Poradnik Przedsiębiorcy

Działalność gospodarcza czy wykonywana osobiście?

Działalność gospodarcza czy działalność wykonywana osobiście? Wbrew pozorom nie są to pojęcia tożsame. Jakie są pomiędzy nimi różnice? Czy kończą się na zasadach dotyczących opodatkowania? Jak rozkłada się odpowiedzialność za działanie firmy? Czytając poniższy artykuł, dowiesz się więcej!

Działalność gospodarcza oraz działalność wykonywana osobiście - co to jest?

Zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, a dokładniej art. 2, działalność gospodarcza jest to zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Kiedy wyżej wymienione warunki są spełnione, osobę prowadzącą działalność gospodarczą będziemy mogli nazwać przedsiębiorcą. Z kolei w przepisach nie ma jasno określonej definicji działalności wykonywanej osobiście. Można stwierdzić, że jest to taka działalność, która nie jest wykonywana w związku z umową o pracę oraz nie spełnia definicji działalności gospodarczej.

Ważne!

Należy pamiętać, że w ramach działalności wykonywanej osobiście nie można świadczyć usług na rzecz osób prywatnych. Wówczas działalność należałoby uznać za działalność gospodarczą. Co więcej, działalność wykonywana osobiście opiera się często na umowie o dzieło lub zlecenie i świadczona jest na rzecz osób prawnych bądź jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz przedsiębiorców.

Źródła przychodów z działalności

Działalność gospodarcza dla celów podatku dochodowego jest definiowana również przez art. 5a pkt 6 ustawy o PIT. Zgodnie z nim działalność gospodarcza oznacza działalność zarobkową:

  • wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,

  • polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,

  • polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych

- prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.

Co ważne, również ustawa o PIT, a dokładniej art. 13 wskazuje, co zalicza się do przychodów z działalności wykonywanej osobiście. Są to przychody:

  1. z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;

  2. z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;

  3. z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;

  4. otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;

  5. osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;

  6. otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych;

  7. z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:

a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,

b) właściciela nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów, o których mowa w pkt 9;

  1. uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej,  z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7.

Bardzo często zdarzają się sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości związane z zakwalifikowaniem przychodów, w przypadku gdy zostały one wymienione w katalogu przychodów uzyskiwanych z działalności wykonywanej osobiście i jednocześnie działalność ta spełnia kryteria do zakwalifikowania jej jako działalność gospodarcza. Przykładem może być interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy, sygn. ITPB4/4511-353/16/MP, z 17 czerwca 2016 roku, w której wskazano, że wynagrodzenie za pełnienie funkcji kuratora dla nieobecnego w postępowaniu administracyjnym, wypłacane radcy prawnemu prowadzącemu działalność gospodarczą, należy zakwalifikować jako przychód osiągany z działalności gospodarczej, mimo że przychody zostały uwzględnione w art. 13 ust. 6 ustawy o PIT.

Stwierdzono, że (...) na gruncie powołanych przepisów prawa pojawiły się jednak wątpliwości w zakresie kwalifikacji przychodów do właściwego źródła w sytuacji, gdy przychody uzyskiwane przez podatnika są wymienione w katalogu przychodów z działalności wykonywanej osobiście i jednocześnie działalność prowadzona przez podatnika spełnia warunki określone w definicji działalności gospodarczej. Jako przykłady można podać m.in. przychody uzyskiwane przez artystów, sportowców, sędziów sportowych, pełnomocników świadczących obronę z urzędu, czy też biegłych i tłumaczy (...).

Co więcej, (...) Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wyklucza, aby przychody uzyskiwane z działalności wykonywanej osobiście zaliczyć do przychodów z działalności gospodarczej, jeśli wykonywane są one właśnie w warunkach spełniających przesłanki „działalności gospodarczej” (...).

Różnice między działalnością gospodarczą a wykonywaną osobiście

Zasady opodatkowania

Działalność gospodarcza prowadzona przez przedsiębiorcę daje mu do wyboru większą liczbę form opodatkowania. Formy te to:

  • podatek progresywny,

  • podatek liniowy,

  • ryczałt,

  • karta podatkowa.

Z kolei przy działalności wykonywanej osobiście należy rozliczać się na zasadach ogólnych (18 lub 32% w zależności od wysokości przychodu).

Uwaga!

Wyjątek stanowią jedynie umowy zlecenie poniżej 200 zł, które rozliczane są ryczałtem!

Formalności związane z założeniem działalności

Działalność wykonywana osobiście w przeciwieństwie do działalności gospodarczej nie wymaga rejestracji. Formalności związane z podatkiem czy ubezpieczeniem musi dopełnić podatnik zatrudniający.

Odpowiedzialność za działanie firmy

W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej przedsiębiorca ponosi częściową odpowiedzialność wobec osób trzecich za wykonywanie czynności i ich rezultat, które stanowią treść umowy. Z kolei przy działalności wykonywanej osobiście podatnik nie jest nią obciążony, odpowiedzialność ta spoczywa bowiem na zleceniodawcy.

Podsumowując, działalność gospodarcza oraz działalność wykonywana osobiście nie są pojęciami tożsamymi. Decydując się na jedną z nich, dobrze jest przekalkulować, która będzie bardziej opłacalna i dlaczego.