Poradnik Przedsiębiorcy

Raje podatkowe - czym są i z jakim ryzykiem mogą się wiązać?

Jednym z głównych celów przedsiębiorców jest optymalizacja podatkowa, czyli podejmowanie działań zmierzających do zmniejszenia zobowiązań podatkowych. Jedną z najbardziej kontrowersyjnych metod takiej optymalizacji są raje podatkowe. Czym dokładnie są i jakie kraje mogą zostać uznane za raj podatkowy? Jakie ryzyko może ponieść polski przedsiębiorca, wykorzystując raje podatkowe jako sposób na optymalizację podatkową?

Raje podatkowe - definicja

Raje podatkowe nie posiadają jednolitej definicji, ponieważ dla każdego państwa obciążenia podatkowe stosowane w innych krajach mogą być korzystne lub nie w zależności od lokalnych przepisów podatkowych.

Zdaniem Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), której celem jest wspieranie państw członkowskich w osiągnięciu jak najwyższego poziomu wzrostu gospodarczego i stopy życiowej obywateli, za raj podatkowy uważa się kraj, który w sposób celowy kształtuje swoje prawo wbrew standardom obowiązującym w krajach członkowskich. Wskazano także kilka czynników wyróżniających raje podatkowe:

  • nie narzucają żadnych lub bardzo niskie podatki,

  • nie współpracują z innymi państwami w zakresie efektywnej wymiany informacji dla celów podatkowych,

  • ich przepisy podatkowe są mało przejrzyste,

  • nie wymagają rzeczywistego prowadzenia działalności na swoim terytorium, by można było opodatkować w nich dochód.

Jakie państwa są rajami podatkowymi?

Spis rajów podatkowych zawiera Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie PIT i Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie CIT.

Za raje podatkowe uznawane są nie tylko egzotyczne kraje takie jak Barbados, Malediwy, Seszele czy Bahamy, ale i kraje europejskie: Andora, Monako czy Liechtenstein.

Czy raje podatkowe zawsze wiążą się z oszustwami podatkowymi?

W społeczeństwie bardzo często panuje przekonanie, że raje podatkowe zawsze wiążą się z oszustwem podatkowym - praniem brudnych pieniędzy lub celowym uchylaniem się od opodatkowania. Nie jest to prawda. Raje podatkowe zasadniczo to jeden ze sposobów optymalizacji podatkowej, która zmierza do uniknięcia zapłaty podatku. Celem działania osób zarządzających jednostkami gospodarczymi jest unikanie opodatkowania, które należy odróżnić od uchylania się od opodatkowania.

Uwaga!

Uchylanie się od opodatkowania jest sprzeczne z przepisami podatkowymi i traktowane jest jak przestępstwo. Jest to wprowadzenie organów podatkowych w błąd, celowe działanie na szkodę Skarbu Państwa i w efekcie nielegalne eliminowanie lub zmniejszanie obciążeń podatkowych.

Unikanie opodatkowania to optymalizacja podatkowa, czyli legalne działanie, a czasem szereg kolejno następujących po sobie czynności, które mają na celu minimalizację obciążeń podatkowych. Każda próba optymalizacji podatkowej podejmowana jest za pomocą legalnych i dozwolonych przez prawo środków.

Jak działają raje podatkowe?

Strategia wykorzystania rajów podatkowych w głównej mierze polega na tworzeniu spółek offshore, które posiadają postać prawną z ograniczoną odpowiedzialnością i stanowią legalny środek optymalizacji podatkowej. Przedsiębiorstwa gromadzą zyski z działalności gospodarczej w rajach podatkowych. Dodatkową korzyścią jest fakt, że nie jest wymagana fizyczna obecność inwestorów, zarządu czy personelu w jurysdykcji, w której przedsiębiorstwo zostało zarejestrowane.

Popularnym przykładem wykorzystania rajów podatkowych jest spółka doradcza w raju podatkowym, która świadczy usługi na rzecz spółki matki, bądź innych filii międzynarodowej jednostki, za co żąda najczęściej zawyżonych opłat. W konsekwencji spółka matka ponosi wyższe koszty podatkowe, co przyczynia się do oszczędności podatkowych.