Poradnik Przedsiębiorcy

Cesja umowy leasingu operacyjnego – konsekwencje podatkowe

Leasing to nadal jeden z najpopularniejszych sposobów zakupu środków trwałych. Podatnicy korzystają z tej formy finansowania, ponieważ zazwyczaj wymagania są tutaj mniejsze niż np. przy kredycie. Ponadto taka forma finansowania jest nadal bardzo korzystna podatkowo. W artykule przedstawiamy jakie konsekwencje podatkowe niesie za sobą cesja umowy leasingu operacyjnego!

Cesja umowy leasingu operacyjnego

W związku z panującą sytuacją gospodarczą wiele podmiotów korzystających z leasingu operacyjnego decyduje się na odstąpienie prawa do leasingu innemu podmiotowi. Powyższe odbywa się na zasadzie cesji umowy leasingu. Tym samym należy wyjaśnić, czym jest cesja leasingu. 

Przelew wierzytelności, inaczej cesja, jest umową cywilnoprawną między wierzycielem a osobą trzecią, na której mocy dotychczasowy wierzyciel przenosi swoją wierzytelność na kontrahenta. Wierzyciel wyzbywa się więc swojej wierzytelności, a jego miejsce zajmuje odtąd nabywca. Pomimo zmiany osoby uprawnionej uważa się, że zobowiązanie pozostaje to samo co poprzednio. Od cesji wierzytelności wynikających np. z umowy leasingu należy odróżnić cesję całej umowy leasingu, a więc sytuację wstąpienia nowego podmiotu we wszystkie prawa i obowiązki dotychczasowej strony umowy. Kodeks cywilny nie zna instytucji łącznego przejścia praw i obowiązków jednej ze stron w umowie wzajemnej na inną osobę. Jednak zmiana stron umowy wzajemnej jest dopuszczalna. Powinna ona przyjąć postać nowej umowy zawartej z udziałem osoby trzeciej, w której nastąpi jednoczesne zwolnienie z praw i obowiązków umownych dotychczasowego kontrahenta – czyli cesja leasingu to nowa umowa. 

W praktyce cesje umowy leasingu operacyjnego są realizowane za wiedzą i zgodą leasingodawcy. Tym samym może on przed zmianą stron umowy dokonywać sprawdzenia przejmującego leasing. Najczęściej cesja leasingu operacyjnego realizowana jest za wynagrodzeniem. Cedent więc w zamian za wynagrodzenie od cesjonariusza (przejmującego) dokonuje za zgodą leasingodawcy zmiany w umowie. Po przejęciu leasingu cesjonariusz rozlicza się z leasingodawcą. Umowy są rozliczane zazwyczaj na dotychczasowych warunkach.

Opodatkowanie odstępnego podatkiem VAT

W celu zobrazowania problemu posłużymy się przykładem.

Przykład 1.

Podatnik w lutym dokonał cesji umowy leasingu operacyjnego maszyny przemysłowej. Przejmującym jest podmiot krajowy. Strony umowy ustaliły kwotę odstępnego na 100 000 zł. Obie strony umowy są czynnymi podatnikami VAT. W dniu podpisania umowy cesji przedmiot leasingu został przekazany przejmującemu. Także w tym dniu dokonano wpłaty odstępnego. Czy odstępne będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT?

Zgodnie z art. 8 ust. 1 Ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług – dalej ustawa o VAT – przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również:

  • przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

  • zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

  • świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Przez świadczenie usług na gruncie przepisów ustawy o VAT należy rozumieć przede wszystkim określone zachowanie podatnika na rzecz innego podmiotu, które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę. Świadczeniem usług jest zatem każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. 

W świetle powyższych regulacji cesję umowy leasingu należy kwalifikować jako świadczenie usług. Definicja usług obejmuje również świadczenie polegające na przeniesieniu praw majątkowych do umowy leasingu operacyjnego. W tym przypadku dotychczasowy korzystający nabywa usługę leasingu od świadczącego, którą następnie ceduje (odsprzedaje) na rzecz innego przedsiębiorcy. Stawka podatku wynosi 23%. Obowiązek podatkowy powstaje na ogólnych zasadach, to jest zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy o VAT, czyli w momencie podpisania umowy cesji. 

Czy w przypadku cesji umowy musimy korygować VAT?

Podatnik dokonujący cesji leasingu nie musi robić korekty wcześniej odliczonego podatku VAT. Podatek wcześniej odliczony od rat leasingowych był bowiem związany z opodatkowaną działalnością podatnika. Taka forma zakończenia umowy leasingu operacyjnego nie wpływa więc w żaden sposób na prawo do odliczenia podatku naliczonego. Podatnik musi jedynie odprowadzić podatek od wystawionej faktury za odstępne.

Skutki w podatku CIT a cesja umowy leasingu operacyjnego

Przypomnijmy, że art. 17b ust. 1 ustawy CIT stanowi, że opłaty ustalone w umowie leasingu, ponoszone przez korzystającego w podstawowym okresie umowy z tytułu używania środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, stanowią przychód finansującego i odpowiednio koszt uzyskania przychodów korzystającego, jeżeli umowa ta została zawarta na czas oznaczony stanowiący co najmniej 40% normatywnego okresu amortyzacji, jeżeli jej przedmiotem są podlegające odpisom amortyzacyjnym rzeczy ruchome oraz suma ustalonych w niej opłat, pomniejszona o należny podatek od towarów i usług, odpowiada co najmniej wartości początkowej środków trwałych. W przypadku cesji leasingu zostaje ona rozwiązana. Tym samym podatnicy zastanawiają się, czy dokonując cesji, nie muszą dokonywać korekty wcześniej odliczonych kosztów. 

Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy. Aby zatem zaliczyć dany wydatek do kosztów uzyskania przychodów, muszą być łącznie spełnione następujące przesłanki:

  • wydatek ma związek z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą;

  • poniesienie wydatku ma bądź może mieć wpływ na wielkość osiąganych przychodów lub służyć zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodu;

  • wydatek nie jest wymieniony w katalogu zawartym w art. 16 ust. 1 ustawy CIT.

Sytuacji tej nie może zmienić zaistniałe w późniejszym czasie zdarzenie skutkujące wcześniejszym rozwiązaniem umowy leasingu. Wydatki poniesione przez leasingobiorcę w okresie, w którym używał przedmiotu leasingu, były dokonane w celu uzyskania przychodów i nie podlegają wyłączeniu na zasadzie art. 16 ust. 1 ustawy CIT. 

Wcześniej poniesione wydatki spełniają przesłanki przewidziane w art. 15 ust. 1 tejże ustawy i nadal stanowić będą koszt uzyskania przychodów. Tym samym podatnik, który dokonuje scedowania przedmiotu leasingu, nie ma obowiązku korygowania kosztów uzyskania przychodów z tytułu opłat leasingowych o dotychczas poniesione.

Podsumowując, cesja leasingu w związku z panującą sytuacją gospodarczą staje się coraz popularniejsza. Podatnicy, którzy nie mogą normalnie prowadzić swoich interesów, pozbywają się dzięki temu kosztów stałych. Natomiast osoby chcące pozyskać środki trwałe mogą liczyć na korzystne finansowo oferty. Co ważne, jak to przedstawiliśmy powyżej, skutki podatkowe w przypadku scedowania umowy leasingu nie powodują powstania dodatkowych obciążeń. Podatnicy nie muszą korygować kosztów oraz wcześniej odliczonego podatku naliczonego. Jedynym obciążeniem jest konieczność opodatkowania odstępnego. Odstępne jest bowiem świadczeniem usługi opodatkowanym podatkiem VAT.