Poradnik Przedsiębiorcy

Podatek VAT od sprzedaży posiłków i dań w placówkach gastronomicznych

Decydując się na założenie baru czy restauracji warto się zastanowić, ile będzie wynosił podatek VAT od sprzedaży posiłków i dań. Wydawać by się mogło, że kwestia opodatkowania tego rodzaju oferowanych produktów i usług nie powinna budzić wątpliwości. Praktyka jednak pokazuje, że podatnicy mają trudności w odpowiednim zakwalifikowaniu oferowanych usług, co wpływa na nieprawidłowe opodatkowanie dokonanej sprzedaży.

Sprzedaż posiłków i dań – usługa czy towar?

Analizując sprzedaż w lokalach gastronomicznych, można rozróżnić dwie formy oferowanych produktów, mianowicie produkty gotowe, które służą dalszej odsprzedaży i stanowią towar handlowy oraz produkty serwowane bezpośrednio w lokalach, które po odpowiednim przygotowaniu i podaniu, w formie całkowicie przetworzonej, są sprzedawane klientowi. W oparciu o powyższe i zgodnie z Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług dokonano podziału czynności związanych z wyżywieniem odpowiednio na:

  • gotowe posiłki i dania o numerze PKWiU 10.85,
  • usługi związane z wyżywieniem o numerze PKWiU 56.

Zgodnie z interpretacją ogólną Ministra FInansów z dnia 24 czerwca 2016 roku, nr PT1.050.3.2016.156, w zakresie odpowiedniego zakwalifikowania usług związanych z wyżywieniem, za posiłki i dania gotowe należy rozumieć:

(...) produkcję gotowych (tj. przygotowanych, przyprawionych i ugotowanych) posiłków i dań, składających się co najmniej z dwóch różnych składników (z wyłączeniem przypraw itp.), mrożonych, w puszkach, słoikach, pakowanych próżniowo lub przy pomocy innych technologii opakowań ze zmodyfikowaną atmosferą, które zwykle są pakowane i etykietowane z przeznaczeniem na sprzedaż” Natomiast usługi związane z wyżywieniem zostały zdefiniowane jako “zapewnianie pełnego wyżywienia przeznaczonego do bezpośredniej konsumpcji w restauracjach, włączając restauracje samoobsługowe i oferujące posiłki „na wynos”, z lub bez miejsc do siedzenia. Nie jest tu istotny rodzaj obiektu serwującego posiłki, ale fakt, że są one przeznaczone do bezpośredniej konsumpcji”.

Zgodnie z powyższym posiłki i dania gotowe są to dania przygotowane do spożycia, w sposób pośredni, poprzez np. zapakowanie w torebki próżniowe lub zamrożenie i sprzedanie ich w tej postaci klientowi. Natomiast usługi związane z wyżywieniem, dotyczą posiłków i dań przygotowanych oraz podanych klientowi do spożycia w niezmienionej formie w lokalu lub poza nim.

Podatek VAT od sprzedaży posiłków i dań – wybór odpowiedniej stawki

Zastosowanie odpowiedniej stawki VAT w przypadku sprzedaży posiłków i dań, jest zależne od stopnia przetworzenia i formy w jakiej produkty zostaną sprzedane klientowi. Szczegółowy wykaz towarów i stawek został ujęty w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 czerwca 2016 roku nr PT1.050.3.2016.156 w sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług oraz w art. 41 ust. 2a ustawy o VAT i poz. 28 załącznika nr 10 do tej ustawy. Co do zasady obowiązują trzy podstawowe stawki podatku VAT:

  • 5% - jest stosowana w odniesieniu do gotowych posiłków i dań, przeznaczonych do bezpośredniej sprzedaży, zapakowanych próżniowo lub z zastosowaniem innej technologii, stanowiących dla sprzedawcy towar handlowy. Wyjątkiem, dla którego nie można zastosować stawki 5% jest sprzedaż produktów o zawartości alkoholu powyżej 1,2 %;
  • 8% - stawka ma zastosowanie w przypadku usług związanych z wyżywieniem, na które oprócz przyrządzenia posiłku składa się także jego przygotowanie do podania oraz podanie klientowi do spożycia w lokalu. Podatek VAT od sprzedaży posiłków i dań w wysokości 8% jest stosowany w odniesieniu do sprzedaży usług przez restauracje i lokale gastronomiczne, usługi cateringowe, czy usługi przygotowania i podawania napojów. Ponadto, zgodnie z poz. 7 załącznika do rozporządzenia MF w sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług, oraz warunków stosowania stawek obniżonych, stawki 8% nie stosuje się dla sprzedaży:
    1) Napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,2 %.
    2) Napojów alkoholowych będących mieszaniną piwa i napojów bezalkoholowych, w których zawartość alkoholu przekracza 0,5 %.
    3) Napojów, przy których przygotowaniu jest wykorzystywany napar z kawy lub herbaty, niezależnie od udziału procentowego tego naparu w przygotowanym napoju.
    4) Napojów bezalkoholowych gazowanych.
    5) Wód mineralnych.
    6) Innych towarów w stanie nieprzetworzonym opodatkowanych podstawową stawką VAT.
  • 23% - usługi i towary pozostałe, nie wskazane powyżej.

Usługi kompleksowe a prawidłowa stawka VAT

Zgodnie z powyżej zawartymi informacjami podatek VAT od sprzedaży posiłków i dań, jest uzależniony od rodzaju oferowanego produktu lub usługi. Sytuacja ta komplikuje się jednak w momencie, gdy podatnik dokonuje sprzedaży towarów i usług objętych różnymi stawkami podatku VAT. W przypadku świadczenia usługi kompleksowej, stawka jest uzależniona od sprzedawanego w ramach tej usługi towaru. Co oznacza, że jeżeli podatnik dokonuje sprzedaży produktów objętych preferencyjną stawką VAT, to cała usługa może być opodatkowana taką stawką.Usługa jest uważana za kompleksową w sytuacji, gdy oprócz wynajmu powierzchni jest oferowana także usługa gastronomiczna – przygotowania posiłków wraz z obsługą kelnerską, w ramach której wydawane są gorące i zimne napoje.Jeżeli jednak w ramach usługi oferowany jest produkt, dla którego stosuje się stawkę podstawową, wówczas cała usługa powinna być opodatkowana stawka 23%. Takie stanowisko potwierdza MF w wydanej interpretacji indywidualnej z dnia 9 stycznia 2015 roku:

„Powyższe oznacza, że przez usługę restauracyjną rozumiane jest dostarczenie towarów spożywczych wraz z odpowiednimi usługami wspomagającymi. Mając na uwadze powyższe nie jest właściwe stwierdzenie Wnioskodawcy, iż przepisy ustawy o VAT i rozporządzenia wykonawczego Ministra Finansów jednoznacznie wskazują, że usługa restauracyjna (związana z wyżywieniem) może być opodatkowana dwoma różnymi stawkami VAT tj. podstawową i obniżoną. Zdaniem Ministra Finansów, mając na uwadze powyższe oraz przywołane przepisy ustawy o VAT oraz rozporządzenia Ministra Finansów usługa restauracyjna (związana z wyżywieniem) Wnioskodawcy jako usługa jednorodna podlega jednolitemu opodatkowaniu co skutkuje brakiem możliwości zastosowania do niej odmiennych (różnych) stawek podatku VAT. Zatem usługa restauracyjna (związana z wyżywieniem), obejmująca dostawę produktu, co do zasady w całości podlega opodatkowaniu 8% stawką podatku VAT zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów. Natomiast w sytuacji, gdy usługa ta obejmuje dostawę produktu żywnościowego lub napoju wymienionego w pozycji 7 załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów w całości jest opodatkowana stawką podstawową (23%)”.

Zasadność zastosowania stawki VAT w przypadku usługi kompleksowe, jest zależna również od jej złożoności tzn. od ilości usług świadczonych w ramach jednej usługi oraz ich celowości. Jeśli więc podatnik sprzedaje kawę w lokalu, to wówczas nie zastosuje stawki VAT 8% (usługa restauracyjna), lecz 23% (sprzedaż kawy jest opodatkowana stawką 23%).

Jeśli jednak podatnik świadczy usługę kompleksową, należy wyszczególnić usługę zasadniczą i pomocniczą. W przypadku, gdy podatnik świadczy usługę organizacji imprezy okolicznościowej, podczas której podawane są również napoje alkoholowe, należy opodatkować usługę gastronomiczną i usługę wynajmu lokalu wspólną stawką 8% (z uwagi na przeważającą część restauracyjną) oraz stawką 23% sprzedawane w ramach tej usługi napoje alkoholowe. Takie postępowanie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie 2 lutego 2017 roku:

„Z treści wniosku wynika, że usługę zasadniczą w świadczeniu kompleksowej usługi organizacji imprezy okolicznościowej stanowić będzie usługa gastronomiczna, mieszcząca się - jak Wnioskodawca sam wskazał - w grupowaniu PKWiU 56.10.11.0 «Usługi przygotowywania i podawania posiłków w restauracjach», natomiast czynności wymienione jako przykładowe usługi pomocnicze (np.: wynajem sali, obsługa kelnerska, oprawa muzyczna, dekoracja sali itp.) wykonywane będą w powiązaniu z usługą zasadniczą, czyli usługą gastronomiczną i będą stanowić tylko jej dopełnienie. Odnosząc zatem stan prawny do przedstawionego stanu faktycznego należy stwierdzić, że do ww. kompleksowej usługi organizacji imprezy okolicznościowej zastosowanie znajdzie 8% stawka podatku VAT, na podstawie art. 41 ust. 2 w związku z art. 146a pkt 2 ustawy o VAT w powiązaniu z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2013 r. w sprawie towarów i usług dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania stawek obniżonych. W odniesieniu natomiast do podawanych w trakcie imprezy napojów wskazać należy, że w cytowanym wyżej rozporządzeniu Ministra Finansów, w zapisie określającym zakres wyłączenia stosowania obniżonej stawki nie posłużono się terminem „dostawa”, tylko terminem «sprzedaż», pod którym rozumie się zarówno świadczenie usług, jak i dostawę towarów ( art. 2 pkt 22 ustawy o VAT). Oznacza to, że w świetle ww. przepisów na podstawie przepisów prawa krajowego nie następuje podzielenie czynności złożonej (np. usługi związanej z wyżywieniem w zakresie podania określonego napoju) na jej elementy składowe. Z treści poz. 7 załącznika do ww. rozporządzenia Ministra Finansów wynika, że wyłączona z opodatkowania obniżoną stawką podatku w wysokości 8% (a co za tym idzie objęta stawką podstawową) jest sprzedaż (przez którą rozumiane tu będzie całe świadczenie złożone obejmujące także dostawę produktu do spożycia na miejscu, wraz z wykonaniem czynności dodatkowych) dotycząca produktów wymienionych w pkt 1-6 tej pozycji. W konsekwencji, do części świadczonej przez Wnioskodawcę usługi obejmującej sprzedaż napojów (kawa, herbata, napoje chłodzące) niekorzystających ze stawki obniżonej, zastosowanie ma 23% stawka podatku, na podstawie art. 41 ust. 1 w związku z art. 146a pkt 1 ustawy o VAT. Okoliczności tej nie zmienia fakt, że wymienione napoje dostarczone są w ramach jednej kompleksowej usługi organizacji imprezy okolicznościowej”.

Podsumowując podatek VAT od sprzedaży posiłków i dań, jest uzależniony od rodzaju oferowanej usługi. Dania i posiłki gotowe przeznaczone do sprzedaży w stanie nieprzetworzonym są opodatkowane stawką 5%, posiłki serwowane w restauracjach i punktach gastronomicznych są opodatkowane odpowiednio stawką 8%, natomiast produkty wymienione w pkt. 7 załącznika do rozporządzenie MF w sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania stawek obniżonych, opodatkowane są stawką 23% VAT. W przypadku usług kompleksowych podstawę opodatkowania będzie stanowić usługa zasadnicza, w oparciu stawkę podatku dla niej odpowiedniej, z zachowaniem stawki podstawowej dla określonych w wyżej wskazanym rozporządzeniu, produktów.