Dodatkowe wynagrodzenie za zarządzanie spółką komandytową – PIT i składki ZUS

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Prowadzenie spraw spółki komandytowej oraz jej reprezentowanie należą do podstawowych zadań wspólników. Jeśli taka jest wola wspólników, mogą być one wykonywane za wynagrodzeniem. To z kolei wymaga prawidłowego ustalenia, czy i w jakim zakresie pobrane wynagrodzenie za zarządzanie spółką komandytową wiąże się dla wspólnika z obciążeniami fiskalnymi lub z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Spółka komandytowa 

Spółką komandytową jest spółka osobowa mająca na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika (komandytariusza) jest ograniczona (art. 102 Kodeksu spółek handlowych).

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie – V Wydział Cywilny z 8 września 2015 roku (VI ACa 1591/14)

Przez „zobowiązania spółki” rozumie się jej zobowiązania ze stosunków zewnętrznych t.j. wobec kontrahentów obrotu cywilnoprawnego bądź jej zobowiązania publicznoprawne. Z istoty spółki jawnej wynika, że roszczenia ze stosunku spółki wspólnicy mogą kierować tylko wobec niej i że przewidziana w art. 22 § 2 ksh odpowiedzialność wspólnika nie rozciąga się na zobowiązanie spółki do wypłaty wspólnikowi udziału w zysku. Zobowiązaniami spółki, za które ponoszą odpowiedzialność wspólnicy, są te zobowiązania, które spółka może zaciągać w ramach przyznanej jej zdolności (art. 8 ksh), która obejmuje stosunki zewnętrzne między spółką a kontrahentami, tj. zobowiązania wobec wierzycieli niebędących wspólnikami jak i wobec wierzycieli będących wspólnikami, gdy zobowiązania nie wynikają ze stosunku spółki. Brak jest podstaw prawnych w przepisach kodeksu spółek handlowych do odmiennego rozumienia pojęcia zobowiązania spółki w przypadku spółki komandytowej.

Umowa spółki komandytowej powinna być zawarta w formie aktu notarialnego i zawierać:

  • firmę i siedzibę spółki;
  • przedmiot działalności spółki;
  • czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony;
  • oznaczenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość;
  • oznaczony kwotowo zakres odpowiedzialności każdego komandytariusza wobec wierzycieli (sumę komandytową) (art. 105 i 106 ksh).

Spółkę komandytową reprezentują komplementariusze, których z mocy umowy spółki albo prawomocnego orzeczenia sądu nie pozbawiono prawa do jej reprezentowania. Komandytariusz może reprezentować spółkę jedynie jako pełnomocnik (art. 117 i 118 § 1 ksh).

W sprawach nieuregulowanych wprost w odniesieniu do spółki komandytowej stosuje się odpowiednio przepisy o spółce jawnej (art. 103 § 1 ksh).

Zasada prowadzenia spraw spółki przez wspólnika bez wynagrodzenia 

Każdy wspólnik ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki. Bez uprzedniej uchwały wspólników każdy z nich może prowadzić sprawy nieprzekraczające zakresu zwykłych czynności spółki. Jeżeli jednak przed załatwieniem sprawy choćby jeden z pozostałych wspólników sprzeciwi się jej przeprowadzeniu, wymagana jest uprzednia uchwała wspólników (art. 39 ksh).

Zgodnie z art. 46 ksh za prowadzenie spraw spółki wspólnik nie otrzymuje wynagrodzenia.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie – I Wydział Cywilny z 10 maja 2018 roku (I AGa 110/18)

Kodeks spółek handlowych, przyjmując w art. 39 § 1 ksh zasadę, że każdy wspólnik ma zarówno prawo jak i obowiązek prowadzenia spraw spółki, a jednocześnie w art. 46 ksh wskazując, że wynagrodzenie za nie (co do zasady) wspólnikowi nie należy się, reguły te, poprzez art. 103 § 1 ksh, nakazuje odpowiednio stosować także do spółki komandytowej. Nie może budzić wątpliwości, że będzie mu odpowiadać wiązka wzajemnie powiązanych ze sobą funkcjonalnie czynności natury faktycznej, w tym organizacyjno-technicznej oraz prawnej, których skutki zmierzają do realizacji celu, w jakim spółka została powołana. Z uwagi na to, że zarówno ten cel, przedmiot oraz rozmiar działalności spółek jest bardzo zróżnicowany, dopiero okoliczności faktyczne odnoszące się do indywidualnie ocenianego konkretnego podmiotu korporacyjnego decydować będzie o tym, jakie rodzajowo czynności będą się na to pojęcie składać.

Wynagrodzenie za zarządzanie spółką komandytową w umowie 

Od zasady niewynagradzania wspólnika za prowadzenie spraw spółki – czyli za zarządzanie spółką – wspólnicy mogą odstąpić, postanawiając w umowie spółki, że wspólnik prowadzący sprawy spółki ma z tego tytułu otrzymywać wynagrodzenie. Kwotę wynagrodzenia można określić w umowie spółki, np. w wysokości stałej albo prowizyjnej. Co istotne, nie jest możliwe zawarcie przez spółkę ze wspólnikiem umowy o pracę ani umowy cywilnoprawnej, której przedmiotem byłoby prowadzenie spraw spółki lub jej reprezentowanie. Ewentualne wynagrodzenie z tego tytułu może być przyznane wspólnikowi w uchwale wspólników, a nie w umowie spółki ze wspólnikiem. 

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 28 stycznia 2016 roku (III AUa 1422/15)

Brak jest przeciwwskazań do tego, aby wspólnik zawarł ze spółką umowę o pracę czy umowę o dzieło i pobierał z tego tytułu wynagrodzenie, niemniej jednak wskazana sytuacja może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy zakres czynności objęty takim umowami nie będzie pozostawał w zakresie działalności spółki. Przykładowo takie umowy mogą dotyczyć zatrudnienia wspólnika na stanowisku kierowcy, konserwatora czy specjalisty od HR w spółce, jeżeli sama spółka nie świadczy usług tego typu. Jeżeli okaże się, że warunek ten nie został spełniony, to umowa o pracę czy zlecenia, względnie o dzieło, może zostać uznana za nieważną. W związku z powyższym, jeśli wspólnik wykonuje na rzecz spółki inną pracę niż prowadzenie jej spraw czy reprezentowanie spółki, to w zasadzie nie ma przeszkód, aby spółka ta z takim wspólnikiem zawarła umowę o pracę bądź umowę zlecenia, czy też umowę o dzieło, przy czym istotny przy takim zatrudnieniu jest zakres zawartej umowy o pracę, a zwłaszcza to, aby umowa taka nie zawierała zobowiązania wspólnika do świadczenia pracy w zakresie, w jakim dotyczy on prowadzenia spraw spółki lub jej reprezentacji zgodnie z art. 39 § 1 ksh.

Opodatkowanie wynagrodzenia wspólnika 

Wynagrodzenie za zarządzanie spółką komandytową (prowadzenie jej spraw) stanowi tzw. przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 Ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych – dalej „ustawa o PIT”.

W myśl art. 20 ust. 1 ustawy o PIT za przychody z innych źródeł uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14 ustawy o PIT, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12–14 i art. 17 tejże ustawy. Zwrot „w szczególności” użyty w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT oznacza, że ustawodawca jedynie przykładowo wskazał, jakie przychody należy zaliczyć do przychodów z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy. Katalog ten nie jest więc zamknięty, co oznacza, iż do „innych źródeł” należy zakwalifikować wszelkie przychody w rozumieniu ustawy o PIT, których nie można zaliczyć do któregokolwiek z pozostałych źródeł przychodów wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1–8b tejże ustawy (patrz interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 10 marca 2022 roku, 0113-KDIPT2-3.4011.18.2022.1.KS).

Składki ZUS od wynagrodzenia wspólnika 

Osoby podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym wymieniono w art. 6 ust. 1 Ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Katalog zawarty w tym przepisie nie wymienia jednak wspólników zarządzających spółką komandytową (prowadzących sprawy spółki) za wynagrodzeniem. Zatem wynagrodzenie wspólnika za zarządzanie spółką komandytową, ustalone w umowie spółki (w uchwale wspólników), nie podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Celowość przyznania wspólnikowi wynagrodzenia za zarządzanie spółką komandytową (za prowadzenie spraw spółki) może budzić wątpliwości, skoro dotyczy realizowania przez wspólnika jego podstawowych praw i obowiązków właścicielskich. Prawo nie wyklucza jednak takiej możliwości, wiążąc z tym obowiązek zapłacenia przez wspólnika stosownej kwoty podatku dochodowego od osób fizycznych.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów