Poradnik Przedsiębiorcy

Faktura za WNT otrzymana z opóźnieniem a obowiązek podatkowy

Zagraniczni kontrahenci nie zawsze przywiązują wagę do terminu wystawienia faktur i zdarza się, że dokonując zakupu towaru od dostawcy unijnego, polski podatnik czeka miesiącami na fakturę dokumentującą transakcję. Jak rozliczyć się z tytułu WNT, gdy nie posiadamy dokumentu zakupu? Czy faktura za WNT otrzymana z opóźnieniem powoduje powstanie obowiązku podatkowego po stronie nabywcy? Czy mimo wszystko podatnik powinien rozliczyć WNT w momencie otrzymania dostawy? Sprawdźmy!

Jaka jest definicja WNT?

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT) rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium innego państwa członkowskiego niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki, lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz.

Dodatkowo przed dokonaniem transakcji wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, podatnik powinien dokonać rejestracji do VAT-UE, co oznacza, że transakcja taka zawierana jest przez przedsiębiorcę zarejestrowanego dla celów transakcji wewnątrzwspólnotowych.

Podatnicy korzystający ze zwolnienia z VAT mają obowiązek rozliczenia transakcji WNT, jeżeli wartość nabywanych przez nich towarów od kontrahenta z UE przekroczyła w danym roku podatkowym kwotę 50 000 zł. Zgodnie z art. 10 ust. 6 ustawy o VAT w sytuacji, gdy podatnik zwolniony z VAT posłużył się numerem VAT-UE, ma on bezwzględny obowiązek wykazania transakcji jako WNT pomimo nieprzekroczenia powyższego limitu.

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy przy WNT?

Obowiązek podatkowy w wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów powstaje z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej, nie później jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru.

Podatnik podatku od wartości dodanej, to innymi słowy podatnik VAT z innego kraju UE.

Jednym z wyjątków od powyższej zasady jest zakup pojazdu, który kwalifikowany jest jako wewnątrzwspólnotowe nabycie nowych środków transportu. W myśl art. 20 ust. 9 ustawy o VAT obowiązek podatkowy przy takiej transakcji nie powstaje zgodnie z ogólną zasadą, ale z chwilą otrzymania towaru (pojazdu) nie później niż w dniu wystawienia faktury przez podatnika od wartości dodanej.

Jak dokonać rozliczenia WNT w przypadku braku faktury?

Brak otrzymania faktury przez nabywcę towarów w ramach transakcji WNT nie oznacza, iż powinien on czekać na dokument i nie rozliczać takiej transakcji. Przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów to nabywca jest podatnikiem, co oznacza, że to na nim ciąży obowiązek wykazania podatku należnego od sprzedaży. Zgodnie z art. 20 ust. 5 ustawy o VAT, nawet jeżeli podatnik nabywający towar nie otrzyma faktury, to 15. dnia miesiąca następującego po tym, w którym dokonano dostawy towaru, ma obowiązek opodatkować transakcję i wykazać ją w deklaracji VAT za ten okres.

Jednocześnie jako nabywcy towaru przysługuje mu prawo do odliczenia VAT naliczonego od zakupu. Tym sposobem transakcja nie obciąża polskiego podatnika i jest dla niego neutralna z podatkowego punktu widzenia.

Z racji tego, że podatnik nie posiada dokumentu zakupu dla celów wykazania wartości transakcji, powinien wziąć pod uwagę inny dokument, np. złożone zamówienie, ofertę dostawcy lub korespondencję z dostawcą.

Faktura za WNT otrzymana z opóźnieniem – jakie mamy możliwości?

W praktyce może się jednak zdarzyć, że faktura dokumentująca zakup towaru od unijnego sprzedawcy zostanie dostarczona nabywcy z opóźnieniem. Wówczas mogą wystąpić 3 sytuacje:

  1. Faktura z datą wystawienia w miesiącu dokonania dostawy – wówczas obowiązek podatkowy powstaje w dacie wystawienia faktury, co oznacza, że jeżeli podatnik rozliczył już WNT, przyjmując, że obowiązek podatkowy powstał 15. dnia miesiąca po otrzymaniu towaru, zobowiązany będzie skorygować deklarację VAT, jako że w rzeczywistości obowiązek podatkowy powstał miesiąc wcześniej.
  2. Faktura z datą wystawienia w miesiącu następnym po dostawie między 1 a 14 dniem tego miesiąca – wówczas obowiązek podatkowy powstanie w miesiącu następującym po dostawie, co oznacza, że jeżeli podatnik wykazał nabycie 15. dnia miesiąca po dostawie, nie musi co do zasady korygować deklaracji. Może być jednak do tego zmuszony za sprawą kursów walut zastosowanych przy przeliczeniu wartości transakcji (prawidłowym kursem jest bowiem średni kurs NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego moment powstania obowiązku podatkowego).
  3. Faktura z datą wystawienia po 15. dniu miesiąca następującego po dostawie – wówczas ma miejsce taka sama sytuacja, jak przy braku faktury, czyli obowiązek podatkowy powstaje 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towarów, a nie w dacie wystawienia otrzymanej faktury. Nie ma potrzeby korygowania deklaracji, jako że obowiązek podatkowy powstał 15. dnia miesiąca następującego po dostawie. W takiej sytuacji nie zmieni się również kurs przeliczeniowy.

Dokonując transakcji WNT, czyli zakupu towarów od unijnych kontrahentów, podatnik musi mieć na uwadze, że to na nim ciąży obowiązek opodatkowania zakupu, a nie standardowo na sprzedawcy. Nie ma tu znaczenia, że nie otrzymał od sprzedawcy faktury. Jeżeli dostawa została dokonana, obowiązek podatkowy powstanie najpóźniej 15. dnia miesiąca następującego po tym, w którym dokonano dostawy towaru bez względu również na to, że faktura za WNT otrzymana z opóźnieniem może zostać wystawiona przez sprzedawcę po dniu powstania obowiązku podatkowego.

Wykazanie WNT z opóźnieniem – ile wynosi okres korekty

Jeżeli podatnik nie wykazał transakcji WNT do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym miało miejsce nabycie towarów, np. w związku z brakiem faktury zakupu lub z racji tego, że faktura za WNT dotarła do nabywcy z opóźnieniem, ma on obowiązek skorygowania deklaracji VAT za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy. Jednak czy w każdym przypadku korygując deklarację VAT, transakcja będzie neutralna podatkowo dla nabywcy?

Zgodnie z art. 86 ust. 10b pkt 2 ustawy o VAT, aby podatnik mógł odliczyć podatek VAT naliczony, muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki. Musi on:

  1. posiadać fakturę dokumentującą WNT i otrzymać ją w terminie 3 miesięcy od upływu miesiąca, w którym powstał obowiązek podatkowy;
  2. wykazać kwotę podatku VAT należnego z tytułu WNT w deklaracji VAT za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Podatek VAT należny w związku z WNT musi być wykazany w deklaracji podatkowej za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu tej transakcji, nie później niż w terminie 3 miesięcy od upływu miesiąca, w którym została wystawiona faktura lub minął 15. dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym miało miejsce WNT (w zależności od tego, co miało miejsce jako pierwsze).

Jeżeli podatnik nie rozliczył transakcji WNT zgodnie z momentem powstania obowiązku podatkowego, ale otrzymał fakturę w terminie 3 miesięcy od końca miesiąca, w którym powstał obowiązek podatkowy, wtedy może dokonać korekty deklaracji VAT, wykazując podatek VAT należny i naliczony, a więc transakcja WNT będzie neutralna podatkowo.

W sytuacji, gdy faktura za WNT otrzymana z opóźnieniem dotrze do podatnika po upływie 3 miesięcy, to nie ma on możliwości odliczenia podatku VAT naliczonego w okresie, w którym powstał obowiązek podatkowy. Dlatego też zobowiązany jest do wykazania podatku VAT należnego oraz do zapłaty ewentualnych odsetek podatkowych. Podatek VAT naliczony może zostać wykazany dopiero w bieżącej deklaracji VAT.

Potwierdzeniem takiego postępowania jest m.in. interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 15 maja 2017 roku (sygn. 2461-IBPP2.4512.190.2017.1.MS), w której czytamy, że podatnik ma (...) prawo do odliczenia podatku VAT w deklaracji podatkowej, w której uwzględni kwotę podatku należnego w przypadku, gdy podatek należny zostanie rozliczony w terminie 3 miesięcy od upływu miesiąca, w którym w odniesieniu do nabytych towarów i usług powstał obowiązek podatkowy. Jeżeli jednak Wnioskodawca wykaże podatek należny w terminie późniejszym niż wyżej wskazany, to odliczenie podatku VAT może nastąpić w deklaracji podatkowej składanej za okres rozliczeniowy, w odniesieniu do którego nie upłynął jeszcze termin do złożenia deklaracji podatkowej, na podstawie art. 86 ust. 10i ustawy.

Przykład 1.

Jan Kowalski, prowadzący firmę XYZ, dokonał zakupu towarów od kontrahenta z Niemiec 1 kwietnia 2018 roku. Towar został dostarczony do Polski z Niemiec 5 kwietnia 2018 roku. Pan Jan nie otrzymał jednak faktury zakupu do 15 maja 2018 roku. Czy w związku z tym, ma obowiązek rozliczenia transakcji WNT? Jeżeli tak, to w którym okresie?

Zgodnie z ogólną zasadą momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu WNT, pan Jan ma obowiązek rozliczenia transakcji do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym miała miejsce dostawa towarów, a więc do 15 maja 2018 roku. W tej sytuacji WNT powinno zostać rozliczone w deklaracji za maj.

Przykład 2.

Dane takie jak w przykładzie 1.

Pan Jan nie rozliczył transakcji zgodnie z momentem powstania obowiązku podatkowego. W czerwcu 2018 roku otrzymał fakturę za zakup towarów z datą wystawienia 2 czerwca 2018 roku. Jak powinien rozliczyć transakcję WNT w tej sytuacji?

Transakcja WNT nie została rozliczona zgodnie z momentem powstania obowiązku podatkowego, jednak nie minął okres 3 miesięcy od końca miesiąca, w którym transakcja WNT powinna być rozliczona (termin ten upłynie w sierpniu 2018 roku). Pan Jan może dokonać korekty deklaracji VAT za maj, wykazując zarówno podatek VAT należny, jak i naliczony. W takiej sytuacji nie wystąpi zaległość podatkowa, ponieważ transakcja będzie neutralna podatkowo.

Przykład 3.

Dane takie jak w przykładzie 1.

Pan Jan nie rozliczył transakcji zgodnie z momentem powstania obowiązku podatkowego. W październiku 2018 roku otrzymał fakturę za zakup towarów z datą wystawienia 2 maja 2018 roku. Jak pan Jan powinien rozliczyć transakcję WNT w tej sytuacji?

W związku z tym, że pan Jan nie rozliczył transakcji zgodnie z momentem powstania obowiązku podatkowego, a dodatkowo upłynął termin 3 miesięcy, w których możliwa jest korekta podatku naliczonego i należnego w tym samym okresie, pan Jan powinien wykazać w deklaracji VAT za maj wyłącznie podatek VAT należny z tytułu WNT. Dodatkowo musi zapłacić odsetki podatkowe w związku z powstaniem zaległości podatkowej. Podatek VAT naliczony może zostać wykazany dopiero w bieżącej deklaracji VAT, a więc w październiku 2018 roku.

Podsumowując, przedsiębiorca dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów ma obowiązek rozliczenia podatkowego zawartej transakcji pomimo braku faktury. W tym przypadku niezwykle istotne jest prawidłowe określenie momentu powstania obowiązku podatkowego. Co więcej, faktura za WNT otrzymana z opóźnieniem po upływie okresu korekty wynoszącego 3 miesiące powoduje, że na gruncie podatku VAT transakcja nie jest neutralna podatkowo dla nabywców i może powodować powstanie zaległości podatkowej.