Poradnik Przedsiębiorcy

Dotacja od gminy na wymianę instalacji grzewczej a opodatkowanie

Walka z zanieczyszczeniem powietrza wymusiła na wielu gminach konieczność zachęcania do proekologicznych rozwiązań. Jedną z takich zachęt jest dotacja od gminy na wymianę instalacji grzewczej. Wymiana starych instalacji na nowoczesne i ekologiczne, przyczynia się w znaczący sposób do poprawy jakości powietrza. Kwota dotacji jest oczywiście uzależniona od uchwały gminy. Kwoty te, wahają się od kilkunastu do nawet 100%. Z dotacji mogą skorzystać zarówno instytucje, jak i osoby fizyczne.

Co podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym?

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, dalej jako ustawa o PIT, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, zaniechano poboru podatku.

W świetle powyższego przepisu, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartym w powyższej ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.

W treści art. 10 ust. 1 ustawy o PIT zostały określone źródła przychodów, gdzie m.in. wymienia się inne źródła (pkt 9).

W myśl art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 25b i art. 30f, są „otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń”.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: 

  • kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych;

  • kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Biorąc pod uwagę powyższe zapisy ustawowe, użycie w przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty. Tym samym nie ma żadnych przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT. Podsumowując, przychodem z innych źródeł, będzie każde przysporzenie majątkowe, mające konkretny wymiar finansowy, otrzymane jako świadczenie pieniężne, rzeczowe lub też jako świadczenie nieodpłatne, czy częściowo odpłatne.

Jaka jest definicja dotacji celowej?

Definicję dotacji celowej znajdziemy w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych. Zgodnie z art. 126 ustawy o finansach publicznych dotacje, to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych.

W świetle art. 127 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, dotacje celowe, to środki przeznaczone na finansowanie lub dofinansowanie:

  1. Zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań, zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami;

  2. Ustawowo określonych zadań, w tym zadań z zakresu mecenatu państwa nad kulturą, realizowanych przez jednostki inne niż jednostki samorządu terytorialnego;

  3. Bieżących zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego;

  4. Zadań agencji wykonawczych, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. b);

  5. Zadań zleconych do realizacji organizacjom pozarządowym;

  6. Kosztów realizacji inwestycji.

Czy osoba fizyczna może otrzymać dotację?

Odpowiedź na to pytanie brzmi oczywiście tak. Zgodnie bowiem z art. 221 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, mogą otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje celowe na cele publiczne, związane z realizacją zadań tej jednostki, a także na dofinansowanie inwestycji związanych z realizacją tych zadań. Na podstawie art. 221 ust. 4 ww. ustawy, tryb postępowania o udzielenie dotacji na inne zadania niż określone w ustawie, o której mowa w ust. 2, sposób jej rozliczania oraz sposób kontroli wykonywania zleconego zadania określa się w drodze uchwały.

Czy ochrona środowiska należy do zadań gminy?

Jak wykazaliśmy wyżej, dotacja musi dotyczyć zadań realizowanych przez gminę. Należy zadać pytanie, czy finansowanie ochrony środowiska należy do zadań gminy? Zgodnie z art. 403 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska, do zadań własnych gmin należy finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej, w zakresie określonym w art. 400a ust. 1 pkt 2, 5, 8, 9, 15, 16, 18, 21-25, 29, 31, 32 i 38-42 w wysokości nie mniejszej niż kwota wpływów z tytułu opłat i kar, o których mowa w art. 402 ust. 4-6, stanowiących dochody budżetów gmin, pomniejszona o nadwyżkę z tytułu tych dochodów przekazywaną do wojewódzkich funduszy. 

Finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej, o którym mowa w ust. 1 i 2, odbywa się w trybie określonym w przepisach odrębnych, z zastrzeżeniem ust. 4-6 (art. 403 ust. 3 ww. ustawy). Zadania w zakresie ochrony środowiska, należą do zadań własnych gminy. 

Stosownie do treści art. 403 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej, o którym mowa w ust. 1 i 2, może polegać na udzielaniu dotacji celowej, w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych z budżetu gminy lub budżetu powiatu na finansowanie lub dofinansowanie kosztów inwestycji:

  1. Podmiotów niezaliczonych do sektora finansów publicznych, w szczególności:

    1. osób fizycznych,

    2. wspólnot mieszkaniowych,

    3. osób prawnych,

    4. przedsiębiorców.

  2. Jednostek sektora finansów publicznych, będących gminnymi lub powiatowymi osobami prawnymi.

Zgodnie z art. 403 ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska, zasady udzielania dotacji celowej, o której mowa w ust. 4, obejmujące w szczególności kryteria wyboru inwestycji do finansowania lub dofinansowania oraz tryb postępowania w sprawie udzielania dotacji i sposób jej rozliczania, określa odpowiednio rada gminy albo rada powiatu w drodze uchwały.

Dotacja od gminy na wymianę instalacji grzewczej a zwolnienie z opodatkowania

W myśl art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są dotacje, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, otrzymane z budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego, z zastrzeżeniem ust. 36.

Zatem, aby wypłacone świadczenie (dotacja) korzystało ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, powinno być uzyskane:

  • z budżetu państwa,

  • z budżetu jednostki samorządu terytorialnego.

W świetle art. 21 ust. 36 ustawy o PIT zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 129, nie ma zastosowania do tej części dotacji, otrzymanej na prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, która została przeznaczona na podstawie odrębnych przepisów, na wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej tę działalność.

W związku z powyższym, podatkiem dochodowym od osób fizycznych objęta została ta część dotacji, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, otrzymana z budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego na prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, która została przeznaczona na wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą.

Świadczenie otrzymane z powyższych źródeł, musi ponadto stanowić dotację w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych. 

Podsumowując, oba warunki wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o PIT, muszą zostać spełnione łącznie. Powyżej wskazaliśmy, kiedy mamy do czynienia z dotacją. Biorąc pod uwagę powyższe, dotacja od gminy na wymianę instalacji grzewczej, jest dotacją w rozumieniu ustawy o finansach publicznych.

Przykład 1.

Rada gminy w mieście K uchwaliła dotację dla osób fizycznych, na wymianę starych instalacji na nowoczesne, ekologiczne instalacje gazowe. Osoba fizyczna, która zdecyduje się na wymianę instalacji, może otrzymać dofinansowanie w wysokości 100% inwestycji, jednak nie więcej niż 8500 zł. Podatnik postanowił skorzystać z powyższych preferencji i wymienił stary piec węglowy na nowy gazowy (przerabiał jednocześnie instalację). Całkowity koszt wymiany wyniósł 10 000 zł. Gmina po rozpatrzeniu podania, wypłaciła podatnikowi 8500 zł. Powyższa kwota wypłacona przez Gminę, nie stanowi przychodu u podatnika.