Czy pracownik prowadzący działalność na zwolnieniu lekarskim zostanie pozbawiony zasiłku?

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Artykuł skierowany jest do osób, które wykonują pracę i uzyskują dochody z różnych źródeł. W niniejszym opracowaniu dotyczyć to będzie osób, które prowadzą działalność gospodarczą, a równocześnie są zatrudnione „na etacie”, jako pracownicy. W jaki sposób odprowadzane są wtedy składki na ubezpieczenie chorobowe? Czy pracownik prowadzący działalność na zwolnieniu lekarskim ma prawo otrzymywać wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy? Na te i inne związane z zagadnieniem pytania odpowiedź zostanie udzielona w dalszej części opracowania.

Czy osoba prowadząca działalność gospodarczą, zatrudniona „na etacie”, odprowadza składki do ZUS?

Nierzadko występują sytuacje, w których pracownik równocześnie prowadzi działalność gospodarczą. Ta działalność może być zupełnie uboczna, dodatkowa, np. tworzenie stron internetowych w wolnym czasie, ale może też być de facto głównym zajęciem – na przykład radca prawny, który na podstawie umowy o pracę obsługuje gminę, a gdy nie świadczy tam usług, prowadzi własną kancelarię.

Czy w takiej sytuacji te osoby podlegają podwójnemu oskładkowaniu? Czy składki opłaca zarówno pracodawca, jak i osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą?

Przedsiębiorca zatrudniony na podstawie umowy o pracę nie musi opłacać dodatkowo składek na ubezpieczenia. Wymagane jest jednak spełnienie warunku zatrudnienia z nie niższym niż minimalnym wynagrodzeniem za pracę.

Wówczas, gdy pracownik osiąga minimalne wynagrodzenie, nie musi opłacać składki:

  • emerytalnej,
  • rentowej,
  • wypadkowej,
  • zdrowotnej,
  • chorobowej.

Te są bowiem uiszczane przez pracodawcę.

Prowadzący działalność gospodarczą, jednocześnie zatrudniony, musi jednak odprowadzać składkę zdrowotną, w myśl Polskiego Ładu uzależnioną od miesięcznych dochodów.

Pracownik jednak może dobrowolnie opłacać sobie dodatkową składkę chorobową.

Przykład 1.

Pan Maciej jest zatrudniony w dużym zakładzie produkcyjnym. Na podstawie umowy jego wynagrodzenie podstawowe to 4500 zł brutto miesięcznie. Po pracy zajmuje się, hobbystycznie, programowaniem. Podjął współpracę z małym start-upem, dla którego pisze programy przez kilka godzin w tygodniu. Osiąga z tego 5000 zł brutto miesięcznie. W takiej sytuacji, z prowadzonej działalności gospodarczej, ma obowiązek opłacania wyłącznie składki zdrowotnej, w wysokości 9% dochodu, jeśli wybrał formę opodatkowania na podstawie skali podatkowej.

Należy jednak mieć na uwadze, że prawo do świadczeń chorobowych pracownik nabywa dopiero po 30 dniach nieprzerwanego zatrudnienia, a nie bezpośrednio po podjęciu pracy.

Kto wypłaca tzw. chorobowe pracownika?

Pracownikowi, w okresie choroby, przysługuje:

  1. wynagrodzenie chorobowe, które wypłaca pracodawca, przez łączny okres:
    • 33 dni w roku kalendarzowym, w przypadku pracowników do 50 roku życia,
    • 14 dni w roku kalendarzowym, w przypadku pracowników, którzy ukończyli 50 rok życia;
  2. zasiłek chorobowy, który wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po upływie odpowiednio 33 lub 14 dni zwolnienia lekarskiego.

Wysokość wynagrodzenia chorobowego wynosi 80% podstawy.

W szczególnych przypadkach zasiłek chorobowy wyniesie 100%:

  • jeśli choroba przypada w okresie ciąży;
  • jeśli choroba jest wywołana wypadkiem przy pracy lub w drodze do pracy;
  • wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów albo zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów.

Przykład 2.

Pani Malwina zaszła w ciążę. W okresie ciąży zachorowała i przebywała na zwolnieniu przez 56 dni. Za 33 dni, z uwagi na to, że było to jej pierwsze wynagrodzenie, pełne wynagrodzenie wypłacił jej pracodawca, a przez pozostałe 23 dni otrzymywała zasiłek chorobowy.

Czy można prowadzić działalność gospodarczą podczas zwolnienia lekarskiego?

Aby otrzymać zasiłek chorobowy, niezbędne jest legitymowanie się opinią lekarską o czasowej niezdolności do pracy.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.

Wynika z tego bezpośrednio, że praca w czasie zwolnienia od pracy powoduje utratę prawa do zasiłku.

Ani pracownik, ani pracownica, nie może zatem w czasie choroby i uzyskanego zwolnienia lekarskiego wykonywać pracy w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Może ją w tym okresie zawiesić, aby nie ponosić związanych z tym kosztów, jednakże nie wolno jej w tym czasie wykonywać żadnych zleceń, usług, a tym samym osiągać dochodu z działalności gospodarczej.

Nie ma przy tym znaczenia ewentualny fakt, że prowadzona działalność gospodarcza i wykonywane w ramach niej czynności nie miały wpływu na stan zdrowia, że były to prace lekkie, nieobciążające.

Orzecznictwo poszło nawet krok dalej, wskazując, że jeśli podjęcie pracy jest zalecane przez lekarza, w trakcie zwolnienia lekarskiego, to i tak powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego.

Przykład 3.

Pani Wioletta cierpi na depresję, co powoduje, że co kilka miesięcy musi korzystać z miesięcznych zwolnień lekarskich – w ciągu roku jest około 3 miesiące na zwolnieniach lekarskich. Pracuje jako sekretarka, a równocześnie prowadzi działalność gospodarczą polegającą na tworzeniu kompozycji weselnych z kwiatów. W okresie wakacyjnym czuła się bardzo źle, więc uzyskała zwolnienie lekarskie w okresie od 5 lipca do 10 sierpnia. Otrzymywała zasiłek chorobowy z ZUS. Lekarz wskazał jednak, że dalsze tworzenie kompozycji i dekoracji sal weselnych będzie dobre dla jej zdrowia psychicznego, co też uczyniła. Wystawiła fakturę za wykonane zlecenie, co szybko odkrył ZUS, wydając decyzję o utracie prawa do zasiłku chorobowego.

Za pracę zarobkową można także uznać:

  • wydawanie poleceń pracownikom;
  • udzielanie pracownikom porad, wskazówek;
  • zarządzanie zespołem pracowników, także zdalne;
  • spotykanie się z kontrahentami;
  • przyjmowanie, wydawanie towaru.

Jakie konsekwencje poniesie pracownik prowadzący działalność na zwolnieniu lekarskim?

Zgodnie z powyższymi uwagami, prowadzenie własnego przedsiębiorstwa podczas zwolnienia lekarskiego nie jest zgodne z przepisami ustawy zasiłkowej.

W takiej sytuacji pracownik lub pracownica traci prawo do zasiłku. Utrata prawa do zasiłku dotyczy całego okresu niezdolności do pracy orzeczonego zwolnieniem lekarskim, w którego trakcie świadczono pracę.

Przykład 4.

Pan Konrad otrzymał zwolnienie lekarskie na okres od 10 maja 2021 roku do 30 czerwca 2021 roku, z uwagi na obrażenia, które odniósł w wypadku samochodowym. Poza pracą prowadził też działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług z zakresu marketingu, które wykonywał w formie zdalnej. 25 czerwca 2021 roku przeprowadził konsultację dla innego przedsiębiorstwa, w zakresie marketingu – celem ustalenia strategii dla tego podmiotu. Wystawił za to fakturę. Po powzięciu tej informacji przez ZUS utracił on prawo do zasiłku za cały okres niezdolności do pracy – od 10 maja 2021 roku do 30 czerwca 2021 roku.

Wówczas taki pracownik – przedsiębiorca musi zwrócić cały pobrany zasiłek chorobowy, wraz z odsetkami.

Odsetki będą zaś naliczane od dnia, w którym wypłacono nienależny zasiłek chorobowy.

Jeśli był on wypłacany od 10 czerwca 2021 roku, termin naliczania odsetek będzie biegł od 11 maja 2021 roku.

W poprzednim stanie prawnym były one naliczane od wydania decyzji o nienależnym zasiłku chorobowym i zwrocie pobranych kwot.

Aktualnie przepisy zostały zaostrzone, powodując surowe konsekwencje finansowe dla osób, które będąc na zwolnieniu lekarskim, wykonują jakąkolwiek pracę zarobkową.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów