Poradnik Przedsiębiorcy

Usługi świadczone przez internet - moment powstania obowiązku podatkowego

Obecnie coraz więcej osób dokonuje zakupów za pomocą sieci. Dotychczas najczęściej dotyczyły one towarów. Jednak coraz częściej przez internet kupujemy również usługi świadczone przez internet. Podatnicy dokonujący sprzedaży usług przez internet często mają problem z ich podatkowym rozliczeniem. Szczególny problem sprawia określenie momentu powstania obowiązku podatkowego. Wyjaśniamy, obowiązek podatkowy dla usług świadczonych przez internet!

Pojęcie świadczenia usług

Opodatkowaniu VAT podlega odpłatne świadczenie usług. Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej jako ustawa o VAT) przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, należy rozumieć każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.

Należy zauważyć, że pojęcie usługi zostało bardzo szeroko zdefiniowane. Tego typu konstrukcja definicji usług pozwala na objęcie zakresem przedmiotowym podatku VAT wszelkich transakcji wykonywanych w ramach działalności gospodarczej. Jest ona także niewątpliwie szersza niż zakres tego pojęcia w jego rozumieniu potocznym. Definicja obejmuje bowiem nie tylko transakcje polegające na wykonaniu czynności przez usługodawcę, lecz także szereg transakcji niewymagających aktywnego dokonywania działań przez usługodawcę. Za świadczenie usług uznaje się również odsprzedaż zakupionych usług. Nie ma żadnych przeszkód prawnych, które uniemożliwiałyby opodatkowanie podatkiem VAT usług świadczonych przez internet. W świetle powyższych unormowań prawnych należy je traktować jak te świadczone w tradycyjny sposób.

Usługi elektroniczne

Zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy o VAT przez usługi elektroniczne rozumie się usługi świadczone za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o których mowa w art. 7 rozporządzenia 282/2011. Stosownie do art. 7 ust. 1–3 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiające środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej z 15 marca 2011 r. do „usług świadczonych drogą elektroniczną”, o których mowa w dyrektywie 2006/112/WE, należą usługi świadczone za pomocą internetu lub sieci elektronicznej, których świadczenie – ze względu na ich charakter – jest zasadniczo zautomatyzowane i wymaga minimalnego udziału człowieka, a ich wykonanie bez wykorzystania technologii informacyjnej jest niemożliwe.

Większość usług oferowanych przez internet jednak nie spełnia tych kryteriów, ponieważ nadal udział człowieka jest znaczny. Powyższe dotyczy szczególnie bardzo popularnych w internecie usług doradczych, prawnych, nauki języków czy zdrowotnych (odchudzanie).

Moment powstania obowiązku podatkowego

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 ustawy o VAT, z zastrzeżeniem ust. 5 i ust. 7–11, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1.

Z konstrukcji ustawy VAT wynika, że podatnik wykonujący czynności podlegające jej unormowaniom jest zobowiązany opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego. Powyższy przepis formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą obowiązek ten powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi. Oznacza to, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien on zostać rozliczony za ten okres.

Ustawodawca w sposób szczególny uregulował powstanie obowiązku podatkowego dla niektórych usług (patrz art. 19a ust. 5 ustawy o VAT). W myśl art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury z tytułu świadczenia usług:

  • telekomunikacyjnych;
  • wymienionych w poz. 140–153, 174 i 175 załącznika nr 3 do ustawy;
  • najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze;
  • ochrony osób oraz usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia;
  • stałej obsługi prawnej i biurowej;
  • dystrybucji energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego. Wyjątek stanowią usługi, do których stosuje się art. 28b.

W przypadkach, o których mowa w ust. 5 pkt 3 i 4, gdy podatnik nie wystawił faktury lub wystawił ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury określonych w art. 106 ust. 3 i 4, a w przypadku, gdy nie określono takiego terminu, z chwilą upływu terminu płatności stosownie do art. 19 ust. 7 ustawy o VAT.

Usługi świadczone przez internet - kiedy powstaje obowiązek podatkowy?

Moment powstania obowiązku podatkowego, jeśli chodzi o usługi świadczone za pomocą internetu, jest taki sam jak przy świadczeniu tych tradycyjnych. Jednak w kwestii świadczenia takich usług często nie wiadomo, kiedy nastąpiło ich wykonanie.

Przykład 1.

Podatnik świadczy usługi naprawy sprzętu AGD przez internet. Posiada w tym celu platformę, na której klienci mogą zlecić mu wykonanie usługi. Całość zlecenia odbywa się natomiast w warsztacie podatnika. Sprzęt jest zabierany spod drzwi klienta i dostarczany do siedziby podatnika, gdzie zostaje poddany naprawie, a następnie odesłany do właściciela. Ponadto w celu zbadania zadowolenia klienta podatnik wysyła do niego specjalną ankietę internetową. Wypełnienie zgodnie z regulaminem oznacza przyjęcie i zakończenie usługi. Czy w takiej sytuacji wypełnienie ankiety decyduje o momencie powstania obowiązku podatkowego?

W tej sytuacji decydujące znaczenie ma konkretnie wykonanie usługi naprawy. Samo wypełnienie ankiety mogłoby jedynie przesunąć obowiązek podatkowy na bliżej nieokreślony czas. Oznacza to, że przepisy regulaminu ankiety sklepu należy uznać za sprzeczne z treścią ustawy. Zapisy te mogłyby doprowadzić do sytuacji, w której moment powstania obowiązku w podatku VAT byłby nieprawidłowy. Interpretację tego typu potwierdza wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. I FSK 1684/15:

„Zatem o tym, czy dana usługa została faktycznie wykonana decyduje jej charakter oceniony według obiektywnych kryteriów. I chociaż o charakterze i o terminie jej wykonania decydują strony umowy cywilnoprawnej, to jednak nie mogą one ustalić, iż obowiązek podatkowy powstał w innym momencie niż faktyczne wykonanie usługi. Skoro usługę określono jako naprawę sprzętu, to jej wykonanie implikuje powstanie obowiązku podatkowego i nie można przyjąć, gdyż jest to nonsensowne, że dopiero zaakceptowanie prac będzie momentem naprawy sprzętu. Nie można też z góry zakładać, do czego zdaje się dążyć strona, że usługodawca, do czasu zaakceptowania tego co zrobił, nie wie na czym polega jego zobowiązanie i nie zna wynagrodzenia, jakie mu się należy.

Argumenty, że do momentu uzyskania informacji o zaakceptowaniu przez usługobiorcę wykonanych prac, nie będzie znana ostateczna kwota wynagrodzenia, dotyczą kwestii rozliczenia pomiędzy stronami, gdyż niepodważonym pozostał fakt odpłatności usługi, a to oznacza, że usługodawca od początku zna cenę na swe usługi. To oznacza, że przyjmując koncepcję wnioskodawcy, ostatecznie uznano by, że wynagrodzenie, a nie wykonanie usługi, ma wpływ na termin powstania obowiązku podatkowego, co pozostaje poza prawem”.

Podsumowując nasze rozważania, rozliczenie usługi wykonanej za pomocą internetu winno być rozliczone w podatku VAT w sposób analogiczny jak wykonanie jej w sposób tradycyjny.