych krajów Unii Europejskiej posiadają szczególną specyfikę rozliczania VAT. Kto płaci VAT przy sprzedaży i zakupie towarów z krajów Unii Europejskiej? Jak określić, czy miała miejsce transakcja wewnątrzwspólnotowa czy zwykła sprzedaż wysyłkowa? Jak prawidłowo powinien zostać rozliczony zakup i dostawa towarów w Unii na gruncie VAT? Wyjaśniamy.

Usługi wewnątrzwspólnotowe a rejestracja do VAT-UE

Dokonując transakcji z kontrahentami z krajów wspólnoty zarówno czynni podatnicy VAT, jak i ci zwolnieni z tego obowiązku, powinni zarejestrować się do VAT-UE. Rejestracji dokonuje się na formularzu VAT-R w części C.3. Po spełnieniu wymagań przedsiębiorca otrzyma tzw. NIP “europejski” - swój NIP poprzedzony prefiksem właściwym dla danego kraju. W przypadku Polski będą to litery PL, Niemiec - DE, Włoch - IT itp.

Uwaga!

W przypadku podatników zwolnionych z VAT wyjątek w obowiązku rejestracji do transakcji unijnych stanowi wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT). Przy tego rodzaju transakcjach obowiązek rejestracji do VAT-UE powstaje dopiero przy przekroczeniu limitu nabycia towarów - 50 000 zł (rocznie).

Po dokonaniu rejestracji do VAT-UE nadal pozostają podatnikami zwolnionymi, ale zostają wpisani do bazy przedsiębiorców dokonujących WNT.

Określenie miejsca świadczenia

O tym, kto powinien zapłacić VAT, a inaczej mówiąc - rozliczyć VAT należny jak od sprzedaży, decyduje miejsce świadczenia. W świetle ustawy o VAT miejsce świadczenia jest to miejsce opodatkowania danej czynności (usługi lub dostawy). Nie zawsze do opodatkowania sprzedaży jest zobowiązany sprzedawca.

Pojęcie miejsca świadczenia ma bardzo szeroki zakres i poświęcony jest mu dział V ustawy o podatku od towarów i usług (ustawy o VAT). Należy podkreślić, że nie w każdym przypadku faktyczne miejsce wykonania danej czynności jest miejscem jej świadczenia. Znaczenie ma także rodzaj transakcji, bowiem inaczej określa się miejsce świadczenia dla dostawy towarów, a inaczej dla świadczenia usług.

Dostawa towarów a miejsce świadczenia

Miejsce opodatkowania dostawy towarów szczegółowo określa art. 22 ustawy o VAT.

Rodzaj dostawy

Miejsce świadczenia

Dostawa towarów wysyłanych lub transportowanych przez dokonującego ich dostawy, ich nabywcę lub przez osobę trzecią

Miejsce, w którym towary znajdują się w momencie rozpoczęcia wysyłki lub transportu do nabywcy

Dostawy towarów, które są instalowane lub montowane

Uwaga!

Za instalację lub montaż nie uznaje się prostych czynności umożliwiających funkcjonowanie montowanego lub instalowanego towaru zgodnie z jego przeznaczeniem.

Miejsce, w którym towary są instalowane lub montowane

Towary niewysyłane ani nietransportowane

Miejsce, w którym towary znajdują się w momencie dostawy

Dostawa towarów na pokładach statków, samolotów lub pociągów w trakcie części transportu pasażerów wykonywanej na terytorium Unii Europejskiej

Miejsce rozpoczęcia transportu pasażerów

Dostawa gazu w systemie gazowym, energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym, energii cieplnej lub chłodniczej przez sieci dystrybucji energii cieplnej lub chłodniczej do podmiotu będącego podatnikiem, który wykonuje samodzielnie działalność gospodarczą, którego głównym celem nabywania gazu, energii elektrycznej, energii cieplnej lub chłodniczej jest odprzedaż tych towarów w takich systemach lub sieciach dystrybucji i u którego własne zużycie takich towarów jest nieznaczne

  • w przypadku posiadania stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, do którego dostarczane są te towary;

  • w przypadku braku siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej

Miejsce, gdzie podmiot taki posiada siedzibę działalności gospodarczej

Miejsce, gdzie podmiot ten posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej;

Miejsce, w którym posiada on stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu.

Gdy miejscem rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów jest terytorium państwa trzeciego, dostawę towarów dokonywaną przez podatnika lub podatnika podatku od wartości dodanej, który jest również podatnikiem z tytułu importu albo zaimportowania tych towarów

Terytorium państwa członkowskiego importu albo zaimportowania tych towarów