Poradnik Przedsiębiorcy

Spółka komandytowa - charakter prawny spółki i statut wspólników

Spółka komandytowa - prowadzenie działalności gospodarczej w formie jest dobrym rozwiązaniem biznesowym dla przedsiębiorców chcących jedynie ulokować kapitał w przedsięwzięciu gospodarczym, by czerpać z niego zyski i to bez obaw o bezpieczeństwo majątku osobistego, gdyż odpowiedzialność za zobowiązania spółki, co do zasady ponoszą pozostali wspólnicy - zarządzający spółką i reprezentujący ją.

Wspólnicy spółki komandytowej

Kodeks spółek handlowych określa jako spółka komandytowa - spółkę handlową mającą na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki odpowiada co najmniej jeden wspólnik bez ograniczenia, a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika jest ograniczona. 

Ważne!

Komplementariusz spółki komandytowej jest wspólnikiem, który ponosi nieograniczoną odpowiedzialność, natomiast komandytariusz to wspólnik, którego odpowiedzialność jest ograniczona.

Spółka komandytowa charakteryzuje się tym, że mamy do czynienia z zrzeszeniem dwóch kategorii wspólników. Komplementariusze są wspólnikami zarządzającymi spółką w ramach jej stosunków wewnętrznych i mający wpływ na jej funkcjonowanie poprzez przyznanie im prawa do reprezentacji spółki. Z kolei rolą komandytariuszy jest zasilanie spółki kapitałowo, nie są ustawowo ani zobowiązani, ani uprawnieni do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania. Należy podkreślić, że wymaganiem stawianym wobec składu osobowego spółki komandytowej jest istnienie co najmniej jednego komplementariusza i jednego komandytariusza, co oznacza, że w spółce komandytowej może występować zarówno kilku komplementariuszy, jak i komandytariuszy.

Spółka komandytowa a umowa

Spółka komandytowa powstaje z chwilą zarejestrowania jej w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. W umowie spółki komandytowej zawartej w formie aktu notarialnego muszą występować elementy obligatoryjne dla wszystkich spółek osobowych, to znaczy:

  • firma i siedziba spółki,

  • przedmiot działalności spółki,

  • czas trwania spółki, jeśli spółka jest zawarta na czas oznaczony,

  • oznaczenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość.

Ustawodawca wymaga, aby firma (nazwa) spółki komandytowej zawierała nazwisko co najmniej jednego komplementariusza oraz dodatkowe oznaczenie “spółka komandytowa” lub skrótu “sp.k.”. Jeżeli komplementariuszem jest osoba prawna, firma spółki komandytowej powinna zawierać pełne brzmienie nazwy tej osoby prawnej. Należy podkreślić, że umieszczenie w nazwie spółki komandytowej nazwiska lub firmy komandytariusza powoduje, że jest on traktowany jak komplementariusz, a to znaczy, że jego odpowiedzialność nie jest ograniczona przez sumę komandytową.

Należy także podkreślić, że wspólnicy, określając w umowie spółki komandytowej jej siedzibę, muszą wskazać miejsce, do którego mają tytuł prawny, np. umowę najmu czy akt notarialny.

Natomiast elementem charakteryzującym umowę spółki komandytowej jest kwotowe określenie zakresu odpowiedzialności każdego komandytariusza wobec wierzycieli, czyli tzw. suma komandytowa.

Spółka komandytowa - w jej umowie mogą być zawarte postanowienia fakultatywne odnoszące się do:

  • sposobu reprezentacji spółki, a zatem do zewnętrznej sfery funkcjonowania spółki,

  • rozwiązania umowy spółki,

  • przeniesienia ogółu praw i obowiązków wspólnika,

  • zmiany umowy spółki oraz podejmowanie uchwał.

W razie braku postanowień w umowie spółki odnoszących się do elementów fakultatywnych zastosowanie znajdują uregulowania ksh, a co ważne w kwestiach dotyczących spółki komandytowej nieuregulowanych odrębnie, stosuje się odpowiednio przepisy o spółce jawnej.

Reprezentacja i prowadzenie spraw spółki komandytowej

Prawo komplementariuszy do zarządzania spółką oraz reprezentowania jej wynika wprost z ksh, co sprawia, że pełnia oni funkcję przedstawicieli ustawowych spółki komandytowej. Prowadzenie spraw spółki komandytowej, czyli zarządzanie nią, jest domeną jedynie komplementariuszy, jednak ustawodawca wprowadza pewne uprawnienia kontrolne komandytariusza,  które nie mogą zostać wyłączone postanowieniami umowy:

  • prawo do żądania odpisu sprawozdania finansowego za miniony rok obrotowy,

  • prawo do przeglądania ksiąg i dokumentów spółki.

Ponadto sąd rejestrowy może w każdym czasie z ważnych powodów zarządzić udostępnienie komandytariuszowi sprawozdania finansowego oraz dopuścić go do przeglądania ksiąg i dokumentów spółki.

Natomiast w kwestii reprezentacji, wspólnicy mogą w umowie spółki wprowadzić inne uregulowania od przewidzianych przez ksh:

  • komplementariusz może być pozbawiony prawa reprezentowania spółki,

  • prawo reprezentacji spółki może być ograniczone poprzez ustanowienie reprezentacji, łącznej, zgodnie z którą komplementariusz będzie mógł dokonywać czynności prawnych w imieniu spółki tylko wspólnie z prokurentem lub pełnomocnikiem spółki.

Co ważne, komplementariusz może być pozbawiony prawa do reprezentacji spółki także mocą prawomocnego orzeczenia sądu. Przesłanką do zastosowania przez wspólników takiego rozwiązania jest wystąpienie ważnych powodów, np. komplementariusz działał na niekorzyść spółki.

Ważne!

Komandytariusz nie ma prawa do samodzielnej reprezentacji spółki. Może jednak ją reprezentować jako pełnomocnik komplementariusza lub jako prokurent spółki komandytowej. Zarówno dla udzielenia pełnomocnictwa, jak i prokury, wymagana jest forma aktu notarialnego oraz zgłoszenie faktu ich udzielenia do rejestru przedsiębiorców KRS, a taki wpis ma charakter deklaratywny. 

 

Jeżeli natomiast umowa spółki komandytowej nie reguluje odmiennie zasad reprezentowania spółki i prowadzenia jej spraw, a zatem nie przyznaje komandytariuszowi prawa do reprezentacji, wówczas obowiązuje zasada, zgodnie z którą dla podjęcia czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu, komplementariusze muszą uzyskać zgodę komandytariusza.