Poradnik Przedsiębiorcy

Podatek PCC od zakupu mieszkania - ile wynosi i co zawiera?

Decydując się na kupno mieszkania trzeba mieć na uwadze, że wydatki jakie należy ponieść, nie odnoszą się jedynie do jego ceny, ale także do pozostałych kosztów związanych z zakupem. O rodzaju i wysokości dodatkowych kosztów, decyduje przede wszystkim charakter danej nieruchomości. Jednym z najczęściej występujących kosztów dodatkowych, w przypadku zakupu mieszkania, jest podatek PCC. Co do zasady wartość podatku PCC, jest zależna od ceny nieruchomości, im więc wyższa cena mieszkania, tym wyższy podatek do zapłaty. Należy mieć na uwadze fakt, iż nie zawsze nabywca nieruchomości będzie zobowiązany do zapłaty podatku PCC. O tym kiedy należy zapłacić podatek PCC od zakupu mieszkania, a kiedy nie, dowiesz się w artykule!

Czy kupując mieszkanie z rynku pierwotnego należy płacić podatek PCC?

Osoby decydujące się na zakup mieszkania od dewelopera, z reguły nie ponoszą dodatkowych kosztów z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych. Co do zasady dokumentem zakupu nieruchomości jest faktura VAT, wystawiana przez dewelopera (jeśli jest podatnikiem VAT) na rzecz osoby kupującej. Na fakturze najczęściej jest doliczony podatek VAT, który jest już wliczony w cenę nieruchomości (wartość brutto). Wysokość podatku zależna jest od powierzchni nieruchomości i wynosi odpowiednio 8% – dla mieszkania do 150 m2 lub 23% – dla mieszkania powyżej 150 m2.

Mieszkanie z rynku wtórnego – czy zawsze płacimy PCC?

Niektórzy podatnicy decydujący się na zakup mieszkania, szukają ofert na rynku wtórnym, gdyż cenowo wydaje się to korzystniejsze. Co do zasady transakcje zawierane pomiędzy nabywcą, a sprzedawcą (zwykle osobą prywatną) nie są opodatkowane podatkiem VAT. Dzieje się tak dlatego, że osoby prywatne co do zasady nie posiadają statusu czynnego podatnika, a sprzedaż dokonywana jest w charakterze prywatnym i nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej.

Mimo, iż przy takim zakupie nieruchomości nabywca nie będzie musiał się liczyć z koniecznością zapłaty oprócz wartości mieszkania, także podatku VAT w wysokości 8% lub 23%, to z tytułu zawartej umowy kupna-sprzedaży, wystąpi po jego stronie konieczność zapłaty podatku PCC w wysokości 2% wartości rynkowej nabywanej nieruchomości.

Uzasadnienie zaniżonej wartości mieszkania i tym samym mniejszego podatku do zapłaty, można ująć w składanej do urzędu deklaracji PCC-3 w polu C. 24. Warto tam wspomnieć o czynnikach wpływających za zaniżenie ceny, jak np. zły stan techniczny. W przypadku bowiem zaniżenia ceny bez odpowiedniego uzasadnienia, urząd skarbowy może doliczyć podatek PCC od zakupu mieszkania według ceny rynkowej, wraz z naliczonymi odsetkami za zwłokę.

Co do zasady sytuacja taka ma miejsce, gdy organ podatkowy poddaje pod wątpliwość wskazaną przez nabywcę wartość nieruchomości. Wówczas na skutek opinii biegłego, następuje ponowne oszacowanie wartości. W przypadku, gdy wartość wskazana przez biegłego różni się od wartości nieruchomości przedstawionej przez nabywcę o więcej niż 33%, konieczne jest dokonanie dopłaty wraz z odsetkami. Dodatkowo nabywca zostaje obciążony kosztami opinii biegłego.

Definicje wartości rynkowej określa ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych, w art. 6 ust. 2: „wartość rynkowa nieruchomości określana jest na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów”.Zobowiązanie z tytułu podatku PCC należy uregulować w terminie 14 dni, licząc od daty powstania obowiązku podatkowego, tj. od dnia zawarcia umowy kupna-sprzedaży. W większości przypadku, wysokość podatku jest wyliczana i opłacana przez notariusza w imieniu nabywcy.

Podatek od zakupu mieszkania – koszty notarialne

Sam zakup mieszkania i opłacenie podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), to jednak nie wszystkie koszty jakie mogą obciążyć kupującego. W większości przypadków w kalkulacji kosztów, trzeba będzie uwzględnić także prowizje agencji nieruchomości, jeśli zdecydujemy się skorzystać z jej usług. Z reguły gaża agenta wynosi około 2,5% wartości zawieranej przez niego transakcji. Istotną kwestią jest także tzw. taksa notarialna, czyli wynagrodzenie notariusza od sporządzonego aktu notarialnego. Z usług notariusza musi bowiem skorzystać każdy nabywca nieruchomości. Maksymalne wysokości stawek zostały uregulowane prawnie i zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, które wynoszą odpowiednio:

  • do 3000 zł – 100 zł,

  • powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł,

  • powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł,

  • powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł,

  • powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł,

  • powyżej 1 mln zł do 2 mln zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 mln zł,

  • powyżej 2 mln zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 mln zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn – nie więcej niż 7500 zł.

Ponadto w przypadku jeśli zakupione mieszkanie nie posiada księgi wieczystej, za jej założenie trzeba będzie zapłacić dodatkowo 60 zł, natomiast wpis własności do księgi wieczystej kosztuje dodatkowe 200 zł.

Ile wynosi podatek PCC od zakupu mieszkania na kredyt?

W przypadku zakupu mieszkania finansowanego kredytem, nawet jeśli następuje bezpośrednio od dewelopera, wyniknie konieczność zapłacenia podatku PCC w wysokości 19 zł lub 0,1%. Wysokość ta zależna jest od rodzaju kredytowania. Jeśli w momencie ustanawiania hipoteki, wartość całego zobowiązania jest znana, czego dowodem jest sporządzony harmonogram spłaty, wówczas wysokość podatku PCC będzie wynosić 0,1% wartości (hipoteka zwykła). W odwrotnej sytuacji, gdy wartość hipoteki na dzień jej ustanowienia nie jest znany i będzie się on zmieniał sukcesywnie wraz ze zmianą stóp procentowych, wówczas konieczne będzie zapłacenie PCC w kwocie 19 zł (hipoteka kaucyjna). W celu opłacenia podatku PCC od zakupu mieszkania, konieczne będzie wypełnienie deklaracji PCC - 3 i złożenie jej w terminie 14 dni od momentu powstania obowiązku podatkowego (zawarcia umowy), w odpowiednim z uwagi na miejsce zamieszkania, urzędzie skarbowym.

Podatek PCC od zakupu mieszkania - kiedy nie musimy płacić?

Mimo, iż konieczność zapłaty podatku PCC jest uregulowana przepisami, w odniesieniu do zakupu mieszkania, występują sytuacje kiedy nabywca nie będzie zobowiązany do jego zapłaty. Takie sytuacje mają miejsce, gdy:

  • kupujemy mieszkanie od dewelopera będącego podatnikiem podatku VAT;

  • sprzedawcą mieszkania jest spółdzielnia, a przedmiotem sprzedaży jest mieszkanie na prawie spółdzielczym własnościowym;

  • dokonujemy wykupu mieszkania komunalnego, na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami;

  • kupujemy mieszkanie z powodu wywłaszczenia wcześniej posiadanego, które finansowane jest w całości z otrzymanego odszkodowania z tego tytułu (nieruchomość zajęta na cele publiczne). Zwolnieniu podlega mieszkanie zakupione w ciągu 5 lat, licząc od momentu otrzymania odszkodowania;

  • zakup dotyczy nieruchomości wykupionej na podstawie przepisów o ochronie i kształtowaniu środowiska.

Podsumowując, podczas podejmowania decyzji o zakupie mieszkania, należy brać pod uwagę fakt, że oprócz ceny zakupu, kosztów usług agenta nieruchomości i notariusza, wystąpi również podatek PCC od zakupu mieszkania. W związku z czym prawidłowe oszacowanie planowanych kosztów przez podatnika, pozwoli mu się lepiej przygotować finansowo na zakup mieszkania.