Poradnik Przedsiębiorcy

Działalność gospodarcza - Rozliczenia z urzędem skarbowym - podatek dochodowy

W pierwszej kolejności działalność gospodarcza musi być zarejestrowana do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, za pomocą formularza CEIDG-1. Jest to jednocześnie zgłoszenie do urzędu skarbowego, w którym zawiera się informacja m.in. o wybranej formie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W ten sposób każdy przedsiębiorca rozpoczyna swoją przygodę z urzędem skarbowym. Czym dokładnie jest podatek dochodowy? Kiedy i gdzie się go opłaca? Jakie są możliwe formy opodatkowania oraz co niesie za sobą wybór każdej z nich? Odpowiedzi na te i inne pytania związane z podatkiem dochodowym od osób fizycznych znajdziesz w tym artykule.

Działalność gospodarcza - obowiązek rejestracji w CEIDG

Na wszystkich osobach fizycznych i prawnych, które osiągają w danym roku dochody (niezależnie od ich wysokości), ciąży obowiązek rozliczania się z podatku dochodowego. W Polsce istnieją dwa rodzaje podatku dochodowego - PIT, czyli podatek od osób fizycznych, którego zasady rozliczania określają przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatek dochodowy od osób prawnych, dla którego podstawowym aktem prawnym jest ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych.

Podstawowe informacje o podatku dochodowym od osób fizycznych

Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT) dotyczy, jak sama nazwa wskazuje, osób fizycznych, także tych, których dotyczy jednoosobowa działalność gospodarcza czy będących wspólnikami spółki cywilnej lub spółek osobowych (a więc m.in. przedsiębiorców, emerytów i rencistów, zatrudnionych na umowę o pracę, zlecenia czy dzieło). Jest to najpopularniejszy podatek, którego głównym założeniem jest powszechność. W przypadku PIT źródłem opodatkowania jest dochód, czyli przychody pomniejszone o koszty poniesione w związku z ich uzyskaniem.

Instytucją, która zajmuje się podatkami, jest urząd skarbowy. Podatek dochodowy od osób fizycznych rozliczany jest w urzędzie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania podatnika, w przeciwieństwie do CIT (podatku dochodowego od osób prawnych), dla którego właściwym urzędem jest urząd skarbowy przyporządkowany ze względu na siedzibę spółki kapitałowej.

Podatek dochodowy opłaca się w formie miesięcznej lub kwartalnej zaliczki. Z obowiązku tego podatnik powinien wywiązać się do 20. dnia następnego miesiąca (lub kwartału, jeżeli rozlicza się kwartalnie), a więc np. podatek za maj powinno się opłacić do 20 czerwca. Wyjątkiem jest karta podatkowa - tu rozliczenie następuje do 7. dnia następnego miesiąca (więcej o tym w dalszej części artykułu).

Działalność gospodarcza, wybór formy opodatkowania - podatek dochodowy

Jak zostało wcześniej wspomniane, każda działalność gospodarcza już na poziomie wniosku CEIDG-1 musi mieć wskazaną formę opodatkowania dochodów. Możliwości są cztery (jednak nie wszystkie są jednakowo dostępne):

1. opodatkowanie na zasadach ogólnych (skala podatkowa),

2. podatek liniowy,

3. ryczałt od przychodów ewidencjonowanych,

4. karta podatkowa.

Przedsiębiorca, którego działalność gospodarcza jest zarejestrowana w CEIDG, a nie wybrał formy opodatkowania, może tego dokonać na zasadach przewidzianych w ustawach podatkowych, a więc przez złożenie oświadczenia (wniosku) naczelnikowi urzędu skarbowego (art. 9a ust. 2 ustawy o PIT), jednak nie później niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

Jeżeli podatnik nie wskazał formy opodatkowania we wniosku do CEIDG, ani też nie złożył oświadczenia, pozostaje opodatkowany podatkiem dochodowym według skali podatkowej (na zasadach ogólnych).

Decyzja o danej formie opodatkowania nie jest decyzją “na całe życie” - ustawodawca przewidział możliwość jej zmiany, jednak ustalił też jeden bardzo istotny warunek - należy to zrobić do 20 stycznia roku podatkowego, którego nowa forma ma dotyczyć.

Wypełniając wniosek CEIDG-1, przedsiębiorca wybiera również formę zapłaty zaliczki na podatek dochodowy. Istnieją trzy możliwości - zaliczka odprowadzana:

  • co miesiąc,

  • co kwartał,

  • w sposób uproszczony.

Uproszczona zaliczka na podatek dochodowy

Uproszczony tryb opłaty zaliczek polega na comiesięcznym wpłacaniu zaliczki na podatek dochodowy, wyliczanej jednak nie na podstawie bieżących skumulowanych przychodów i kosztów, ale na podstawie dochodów, która działalność gospodarcza uzyskiwała dwa lub trzy lata temu. W związku z taką konstrukcją, zaliczki uproszczonej nie mogą wybrać przedsiębiorcy, którzy założyli dopiero działalność oraz ci, którzy przez ostatnie dwa, trzy lata wykazywali same straty lub nie osiągnęli dochodu powodującego zapłatę podatku. Zaliczka w formie uproszczonej wynosi 1/12 obliczonej kwoty podatku na podstawie danych z zeznania podatkowego za dwa lub trzy lata wstecz, obliczonej przy zastosowaniu odpowiedniej stawki - czyli skali podatkowej lub podatku liniowego.

Zaliczka na podatek dochodowy - rozliczenie

Zaliczki na podatek dochodowy płacą podatnicy zarówno ci, którzy wybrali rozliczanie podatku na zasadach ogólnych (skala podatkowa), jak i ci, którzy wybrali rozliczenie podatkiem liniowym. Również ryczałtowcy mają obowiązek miesięcznego bądź kwartalnego rozliczania się z podatku. W ich przypadku jednak nie jest to zaliczka na podatek dochodowy, a po prostu zryczałtowany podatek za konkretny okres. Zaliczki i należny podatek przedsiębiorca ma obowiązek wyliczać sam. Nie zrobi tego za niego urząd skarbowy. Do 20. dnia kolejnego miesiąca następującego po miesiącu (kwartale) podatnik ma obowiązek wpłacić wyliczoną, należną zaliczkę na podatek dochodowy. Nie musi przy tym składać okresowych deklaracji rozliczeniowych.

Podatek dochodowy na zasadach ogólnych - skala podatkowa

Podstawą opodatkowania na zasadach ogólnych (wg skali podatkowej) jest dochód, a więc przychód osiągnięty z prowadzonej działalności pomniejszony o koszt jego uzyskania.

DOCHÓD = PRZYCHÓD Z DZIAŁALNOŚCI - KOSZT UZYSKANIA PRZYCHODU

Pojawia się pytanie, skąd wziąć wartości potrzebne do obliczenia dochodu? Otóż każda prowadzona działalność gospodarcza ma obowiązek prowadzenia ewidencji. W zależności od formy prowadzonej działalności oraz formy rozliczeń zakładają podatkową księgę przychodów i rozchodów (KPiR) lub ewidencję przychodów (ryczałt). Właśnie na podstawie zapisów prowadzonych w KPiR przedsiębiorca opodatkowany wg skali podatkowej lub podatku liniowego będzie w stanie ustalić wysokość przychodów i kosztów dotyczących prowadzonej działalności.

Stawki podatku dochodowego wynoszą 18% oraz 32%. Stawka podatku jest uzależniona od progów podatkowych, czyli od wysokości osiągniętego dochodu.

Działalność gospodarcza - zaliczki na podatek dochodowy do 2016 roku

Do końca roku 2016 wysokość kwoty zmniejszającej podatek była stała i wynosiła 556,02 zł bez względu na przekroczenie progu podatkowego. W sytuacji gdy suma dochodów w ciągu roku nie przekroczyła kwoty 3091 zł, podatnik nie miał obowiązku zapłaty podatku.

Podstawa obliczenia podatku

Podatek wynosi

do

ponad

 

85 528 zł

 

18% - 556,02 (kwota zmniejszająca podatek)

 

85 528 zł

14 839,02 zł + 32% nadwyżki ponad 85 528 zł

Roczna kwota zmniejszająca podatek

556 zł 02 gr

Roczny dochód niepowodujący zapłaty podatku

3091 zł

Przy tej formie opodatkowania przedsiębiorca jest zobowiązany do zapłaty zaliczki na podatek dochodowy w sytuacji, gdy wysokość dochodu w danym roku podatkowym przekroczy kwotę wolną od podatku. Tu należy pamiętać, iż dochód ustalany jest na podstawie prowadzonej ewidencji księgowej - podatkowej księgi przychodów i rozchodów, w której zapisy ujmuje się narastająco od początku roku. Jeżeli w określonym miesiącu (lub kwartale) dochody przedsiębiorcy przekroczą 3091 zł, jest on zobowiązany do zapłaty zaliczki za dany miesiąc (kwartał). Kwotę zaliczki oblicza się na podstawie danych zawartych w skali podatkowej - jest to 18% lub 32% osiągniętego dochodu, przy czym wyższą stawkę należy stosować, gdy dochód przedsiębiorcy przekroczy 85 528 zł. Nie oznacza to jednak, że cały dochód będzie opodatkowany tą wyższą stawką. Dochód w wysokości 85 528 zł będzie opodatkowany 18%, a więc podatek wyniesie 15 395,04 zł. Pomniejszony on zostaje o kwotę zmniejszającą podatek (556,02 zł), a dopiero następnie dodawany jest podatek w wysokości 32% liczony od tej części dochodów, które wykraczają poza kwotę 85 528 zł.

Wyliczoną w ten sposób wysokość zaliczki na podatek dochodowy należy zaokrąglić do pełnych złotych. W przypadku końcówek kwot wynoszących mniej niż 50 gr, pomija się je, tzn. zaokrągla w dół. Natomiast przy zaokrąglaniu końcówek kwot wynoszących 50 gr lub więcej, kwotę zaokrągla się w górę. 

Działalność gospodarcza - zaliczki na podatek dochodowy w 2017 roku

Od 1 stycznia 2017 r. został znowelizowany art. 27 ust. 1b ustawy o PIT, w którym ustawodawca wskazał, że w okresowych (miesięcznych lub kwartalnych) zaliczkach na podatek dochodowy:

  • w sytuacji uzyskania dochodu nieprzekraczającego kwoty 85 528 zł - kwota zmniejszająca podatek wynosi 556,02 zł rocznie;

  • w sytuacji uzyskania dochodu powyżej kwoty 85 528 zł, zaliczki na podatek nie pomniejsza się o kwotę zmniejszającą podatek.

Podstawa obliczenia podatku

Podatek wynosi

do

ponad

85 528 zł

 

18% - 556,02

minus kwota zmniejszająca podatek

 

85 528 zł

15 395,04 zł + 32% nadwyżki ponad 85 528 zł

 

Roczna kwota zmniejszająca podatek

od 1188 zł do 0 zł w zależności od wysokości podstawy opodatkowania (dochodu)

Roczny dochód niepowodujący zapłaty podatku

6600 zł

W związku z powyższym można zauważyć, że zmianie nie uległy wysokości progów podatkowych, a jedynie doszło do zróżnicowania kwoty zmniejszającej podatek w zależności od wysokości osiąganego dochodu. Co ważne, ostateczna weryfikacja przysługującej kwoty zmniejszającej podatek następuje w zeznaniu rocznym.

Zasady ustalania kwoty zmniejszającej podatek prezentuje tabela:

Podstawa obliczenia podatku

Podatek wynosi

do

między

ponad

Podatek

kwota zmniejszająca podatek

6600 zł

   

18%

1188 zł

 

6600 zł i 11 000 zł

 

od 1188 zł do 556,02 zł
wzór wyliczenia: 631 zł 98 gr × (podstawa obliczenia podatku - 6600 zł) ÷ 4400 zł

 

11 000 zł i 85 528 zł

 

556,02

 

85 528 zł i 127 000 zł

 

15 395,04 zł + 32% nadwyżki ponad 85 528 zł

od 556,02 zł do 0 zł
wzór: 556 zł 02 gr × (podstawa obliczenia podatku - 85 528 zł) ÷ 41 472 zł

   

127 000 zł

0 zł

W trakcie roku należy wyliczać zaliczki z uwzględnieniem art. 27 ust. 1b ustawy o PIT, o którym mowa powyżej.

Przy rozliczaniu dochodów osiąganych od roku 2017, w razie uzyskiwania dochodów mieszczących się w pierwszym progu podatkowym, tj. nieprzekraczających kwoty 85 528 zł, kwota wolna od podatku zmniejsza się wraz ze wzrostem dochodu. Kolejną zmianą wprowadzoną od roku 2017 jest zwiększenie wysokości kwoty wolnej od podatku, która wynosi 6600 zł. W sytuacji gdy osoba fizyczna rozliczająca się w oparciu o skalę podatkową w 2017 roku osiągnie dochód w wysokości nieprzekraczającej 6600 zł nie będzie zobowiązana do zapłaty podatku, a jedynie do złożenia zeznania rocznego w terminie do 30 kwietnia 2018 roku.

Niektóre dochody osób fizycznych zostały wyłączone spod opodatkowania podatkiem progresywnym (skala podatkowa) Przykładowo zaliczamy do nich:

  • spadki i darowizny,

  • przychody ze sprzedaży nieruchomości,

  • odsetki od prywatnie udzielanych pożyczek,

  • dochody z odsetek na kontach osobistych,

  • działalność gospodarcza opodatkowana kartą podatkową, ryczałtem ewidencjonowanym, podatkiem liniowym.

Podatnicy wybierający progresywną skalę podatkową mogą bez ograniczeń skorzystać z miesięcznego płacenia zaliczek. Z kwartalnych zaliczek natomiast może skorzystać początkująca działalność gospodarcza lub będący małym podatnikiem, a więc taki, którego przychody ze sprzedaży (łącznie z VAT) za poprzedni rok nie przekroczyły kwoty 1 200 000 euro (w 2017 roku małym podatnikiem jest przedsiębiorca u którego wartość przychodu ze sprzedaży w 2016  r. nie przekroczyła 5 157 000 zł). Dla maklerów, agentów i zarządców funduszy inwestycyjnych limit ten jest niższy i wynosi 45 000 euro (w 2017 r. będzie to przychód ze sprzedaży za rok 2016 r., nieprzekraczający 193 000 zł).

Działalność gospodarcza - opodatkowanie podatkiem dochodowym liniowym

Kolejną formą opodatkowania na zasadach ogólnych jest podatek liniowy w wysokości 19%. Po wyborze tej formy rozliczania taką stawkę do wyliczania podatku stosuje się bez względu na wysokość osiągniętego dochodu.

Z podatku liniowego mogą skorzystać jedynie osoby prowadzące działalność gospodarczą lub prowadzące działy specjalne produkcji rolnej. Jednak wśród przedsiębiorców, których działalność gospodarcza jest pozarolnicza również istnieją pewne ograniczenia. Liniowej stawki podatku nie mogą wybrać podatnicy uzyskujący przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadające czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników wykonuje lub wykonywał w roku podatkowym w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy. W takiej sytuacji wybór podatku liniowego może nastąpić dopiero po upływie roku.

Wady i zalety opodatkowania skalą podatkową i podatkiem liniowym

Przez wzgląd na fakt, iż opodatkowanie na zasadach skali podatkowej jest podstawową i najczęściej stosowaną formą opodatkowania, warto zastanowić się, jakie są jej wady i zalety. Do zalet opodatkowania skalą podatkową niewątpliwie należy:

  • stosowanie kwoty wolnej od podatku w sytuacji gdy podatnik nie przekroczy progu podatkowego,

  • możliwość korzystania z oferowanych przez rząd ulg i odliczeń,

  • możliwość rozliczania się z małżonkiem,

  • przywilej rozliczeń przewidzianych osobom samotnie wychowującym dzieci,

  • możliwość obniżania przychodów o koszty poniesione w celu ich uzyskania.

Wadami związanymi ze skalą podatkową są:

  • wysoki drugi próg podatkowy,

  • brak kwoty zmniejszającej podatek po przekroczeniu progu podatkowego

  • obowiązek prowadzenia ściśle określonej ewidencji księgowej (choć ten wymóg nie dotyczy wyłącznie rozliczających się na zasadach ogólnych).

Opodatkowanie w formie podatku liniowego natomiast może przynieść znaczące korzyści osobom, które osiągają bardzo wysokie dochody (ze wszystkich źródeł), mocno powyżej 85 tys. zł rocznie, ponieważ bez względu na wysokość dochodu stosuje się 19% stawkę podatku. Głównymi wadami podatku liniowego są: brak kwoty wolnej od podatku, brak możliwości rozliczania się razem z małżonkiem oraz brak ulg podatkowych.

Zaliczka na podatek dochodowy w systemie wFirma.pl - skala podatkowa

Przedsiębiorca, którego działalność gospodarcza prowadzona jest w systemie wFirma, może wygenerować zaliczkę na podatek dochodowy (zarówno stosując skalę podatkową, podatek liniowy czy ryczałt), przechodząc do zakładki: BIURO >> DEKLARACJE >> PODATEK DOCHODOWY >> WYLICZ PODATEK.

Działalność gospodarcza a podatek dochodowy

System dokona automatycznego wyliczenia dochodu na podstawie informacji wprowadzonych do ewidencji, a następnie pomniejszy jego wartość o zapłacone w danym roku składki na ubezpieczenie społeczne. Po wyliczeniu wartości podatku, system uwzględni kwotę zapłaconych w danym roku składek na ubezpieczenie zdrowotne podlegające odliczeniu (7,75% podstawy wymiaru), opłacone dotychczas zaliczki na podatek oraz kwotę zmniejszającą podatek. W sytuacji gdy wartość dochodu mieści się w pierwszym progu podatkowym, kwota wolna od podatku wynosi 556,02 zł. Jeśli dochód przekroczy pierwszy próg podatkowy, wartość podatku nie podlega obniżeniu o kwotę wolną. Obliczona zaliczka, którą podatnik będzie musiał wpłacić do urzędu skarbowego, zostanie zaokrąglona do pełnych złotych.