Ministerstwo Rozwoju i Technologii opublikowało projekt przeglądu ustawy o fundacjach rodzinnych. Z materiału wynika, że po trzech latach od wejścia w życie nowych regulacji urzędnicy oceniają ich efekty i planują korekty – od poprawek organizacyjnych po głębokie reformy podatkowe. Niektóre z tych założeń mają na razie formę ogólnych koncepcji i trafiły do konsultacji społecznych.
Weryfikacja przepisów po trzech latach
Ustawa o fundacji rodzinnej nakładała na Radę Ministrów obowiązek oceny nowych przepisów po trzech latach od ich wdrożenia. Opublikowany w czerwcu 2026 r. dokument realizuje ten obowiązek i obejmuje analizę pierwszych trzech lat stosowania regulacji.
Projekt wskazuje, że fundacja rodzinna miała służyć przede wszystkim sukcesji majątkowej i organizacyjnej w firmach rodzinnych. W praktyce jednak przepisy są wykorzystywane także w sposób odbiegający od pierwotnego celu, zwłaszcza w obszarze podatków.
Zmiany w systemie rejestracji
Wśród największych trudności przedsiębiorcy regularnie wymieniają zbyt długi czas oczekiwania na wpis do rejestru. Wynika to z faktu, że całą procedurę obsługuje obecnie tylko jeden sąd w kraju, a obieg dokumentów wciąż opiera się na formie papierowej.
W odpowiedzi na te problemy resort zapowiedział prace nad włączeniem rejestru fundacji rodzinnych do Krajowego Rejestru Sądowego. Taka zmiana ma usprawnić obsługę spraw, skrócić czas rejestracji i dać założycielom stały dostęp do danych w formie cyfrowej.
Dlaczego resort chce zmian
Ministerstwo Finansów wskazuje, że problem nie dotyczy wyłącznie pojedynczych nadużyć, ale także samej konstrukcji podatkowej. Zdaniem autorów przeglądu obecny model sprzyja wykorzystywaniu fundacji rodzinnej do bieżącej optymalizacji podatkowej, a nie wyłącznie do sukcesji.
Wśród przykładów wskazano m.in.:
odraczanie opodatkowania dochodów,
wykorzystywanie fundacji do zarządzania aktywami inwestycyjnymi,
traktowanie fundacji jako narzędzia do obniżania bieżących obciążeń podatkowych,
prowadzenie działalności zbliżonej do operacyjnej pod osłoną dozwolonej działalności fundacji.
Zmiany w podatkach
Najdalej idąca propozycja dotyczy przebudowy modelu opodatkowania. Dokument nie przesądza jeszcze o ostatecznym rozwiązaniu, ale rozważa wariant, w którym większy ciężar podatkowy mógłby zostać przeniesiony na etap wypłaty świadczeń do beneficjentów.
Resort analizuje też inne kierunki zmian, w tym:
uszczelnienie zasad opodatkowania,
ograniczenie wykorzystywania fundacji do optymalizacji,
doprecyzowanie, jakie rodzaje działalności są dopuszczalne,
objęcie większej liczby sytuacji bieżącym opodatkowaniem.
W dokumencie podkreślono, że preferencje podatkowe powinny być zachowane przede wszystkim dla fundacji rzeczywiście realizujących funkcję sukcesyjną.
Co może się zmienić
Rządowy przegląd przepisów przyniósł ponad 20 propozycji modyfikacji. Część z nich ma na celu usprawnienie kwestii czysto biurokratycznych i operacyjnych, podczas gdy pozostałe wprowadzają głębokie, strukturalne reformy.
Wśród najważniejszych założeń planowanej nowelizacji znalazły się:
Przeniesienie rejestru do sfery cyfrowej – czyli pełna elektronizacja bazy danych fundacji rodzinnych.
Szybsze procedury sądowe – optymalizacja i skrócenie czasu oczekiwania na wpis.
- Precyzyjne mechanizmy reprezentacji – eliminacja luk prawnych w zakresie zastępstwa i działania organów
Nowe podejście do majątku początkowego – uporządkowanie reguł związanych z funduszem założycielskim.
Weryfikacja działalności – rewizja i modyfikacja zasad przeprowadzania audytów.
Rewizja działalności komercyjnej – weryfikacja i jaśniejsze określenie granic biznesu, jaki fundacja może legalnie prowadzić bez utraty ulg podatkowych.
Co to oznacza dla przedsiębiorców
Na tym etapie nie ma jeszcze gotowej nowelizacji, a jedynie projekt przeglądu i zestaw propozycji do konsultacji. Ostateczny kształt zmian może się więc jeszcze istotnie zmienić.
Dla przedsiębiorców korzystających już z fundacji rodzinnych lub planujących jej utworzenie ważne jest monitorowanie dalszych prac. Szczególne znaczenie będą miały rozwiązania podatkowe, bo to one mogą najbardziej wpłynąć na atrakcyjność tej konstrukcji.
