Potrącenia ze świadczeń chorobowych pracowników

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

1 stycznia 2022 roku weszły w życie zmiany dotyczące przepisów z zakresu ubezpieczeń społecznych, których celem jest m.in. wprowadzenie korekt legislacyjnych o charakterze porządkującym. Dotyczy to także regulacji określających postępowanie w sprawie dokonywania potrącenia ze świadczeń chorobowych. Oprócz modyfikacji precyzujących dodano także nowe rozwiązania – na czym polegają? Piszemy o tym poniżej w artykule.

Przepisy objęte zmianami oraz podstawa prawna nowelizacji

Regulacje dotyczące potrąceń ze świadczeń chorobowych, objęte przywołanymi zmianami, zostały zawarte w Ustawie z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zwanej dalej „ustawą zasiłkową”.

Przepisy nowelizujące ujęto natomiast w Ustawie z dnia 24 czerwca 2021 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, określanej dalej jako „nowelizacja”.

Zmiany w ustawie zasiłkowej, w tym dotyczące potrąceń ze świadczeń chorobowych, weszły w życie 1 stycznia 2022 roku (art. 4 w związku z art. 23 pkt 2 nowelizacji).

Ściągnięcie nienależnie pobranych świadczeń w trybie egzekucji sądowej

Jeżeli świadczenia przewidziane w ustawie zasiłkowej zostały pobrane nienależnie z winy ubezpieczonego lub wskutek następujących okoliczności:

  • w przypadku gdy niezdolność do pracy spowodowana została w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia popełnionego przez ubezpieczonego;
  • w razie gdy niezdolność do pracy spowodowana była nadużyciem alkoholu;
  • wykonywania przez ubezpieczonego w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracy zarobkowej lub wykorzystywania zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem;
  • w razie uniemożliwienia badania lub niedostarczenia wyników badań w terminie wyznaczonym przez lekarza orzecznika ZUS lub lekarza konsultanta;
  • w przypadku określenia przez lekarza orzecznika ZUS wcześniejszej daty ustania niezdolności do pracy niż orzeczona w zaświadczeniu lekarskim

– wypłacone kwoty podlegają potrąceniu z należnych ubezpieczonemu zasiłków bieżących oraz z innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Alternatywą dla potrącenia z należnych ubezpieczonemu zasiłków bieżących oraz z innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych jest ściągnięcie nienależnie pobranych kwot w trybie przepisów o postępowaniu w administracji – jest o tym mowa w art. 66 ust. 2 ustawy zasiłkowej. Wspomniany przepis uległ zmianie w drodze nowelizacji i przewiduje obecnie dodatkowe możliwości w zakresie ściągania świadczeń nienależnie pobranych.

Jeżeli ubezpieczony pobrał nienależnie świadczenia z ubezpieczeń społecznych, mogą one zostać ściągnięte – począwszy od 1 stycznia 2022 roku – także w trybie egzekucji sądowej.

ZUS zyskał zatem nowe narzędzie w kwestii dochodzenia należności, bowiem zmienione przepisy ustawy zasiłkowej umożliwiają Zakładowi ściągnięcie nienależnie pobranych kwot w drodze egzekucji sądowej. Oznacza to na przykład, że w stosunku do ubezpieczonego, wobec którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, ZUS będzie mógł do niego przystąpić.

Należy dodać, że decyzja ZUS-u w sprawie zwrotu bezpodstawnie pobranych zasiłków stanowi tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na jakich zasadach dokonuje się potrącenia ze świadczeń chorobowych?

Przepisy ustawy zasiłkowej – w brzmieniu obowiązującym do końca 2021 roku – nie zawierały zapisu wprost wskazującego normy prawne podlegające zastosowaniu w przypadku potrąceń ze świadczeń określonych we wspomnianej ustawie. Po wejściu w życie nowelizacji ten stan prawny uległ zmianie, bowiem wprowadzono nowy zapis.

Potrąceń ze świadczeń określonych w ustawie zasiłkowej dokonuje się na zasadach przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 66a ust. 1 ustawy zasiłkowej).

Przywołany zapis odsyła zatem do określonych postanowień Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwanej dalej „ustawą emerytalną”.

W ustawie emerytalnej, w art. 139 oraz w dalszych przepisach, uregulowano szczegółowo postępowanie dotyczące potrąceń ze świadczeń, w tym pobranych na podstawie ustawy zasiłkowej. Generalnie zasady egzekwowania nienależnie pobranych świadczeń określone w ustawie emerytalnej nie uległy jakimś większym zmianom w ramach nowelizacji – nadal obowiązującymi są m.in. granice, w których można dokonywać potrąceń, oraz kwoty wolne od potrąceń.

Odpłatność za pobyt w DPS oraz w zakładach opiekuńczo-leczniczych lub pielęgnacyjno-opiekuńczych

Kolejną ważną zmianą, jakiej dokonano w ustawie zasiłkowej, jest wprowadzenie przepisu wyłączającego dokonywanie potrąceń ze świadczeń określonego rodzaju – odpowiednie regulacje w tym zakresie zostały zawarte w art. 66a ust. 2 powołanej ustawy.

Ze świadczeń określonych w ustawie zasiłkowej nie dokonuje się potrąceń należności z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionych do świadczeń emerytalno-rentowych w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych.

Pobieranie świadczeń chorobowych po ustaniu tytułu ubezpieczenia a przyznanie emerytury

Nowelizacja wprowadziła do ustawy zasiłkowej jeszcze jedno ważne rozwiązanie. Tym razem dotyczy ono traktowania świadczeń chorobowych pobieranych przez ubezpieczonego po ustaniu tytułu ubezpieczenia w przypadku przyznania prawa do emerytury na podstawie ustawy emerytalnej.

W razie przyznania prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy emerytalnej za okres, za który ubezpieczony pobierał zasiłek chorobowy po ustaniu tytułu ubezpieczenia albo świadczenie rehabilitacyjne, pobrane z tego tytułu kwoty zalicza się na poczet przyznanej emerytury. Kwoty te traktuje się jak świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej (art. 66a ust. 3 ustawy zasiłkowej).

Potrącenia ze świadczeń chorobowych – podsumowanie

Zmiany, jakie wprowadzono w ustawie zasiłkowej, mają dwojaki charakter. Po pierwsze porządkują kwestie dotyczące trybu stosowanego przy potrąceniach ze świadczeń chorobowych, po drugie – umożliwiają ZUS-owi ściągnięcie nienależnie pobranych przez ubezpieczonego należności w trybie egzekucji sądowej (dotychczas Zakład mógł korzystać wyłącznie z postępowania egzekucyjnego w administracji). Znowelizowane przepisy przewidują ponadto, że potrąceń ze świadczeń określonych w ustawie zasiłkowej nie dokonuje się z tytułu odpłatności za pobyt w domach opieki społecznej oraz zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów