Poradnik Przedsiębiorcy

Dopłaty do odsetek kredytu dla firm w złej kondycji finansowej

Zamrożenie gospodarki i ograniczenie skali prowadzenia działalności gospodarczej znajduje odzwierciedlenie w kondycji finansowej firm – wielu przedsiębiorców ma obecnie problemy z płynnością finansową. Ustawodawca chcąc przeciwdziałać negatywnym skutkom wywołanym pandemią, wprowadził kolejną Tarczę Antykryzysową, tzw. Tarczę 4.0. Jednym z narzędzi, z których mogą skorzystać przedsiębiorcy, chcąc ratować swoją firmę, są dopłaty do odsetek kredytu. Sprawdźmy, czy takie wsparcie stanowi przychód podlegający opodatkowaniu oraz jakie warunki należy spełnić, aby móc z niego skorzystać!

Dla kogo przeznaczone są dopłaty do odsetek kredytu?

Ze wsparcia Tarczy 4.0 mogą skorzystać przedsiębiorcy oraz podmioty prowadzące działalność w sektorze produkcji podstawowej produktów rolnych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców mianem przedsiębiorcy określa się wykonującą działalność gospodarczą:

  • osobę fizyczną
  • osobę prawną,
  • jednostkę organizacyjną niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną

i wspólników spółki cywilnej.

Dopłaty do odsetek kredytów w ramach Tarczy Antykryzysowej 4.0 nie przysługują osobom prywatnym, które nie prowadzą działalności.

Dopłaty do odsetek kredytu – jakie kredyty obejmuje?

Celem udzielenia kredytu jest zapobieganie utracie płynności finansowej lub jej przywrócenie firmom dotkniętym skutkom pandemii. Dopłaty przyznawane są w ramach kredytów obrotowych odnawialnych i nieodnawialnych udzielonych w złotówkach. Oznacza to, że dopłaty do odsetek kredytu nie zostaną udzielone w przypadku, gdy przedsiębiorca będzie chciał uzyskać kredyt inwestycyjny. W ustawie kredyt ten określany jest „kredytem z dopłatą”, więc banki, które nawiązały współpracę z BGK, mogą nazwać w ten sposób taki rodzaj kredytu.

Warunki otrzymania dopłaty do odsetek kredytu

Status przedsiębiorcy to wprawdzie podstawowy warunek, aby móc ubiegać się o otrzymanie dopłaty do odsetek kredytu, jednak nie jedyny. Zgodnie z art. 4 ustawy o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych na zapewnienie płynności finansowej przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o zmianie niektórych innych ustaw muszą zostać spełnione łącznie jeszcze cztery dodatkowe warunki. Omawiamy je poniżej.

  1. Przedsiębiorca na dzień 31 grudnia 2019 r. był w dobrej kondycji finansowej. 

Stan finansowy może być rozpatrywany subiektywnie. Aby tego uniknąć, ustawodawca odnosi się do pojęcia „przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji”, którego definicja znajduje się w art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu. Zgodnie z powyższą definicją przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, m.in. jeżeli:

  • podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek wierzycieli;
  • otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu. 
  1. Przedsiębiorca prowadzi na terytorium Polski działalność gospodarczą lub działalność w sektorze produkcji podstawowej produktów rolnych.

Warunek prowadzenia działalności uznaje się za spełniony również w sytuacji, gdy przedsiębiorca zawiesił firmę po 1 lutego 2020 r. w związku z epidemią COVID-19.

  1. Przedsiębiorca nie zaciągnął innego kredytu na podstawie Tarczy Antykryzysowej.

Można wnioskować, że otrzymanie mikropożyczki, subwencji w ramach Tarczy Finansowej lub innej formy pomocy z dotychczasowych Tarcz Antykryzysowych nie wyklucza możliwości skorzystania z dopłaty do odsetek kredytów. Ma to związek z faktem, że pomoc w formie dopłat może być łączona z pomocą de minimis, a warunkiem jest nieprzekroczenie limitu udzielonej pomocy publicznej.

  1. Przedsiębiorca utracił płynność finansową, wskutek czego nie może spłacić w terminie wymagalnych zobowiązań, lub jego płynność finansowa jest zagrożona w związku z konsekwencjami rozprzestrzeniania się COVID-19.

Aby skorzystać z dopłaty do odsetek kredytu, przedsiębiorca musi podpisać umowę kredytową z dopłatą do 31 grudnia 2020 r.

Czy dopłaty do odsetek kredytu stanowią pomoc publiczną?

Dopłaty do kredytów stanowią formę pomocy publicznej. Oznacza to, że wartość całej pomocy publicznej, jaką uzyskał przedsiębiorca, nie może przekroczyć:

  • 100 000 euro brutto – w przypadku pomocy dla sektora produkcji podstawowej produktów rolnych;
  • 120 000 euro brutto – w przypadku pomocy dla sektora rybołówstwa i akwakultury;
  • 800 000 euro brutto – w przypadku pozostałej pomocy.

Jeżeli przedsiębiorca prowadzi działalność w kilku sektorach, to suma otrzymanej pomocy nie może przekroczyć 800 000 euro brutto. W decyzji o udzieleniu pomocy bank ma obowiązek zawrzeć wartość pomocy przeliczonej ze złotówek na euro, dzięki czemu łatwiej można kontrolować limit pomocy. 

Za dzień udzielenia pomocy należy rozumieć dzień, w którym została zawarta umowa „kredytu z dopłatą”.

W jakiej kwocie udzielane są dopłaty do odsetek kredytu?

Dopłata do kredytu nie ma konkretnie określonej kwoty, w jakiej jest przydzielana. Zgodnie z art. 8 ust. 4 wymienionej wcześniej ustawy mikro-, mały lub średni przedsiębiorca otrzyma dopłatę stanowiącą część odsetek należnych bankowi odpowiadającą 2 punktom procentowym, a w przypadku pozostałych przedsiębiorców dopłata będzie odpowiadała wysokości 1 punktu procentowego.

Oprocentowanie kredytu z dopłatą nie może być wyższe niż średnie oprocentowanie pozostałych kredytów obrotowych udzielanych przez bank. Przedsiębiorca ma obowiązek spłaty raty kapitałowej w 100% oraz części odsetkowej stanowiącej różnicę między odsetkami naliczonymi a kwotą przyznanej dopłaty.

Dopłaty wypłacane są w okresach miesięcznych zbiorczo w odniesieniu do wszystkich umów kredytu z dopłatami zawartych przez bank. Wypłaca się je ponadto za okres nie dłuższy niż 12 miesięcy od zawarcia umowy kredytu z dopłatą. Warto więc przeanalizować, czy jeśli spłata zaciągniętego kredytu będzie trwała dłużej niż 12 miesięcy, to przedsiębiorca będzie w stanie spłacić zaciągnięty kredyt bez dopłat do kredytu (które udzielane są maksymalnie przez 12 miesięcy).

Otrzymanie dopłaty do odsetek kredytu nie powoduje powstania przychodu do opodatkowania po stronie przedsiębiorcy. Oznacza to, że podatnicy nie ujmują przyznanych środków w KPiR.

Dopłaty do odsetek kredytu - jak uzyskać?

Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy wprowadzającej Tarczę Antykryzysową 4.0 dopłaty odnoszą się do kredytów udzielonych na podstawie umów zawartych:

  • od dnia wejścia w życie ustawy;
  • przed dniem wejścia w życie ustawy – pod warunkiem dostosowania umów do wymogów określonych w ustawie poprzez podpisanie z bankiem umowy zmieniającej dotychczasową umowę kredytową.

Aby uzyskać dopłatę, przedsiębiorca musi złożyć wniosek o udzielenie kredytu z dopłatą. Do wniosku muszą zostać dołączone:

  • dokumenty potwierdzające utratę lub zagrożenie utratą płynności finansowej firmy w związku z konsekwencjami rozprzestrzeniania się COVID-19;
  • dokumenty i oświadczenia wymagane przez wewnętrzne procedury banku w przypadku udzielania kredytów;
  • oświadczenie o spełnianiu warunków otrzymania dopłaty do odsetek kredytów wymienionych w punktach 1–3 w tym artykule. Oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Lista banków, które udzielają kredytów z dopłatami do odsetek, znajduje się na stronie Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK).
Zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy – Prawo bankowe wydanie pozytywnej decyzji kredytowej przez bank uzależnione jest od zdolności kredytowej przedsiębiorcy rozumianej jako zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Natomiast jednym z warunków uzyskania dopłaty do odsetek kredytu jest utrata lub zagrożenie utraty płynności finansowej, na skutek czego przedsiębiorca nie może spłacić w terminie wymagalnych zobowiązań. W związku z tym, jeżeli na podstawie udokumentowanej analizy bank uzna, że problemy z płynnością finansową firmy mają charakter przejściowy, a po uzyskaniu dopłaty do odsetek kredytu przedsiębiorca będzie mógł terminowo spłacać zobowiązania i zdolność ta zostanie utrzymana do końca trwania umowy, wnioskodawca uzyska pozytywną decyzję kredytową.
Wnioski złożone po ogłoszeniu przez BGK informacji, z której wynika, że przewidywane zapotrzebowanie na dopłaty przekroczyło kwotę 95% maksymalnego limitu wydatków budżetu państwa, nie będą rozpatrywane.
Zgodnie z komunikatem ustawodawcy znajdującym się na stronie rządowej zostanie uruchomione „(...) ponad 560 mln zł na dopłaty do odsetek kredytów dla firm, które wpadły w kłopoty przez COVID-19. Powinno to wygenerować kredyty o wartości ok. 32 mld zł”. Co więcej, ustawodawca planuje przeznaczyć na dopłaty do odsetek kredytu dla przedsiębiorców w 2020 r. prawie 300 mln zł, a w 2021 r. – 270 mln zł.