Poradnik Przedsiębiorcy

Dostawa na rzecz oszusta internetowego a podatek VAT

W dobie pandemii kupujemy i sprzedajemy coraz więcej przez Internet. Robiąc zakupy w sieci, zazwyczaj korzystamy ze sprawdzonych sklepów i portali sprzedażowych. Jednak pomimo ostrożności podatnicy padają ofiarami oszustw internetowych. Obecnie jednak coraz częściej oszuści także starają się wyłudzić od nas towary, czyli nie tylko kupując, lecz także dokonując sprzedaży, musimy uważać. Jak dostawa na rzecz oszusta wpływa na rozliczenie VAT? Tego dowiesz się z artykułu.

Opodatkowanie podatkiem VAT sprzedaży internetowej

Przypomnijmy, że zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług – dalej: ustawa o VAT – opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Tym samym w każdym przypadku, gdy przenosimy prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, dochodzi do czynności opodatkowanej podatkiem VAT. 

Sprzedaż internetowa także jest więc opodatkowana podatkiem VAT. Oczywiście w przypadku, gdy dokonuje jej czynny podatnik tego podatku. 

Przykład 1.

Podatnik prowadzi duży sklep internetowy. Jest czynnym podatnikiem podatku VAT. Klienci, aby móc dokonać zakupów, muszą najpierw dokonać wpłaty za wybrany towar. Klientami są zazwyczaj osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej. W którym momencie podatnik rozpoznaje obowiązek podatkowy?

Przypomnijmy że z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik, który wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego. Zgodnie z zasadą ogólną obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi, co oznacza, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za ten okres.

Natomiast w sytuacji, gdy przed dokonaniem dostawy towaru lub świadczeniem usług podatnik otrzyma całość lub część zapłaty, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty. Tym samym w naszym przypadku, mimo że za towar nie został jeszcze dostarczony, wpłacana jest całość należności i w tym momencie powstaje obowiązek podatkowy. Wpłata dokonywana przez klientów powoduje więc, że podatnik winien ją opodatkować podatkiem VAT. 

Sprzedaż przez Internet a kasa fiskalna

Podatnicy zakładający sklep internetowy zastanawiają się, czy mogą skorzystać ze zwolnienia z ewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej. 

Przykład 2.

Podatnik prowadzi sklep internetowy z książkami (księgarnia internetowa). Otrzymuje od klientów wpłaty za zamówione książki. W inny sposób nie jest dokonywana sprzedaż. Książki są wysyłane kurierem do klientów. Z dowodów wpłat wynika, kto wpłaca i za co. Czy w takiej sytuacji podatnik winien sprzedaż ewidencjonować na kasie rejestrującej?

W przepisach Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 28 grudnia 2018 roku w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących wprowadzono w określonych przypadkach zwolnienia od obowiązku posiadania kasy. W szczególności zwalnia się z obowiązku ewidencjonowania w danym roku podatkowym, nie dłużej jednak niż do 31 grudnia 2021 roku, podatników, u których obrót zrealizowany na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych nie przekroczył w poprzednim roku podatkowym kwoty 20 000 zł, a w przypadku podatników rozpoczynających w poprzednim roku podatkowym dostawę towarów lub świadczenie usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, jeżeli obrót z tego tytułu nie przekroczył, w proporcji do okresu wykonywania tych czynności w poprzednim roku podatkowym, kwoty 20 000 zł. 

Zakładając jednak, że sprzedaż przekroczy kwotę zwolnienia, podatnik będzie mógł skorzystać z innego zwolnienia. Jak wynika z poz. 36 załącznika do powyższego rozporządzenia, zwolnieniu podlega dostawa towarów w systemie wysyłkowym (pocztą lub przesyłkami kurierskimi), jeżeli dostawca towaru otrzyma w całości zapłatę za wykonaną czynność za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (odpowiednio na rachunek bankowy podatnika lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem), a z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności dotyczyła i na czyją rzecz została dokonana (dane nabywcy, w tym jego adres).

Tym samym podatnik nie ma obowiązku instalowania kasy fiskalnej bez względu na wielkość sprzedaży detalicznej.

Dostawa na rzecz oszusta a podatek VAT

W wielu przypadkach sklepy internetowe padają ofiarą oszustw internetowych. Najczęściej oszuści dokonują zakupów hurtowych. Takie działania zazwyczaj są do siebie podobne. Oszuści nierzadko płacą za pierwsze zakupy, wzbudzając zaufanie sprzedawcy. Po tym okresie proszą o zakup z terminem płatności i za dostarczony towar nie uiszczają opłaty.

Przykład 3.

Podatnik prowadzi platformę sprzedaży stali. Dokonuje na niej hurtowej sprzedaży. Jeden z klientów zamówił kilka ton stali. Ponieważ zakupy robił już wielokrotnie, uzyskał tzw. kredyt kupiecki, jednak nie zapłacił on za dostarczony towar. Policja poinformowała, że klient wcześniej podszywał się pod inna firmę. Tym samym okazał się oszustem podatkowym. Czy podatnik ma obowiązek rozliczyć podatek VAT od tej transakcji?

W tym przypadku przepisy podatkowe nie przewidują możliwości nierozliczenia podatku VAT. Podatnik dokonał sprzedaży, wystawił fakturę. Powinien on sprawdzić, czy osoba podająca się za przedstawiciela, jest nim w rzeczywistości. Podatnik ma więc obowiązek wykazać podatek VAT od dokonanej sprzedaży, mimo że padł ofiarą oszustwa. 

Przykład 4.

Podatnik prowadzi platformę sprzedaży stali. Dokonuje hurtowej sprzedaży. Jeden z klientów zamówił kilka ton stali, a ponieważ zakupy robił już wielokrotnie, uzyskał tzw. kredyt kupiecki. Co istotne, jest on podatnikiem z Rumunii. Towar został tam wysłany. Podatnik posiada dokumenty to potwierdzające. Klient nie zapłacił za dostarczony towar. Policja poinformowała, że podszywał się pod inną firmę. Tym samym klient okazał się oszustem podatkowym. Czy podatnik ma obowiązek rozliczyć podatek VAT od tej transakcji?

Na wstępie należy przypomnieć, że miała tutaj miejsce wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów. Jak wynika z przykładu, towar był wysłany do Rumunii, co potwierdzają dokumenty. Dostawa na rzecz oszusta została dokonana i w tym przypadku nie ma znaczenia, że ktoś podszywał się pod legalnie działający podmiot. Podsumowując, dokonanie dostawy na rzecz innego podmiotu niż na to wskazuje faktura, nie zmienia faktu, że doszło do dostawy towarów w rozumieniu ustawy o VAT.

W myśl art. 41 ust. 3 ustawy o VAT przy WDT stawka podatku wynosi, co do zasady, 0%. Jednym jednak z warunków jest, aby podatnik dokonał dostawy na rzecz nabywcy posiadającego właściwy i ważny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych, tzw. NIP UE. W naszym przypadku jednak taka sytuacja nie ma miejsca. Oszust podał NIP UE, ale innego podmiotu. Podatnik nie dokonał dostawy na rzecz podmiotu, którego NIP widnieje na fakturze.

Tym samym pomimo dokonania WDT podatnik nie będzie mógł zastosować stawki 0%. Mimo wywiezienia towarów będzie on obowiązany zastosować stawkę krajową. W tym przypadku sprzedaż będzie opodatkowana stawką 23%.

Podsumowując, w opracowaniu opisaliśmy dość proste oszustwa internetowe. Oszuści jednak udoskonalają sposoby wyłudzenia towarów. Co ważne, oszustwo nie chroni nas przed koniecznością zapłaty podatku, czyli podatnicy muszą bardzo uważać, z kim dokonują transakcji.