Poradnik Przedsiębiorcy

Jakie dane osobowe przetwarza komornik sądowy

Komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, a także organem władzy publicznej w zakresie wykonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Każdy przedsiębiorca chciałby uniknąć bezpośredniego kontaktu z komornikiem, jednak nie zawsze jest to możliwe. Oczywiste jest, że przedsiębiorca może stać się zarówno wierzycielem postępowania egzekucyjnego, jak i dłużnikiem. Z pierwszą sytuacją mamy do czynienia, gdy podmiot został określony w tytule wykonawczym jako uprawniony do świadczenia, na którego rzecz prowadzone jest postępowanie, natomiast z drugą, gdy podmiot w tytule wykonawczym został zobowiązany do danego świadczenia. Ponadto w praktycznej działalności przedsiębiorcy spotykamy się z sytuacją, w której stroną postępowania jest pracownik. Dowiedzmy się zatem jakie dane osobowe przetwarza komornik!

Źródła pozyskiwania danych osobowych przez komornika

Komornik ma prawo do pozyskiwania danych z wielu różnych źródeł w celu ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności sytuacji majątkowej dłużnika. Większość tych danych można uznać za dane osobowe, będą to np.:

  • imię i nazwisko;

  • numer PESEL, NIP lub REGON;

  • numery rachunków bankowych;

  • składniki majątku (informacja o własności nieruchomości, pojazdów itd.);

  • wysokość wynagrodzenia;

  • wysokość zobowiązań itd.

Podstawowym źródłem informacji dla kancelarii komorniczej są strony postępowania, systemy teleinformatyczne oraz inne podmioty, do których komornik może kierować wnioski o udostępnienie konkretnych danych. Nowa Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych wprowadziła katalog takich podmiotów do Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z kodeksem komornik może żądać informacji dotyczących stanu majątkowego dłużnika lub umożliwiających identyfikację składników jego majątku oraz danych adresowych w zakresie niezbędnym do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. Swoje żądanie może wystosować do:

  • organów administracji publicznej,

  • podmiotów wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej,

  • organów podatkowych,

  • organów rentowych,

  • banków,

  • spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych,

  • zakładów ubezpieczeń lub zakładów reasekuracji,

  • podmiotów prowadzących rachunki papierów wartościowych, 

  • spółdzielni mieszkaniowych,

  • wspólnot mieszkaniowych i innych podmiotów zarządzających lokalami,

  • biur informacji gospodarczej,

  • innych instytucji i osób nieuczestniczących w postępowaniu.

Treść żądania komornika może przybrać różną postać w zależności od konkretnej sytuacji, która jest przedmiotem postępowania. Jednak za każdym razem powinna ograniczać się do informacji o danych adresowych dłużnika i jego sytuacji majątkowej. Należy zaznaczyć, że powyższy katalog jest otwarty, na co wskazuje ostatni punkt dotyczący innych instytucji i osób nieuczestniczących w postępowaniu.

Do dyspozycji komornika są również systemy teleinformatyczne będące bogatym źródłem informacji. Przykładem może być System Informatyczny Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) zawierający informacje o pojazdach zarejestrowanych w Polsce i kierowcach posiadających uprawnienia do kierowania lub Platforma Usług Elektronicznych ZUS. Mimo że komornicy korzystają z tych systemów, administratorami danych w nich przetwarzanych pozostają odpowiednio Minister Cyfryzacji i Zakład Ubezpieczeń Społecznych. 

Jakie dane osobowe przetwarza komornik - udzielenie komornikowi informacji o pracowniku a RODO

Jak już wspomniano, lista podmiotów, do których komornik może się zwrócić z żądaniem udzielenia informacji o dłużniku, jest bardzo długa. Obejmuje ona również pracodawcę, który z racji łączących go stosunków z pracownikiem posiada istotną wiedzę o pracowniku. Oczywiście dotyczy to sytuacji, w której zatrudniona osoba staje się np. dłużnikiem będącym stroną w postępowaniu egzekucyjnym. W takiej sytuacji komornik może się zwrócić z żądaniem o udzielenie szczegółowych informacji dotyczących wynagrodzenia. Wśród części przedsiębiorców rodzą się wątpliwości, czy powinni takiej informacji udzielić oraz czy powinni poinformować o tym fakcie pracownika. Pamiętajmy o trzech rzeczach.

Po pierwsze, pracodawca powinien zignorować takie żądanie, jeśli ma wątpliwości co do tożsamości osoby kierującej zapytanie o szczegółowe dane pracownika. W związku z tym nie powinien odpowiadać na wnioski sformułowane inaczej niż na piśmie (zwłaszcza telefonicznie).

Po drugie, w przypadku otrzymania oficjalnego pisma z kancelarii komorniczej opatrzonego podpisami i pieczęciami oraz zawierającego podstawę prawną dla podjętego działania, przedsiębiorca jest zobowiązany do udzielenia stosownej informacji w terminie wskazanym przez komornika. Nieudzielenie takiej informacji co do zasady jest zagrożone karą grzywny.

Po trzecie, komornika nie można uznać za odbiorcę danych w rozumieniu RODO, ponieważ odbiorcami nie są organy publiczne, które mogą otrzymywać dane osobowe w ramach konkretnego postępowania zgodnie z prawem państwa członkowskiego. W związku z tym nie powstaje żaden dodatkowy obowiązek informacyjny, który pracodawca powinien zrealizować względem pracownika.

Obowiązek informacyjny komornika wobec dłużnika

Komornik przetwarzający dane dłużnika na potrzeby postępowania egzekucyjnego pełni rolę administratora danych, w związku z czym jest zobligowany do wypełnienia obowiązku informacyjnego wobec osoby, której dane dotyczą. Ustawa z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia RODO wprowadziła do ustawy o komornikach sądowych jasne wytyczne w tym zakresie.

Wykonując obowiązek informacyjny powstały w momencie pozyskiwania danych osobowych bezpośrednio od osoby, której dane dotyczą, komornik przekazuje tej osobie:

  • swoją tożsamość i dane kontaktowe oraz, gdy ma to zastosowanie, tożsamość i dane kontaktowe swojego przedstawiciela;

  • cele przetwarzania danych osobowych oraz podstawę prawną przetwarzania.

Ponadto komornik udostępnia w miejscu publicznie dostępnym, w siedzibie kancelarii lub na stronie internetowej kancelarii, pozostałe podlegające udostępnieniu informacje, o czym informuje osobę, której dane dotyczą, podczas pozyskiwania od niej danych osobowych.

Prawo dostępu do informacji o celach przetwarzania, kategoriach przetwarzanych danych, odbiorcach oraz innych informacji wynikających z art. 15 RODO realizowane jest na zasadach określonych w Kodeksie postępowania cywilnego, które stanowią w szczególności, że strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Treść protokołów i pism może być także udostępniana w postaci elektronicznej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe albo innego systemu teleinformatycznego służącego udostępnianiu tych protokołów lub pism. Ponadto, jeśli dane osobowe są zapisane w formie nagrania dźwięku i obrazu, to takie nagranie może zostać udostępnione, jeśli nie sprzeciwia się temu ważny interes publiczny lub prywatny. Co istotne, udostępnienie danych może nastąpić wyłącznie w zakresie, w jakim nie narusza to obowiązku zachowania przez komornika tajemnicy zawodowej.

Realizacja prawa do ograniczenia przetwarzania (art. 18 RODO) danych osobowych przetwarzanych w związku z postępowaniem egzekucyjnym może przyjąć wyłącznie formę skargi na czynności komornika złożonej do sądu rejonowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii komornika. Natomiast prawo do sprostowania danych (art. 16 RODO) wyrażające się w możliwości żądania od administratora niezwłocznego sprostowania dotyczących jej danych osobowych, które są nieprawidłowe bądź uzupełnienia niekompletnych danych jest realizowane na podstawie ogólnych zasad przyjętych w Kodeksie postępowania cywilnego.

Na koniec warto dodać, że ponieważ podstawą prawną przetwarzania danych osobowych przez komorników jest niezbędność do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, prawo do usunięcia danych (inaczej: prawo do bycia zapomnianym) w omawianych okolicznościach nie przysługuje. 

Jakie dane osobowe przetwarza komornik? - podsumowanie

Komornik jest funkcjonariuszem publicznym oraz organem władzy publicznej, który może pozyskiwać szeroki zakres danych osobowych z różnych źródeł. Wiele podmiotów, w tym pracodawcy, jest zobowiązanych do przekazywania danych osobowych na pisemne żądanie komornika. Pracodawca nie może uchylić się od żądania informacji o dochodach swojego pracownika, ale po ich udzieleniu nie powstaje dodatkowy obowiązek informacyjny po stronie pracodawcy. Komornik samodzielnie decyduje o celach i sposobach przetwarzania pozyskanych danych osobowych, a zatem musi spełnić obowiązek informacyjny wobec osób, których dane dotyczą. Prawa osób, których dane są przetwarzane w postępowaniu egzekucyjnym, są realizowane na podstawie przepisów ustawy o komornikach sądowych i Kodeksu postępowania cywilnego.