Zasadą jest, że podatek od towarów i usług (VAT) rozlicza się w miesięcznych okresach, jednak niektórzy przedsiębiorcy mogą korzystać z rozliczenia kwartalnego po spełnieniu określonych ustawowo wymogów. Warto pamiętać, że uprawnienie to nie jest dane raz na zawsze – utrata prawa do kwartalnego rozliczania VAT może nastąpić w konkretnych, określonych przez przepisy sytuacjach. Szczegóły dotyczące tej problematyki oraz przesłanki powodujące zmianę okresu rozliczeniowego omawiamy poniżej.
Prawo do kwartalnego rozliczenia podatku VAT
Możliwość stosowania kwartalnego rozliczenia podatku VAT przysługuje dwóm grupom podatników. Po pierwsze zgodnie z art. 99 ust. 2 Ustawy z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT): mali podatnicy, którzy wybrali metodę kasową, składają w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy kwartalne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym kwartale. W tym miejscu przypomnijmy, że zgodnie z art. 2 pkt 25 ustawy o VAT za „małego” można uznać: podatnika podatku od towarów i usług:
- u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 2 000 000 euro,
- prowadzącego przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzającego funduszami inwestycyjnymi, zarządzającego alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, będącego agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze, z wyjątkiem komisu – jeżeli kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 45 000 euro.
Po drugie zgodnie z art. 99 ust. 3 ustawy o VAT kwartalne deklaracje podatkowe: mogą, po uprzednim zawiadomieniu na piśmie naczelnika urzędu skarbowego, najpóźniej do 25. dnia drugiego miesiąca kwartału, za który będzie po raz pierwszy złożona kwartalna deklaracja podatkowa, składać również:
- mali podatnicy, którzy nie wybrali metody kasowej;
- podatnicy podlegający opodatkowaniu ryczałtem od dochodów spółek (estoński CIT), jeżeli wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) u tych podatników nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 4 000 000 euro.
Podatnicy mogą powrócić do składania deklaracji podatkowych za okresy miesięczne, jednak nie wcześniej niż po upływie 4 kwartałów, za które rozliczali się kwartalnie. Zmiana ta wymaga uprzedniego pisemnego zawiadomienia na piśmie naczelnika urzędu skarbowego – najpóźniej w dniu upływu terminu złożenia deklaracji za pierwszy miesięczny okres rozliczeniowy.
Utrata prawa do kwartalnego rozliczenia VAT - przypadki
W art. 99 ust. 3a ustawy o VAT ustawodawca wskazał cztery przypadki powodujące utratę prawa do kwartalnego rozliczania podatku od towarów i usług. Omówimy je kolejno poniżej.
Po pierwsze, kwartalne rozliczenie VAT nie przysługuje podatnikom zarejestrowanym przez naczelnika urzędu skarbowego jako czynni podatnicy VAT – przez 12 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym dokonano rejestracji.
Po drugie, kwartalnego rozliczenia VAT nie mogą stosować podatnicy, którzy w danym kwartale lub w czterech poprzedzających go kwartałach dokonali dostawy towarów wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy, chyba że łączna wartość tych dostaw – bez podatku – nie przekroczyła w żadnym miesiącu wskazanych okresów kwoty 50 000 zł.
Zgodnie z art. 99 ust. 3c ustawy o VAT: w przypadku gdy łączna wartość dostaw towarów, o których mowa w załączniku nr 15 do ustawy, bez kwoty podatku przekroczyła kwotę, o której mowa, podatnicy są obowiązani do składania deklaracji podatkowych za okresy miesięczne, począwszy od rozliczenia za pierwszy miesiąc kwartału:
- w którym przekroczono tę kwotę – jeżeli przekroczenie kwoty nastąpiło w pierwszym lub drugim miesiącu kwartału; w przypadku gdy przekroczenie kwoty nastąpiło w drugim miesiącu kwartału, deklaracja za pierwszy miesiąc kwartału jest składana w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po drugim miesiącu kwartału;
- następujący po kwartale, w którym przekroczono tę kwotę – jeżeli przekroczenie kwoty nastąpiło w trzecim miesiącu kwartału.
Przykład 1.
Spółka ABC od 1 stycznia 2025 roku rozlicza kwartalnie podatek VAT. W III kwartale wykonała usługi polegające montażu i wznoszeniu konstrukcji z elementów prefabrykowanych o wartości 90–000 zł.
Czy w takiej sytuacji spółka ABC traci prawo do kwartalnego rozliczenia VAT?
Roboty związane z montażem i wznoszeniem konstrukcji z elementów prefabrykowanych są ujęte w poz. 143 załącznika nr 15 do ustawy o VAT, a ich wartość przekracza kwotę 50 000 zł. Należy jednak podkreślić, że art. 99 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT dotyczy wyłącznie dostawy towarów wymienionych w załączniku nr 15. W rezultacie wykonywanie usług wskazanych w tym załączniku nie powoduje utraty prawa do rozliczeń kwartalnych.
Po trzecie, kwartalnego rozliczenia podatku VAT nie stosuje się do podatników, którzy w danym kwartale dokonali importu towarów na zasadach określonych w art. 33a ust. 1 ustawy o VAT. Chodzi tutaj o procedurę uproszczoną, w ramach której podatek VAT od importu towarów jest rozliczany bezpośrednio w deklaracji podatkowej.
Jak stanowi art. 99 ust. 3d ustawy o VAT: w przypadku importu towarów dokonanego na zasadach określonych w art. 33a ust. 1 podatnicy, są obowiązani do składania deklaracji podatkowych za okresy miesięczne, począwszy od rozliczenia za pierwszy miesiąc kwartału:
- w którym dokonano tego importu – jeżeli nastąpiło to w pierwszym lub drugim miesiącu kwartału, a w przypadku gdy dokonanie tego importu nastąpiło w drugim miesiącu kwartału, deklaracja za pierwszy miesiąc kwartału jest składana w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po drugim miesiącu kwartału;
- następujący po kwartale, w którym dokonano tego importu – jeżeli dokonanie tego importu nastąpiło w trzecim miesiącu kwartału.
Po czwarte, kwartalnego rozliczenia podatku VAT nie stosuje się również do podatników, u których w danym kwartale stwierdzono naruszenie obowiązku wynikającego z art. 19a Ustawy z 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców. Chodzi o sytuacje, w których podatnik – wbrew temu obowiązkowi – nie zapewniał możliwości dokonania zapłaty przy użyciu instrumentu płatniczego w rozumieniu Ustawy z 19 sierpnia 2011 roku o usługach płatniczych w każdym miejscu faktycznego wykonywania działalności gospodarczej – w szczególności w lokalu, poza lokalem przedsiębiorstwa lub w pojeździe wykorzystywanym do świadczenia usług transportu pasażerskiego.
Zostało to unormowane w art. 99 ust. 3e ustawy VAT. Według tego artykułu podatnicy, w przypadku których stwierdzono, że: wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 19a ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, nie zapewniali możliwości dokonywania zapłaty przy użyciu instrumentu płatniczego w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 roku o usługach płatniczych w każdym miejscu, w którym działalność gospodarcza jest faktycznie wykonywana, w szczególności w lokalu, poza lokalem przedsiębiorstwa lub w pojeździe wykorzystywanym do świadczenia usług transportu pasażerskiego, są obowiązani do składania deklaracji podatkowych za okresy miesięczne, począwszy od rozliczenia za pierwszy miesiąc kwartału:
- w którym zostało stwierdzone naruszenie tego obowiązku – jeżeli stwierdzenie naruszenia tego obowiązku nastąpiło w pierwszym lub drugim miesiącu kwartału, a w przypadku gdy stwierdzenie naruszenia tego obowiązku nastąpiło w drugim miesiącu kwartału – deklaracja za pierwszy miesiąc kwartału jest składana w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po drugim miesiącu kwartału;
- następujący po kwartale, w którym zostało stwierdzone naruszenie tego obowiązku – jeżeli stwierdzenie naruszenia tego obowiązku nastąpiło w trzecim miesiącu kwartału.
Podsumowując, możliwość rozliczenia kwartalnego stanowi wyjątek od reguły ogólnej, w ramach której podatek VAT jest rozliczany w miesięcznych okresach. Podatnicy, którzy stosują kwartalne deklaracje, muszą mieć na względzie, że prawo do takiego rozliczenia może zostać utracone.
Polecamy:
