Poradnik Przedsiębiorcy

Spis z natury - wszystko co warto wiedzieć?

Podatnicy prowadzący KPIR opodatkowani na zasadach ogólnych jak i liniowo wraz z końcem roku są zobowiązani sporządzić remanent (spis z natury). Przeczytaj artykuł i dowiedz się jak to zrobić!

Kiedy należy sporządzić spis z natury

Zgodnie z § 24 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia KPIR podatnicy są zobowiązani sporządzić spis z natury na koniec każdego roku podatkowego, a także na dzień :

  • rozpoczęcia działalności w ciągu roku podatkowego
  • utraty prawa do zryczałtowanego opodatkowania podatkiem dochodowym
  • zmiany wspólnika
  • zmiany proporcji udziałów
  • likwidacji działalności

Jeśli podatnik dokonał spisu z natury na dzień 31 grudnia nie ma obowiązku dokonywania kolejnego spisu na dzień 1 stycznia.

Co uwzględniamy w remanencie?

§ 24 ust.1 rozporządzenia w sprawie prowadzenia KPIR wprost informuje co powinno zostać ujęte w spisie z natury. Są to :

  • towary handlowe
  • materiały podstawowe i pomocnicze
  • półwyroby 
  • produkcja w toku 
  • wyroby gotowe
  • braki i odpady

§ 25 ust. 3 rozporządzenia w sprawie prowadzenia KPIR:
Spis z natury powinien obejmować również towary stanowiące własność podatnika, znajdujące się w dniu sporządzenia spisu poza zakładem podatnika, a także towary obce znajdujące się w zakładzie podatnika. Towary obce nie podlegają wycenie; wystarczające jest ilościowe ich ujęcie w spisie towarów z podaniem, czyją stanowią własność.

Dane jakie powinien zawierać spis z natury

Spis z natury przede wszystkim powinien być sporządzony w sposób staranny i trwały. Powinien zawierać co najmniej następujące dane:

  • Imię i Nazwisko właściciela zarządu lub nazwę firmy
  • Datę sporządzenia 
  • Numer kolejny pozycji arkusza spisu z natury
  • Szczegółowe określenie składników remanentu
  • Jednostkę miary 
  • Ilość stwierdzona w czasie spisu 
  • Cenę w złotych i groszach za jednostkę miary 
  • wartość wynikającą z przemnożenia ilości towaru przez jego cenę jednostkową
  • łączną wartość spisu z natury
  • klauzulę "Spis zakończono na pozycji..."
  • podpisy osób sporządzających spis oraz podpis właściciela zakładu (wspólników)

Wyjątek stanowią księgarnie i antykwariaty, działalności kantorowe, działy specjalnej produkcji rolnej

  • księgarń i antykwariatów księgarskich - spisem z natury można obejmować jedną pozycją wydawnictwa o tej samej cenie, bez względu na nazwę i nazwisko autora, z podziałem na książki, broszury, albumy i inne;
  • działalności kantorowej - spisem z natury należy objąć niesprzedane wartości dewizowe;
  • działów specjalnych produkcji rolnej - spisem z natury należy objąć niezużyte w toku produkcji materiały i surowce oraz ilość zwierząt według gatunków z podziałem na grupy.

Wycena składników remanentu

Podatnik jest zobowiązany do wyceny składników wchodzących w skład remanentu na podstawie ceny zakupu lub nabycia.

Zgodnie z § 26 rozporządzenia MF w sprawie prowadzenia KPIR:

  • towary handlowe według ceny zakupu, nabycia lub według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu,
  • Wyceny według wartości rynkowej można dokonać wówczas, gdy jest ona niższa od cen zakupu lub nabycia, wówczas przy wycenie uwzględnia się ceny rynkowe stosowane w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia,
  • materiały podstawowe i pomocnicze według ceny zakupu lub nabycia lub według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, jeżeli są one niższe od cen zakupu lub nabycia - uwzględnia się ceny rynkowe stosowane w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia
  • półwyroby wycenia się według kosztów wytworzenia
  • produkcja w toku wycenia się według kosztów wytworzenia, jednak należy pamiętać że nie może to być wartość niższa od kosztów materiałów bezpośrednich zużytych do produkcji niezakończonej.
  • wyroby gotowe wycenia się według kosztów wytworzenia
  • braki wycenia się według kosztów wytworzenia
  • odpady użytkowe, które w toku działalności utraciły swoją pierwotną wartość użytkową, wycenia się według wartości wynikającej z oszacowania uwzględniającego ich przydatność do dalszego użytkowania.

Cena zakupu - jest to kwota należna sprzedającemu pomniejszona o podatek od towarów i usług, podlegający odliczeniu zgodnie z odrębnymi przepisami, pomniejszona o rabaty, upusty i inne zmniejszenia. Przy imporcie jest to wartość dodatkowo powiększona o należne cło, podatek akcyzowy oraz opłaty celne dodatkowe.
Cena nabycia - cenę zakupu składnika majątku powiększoną o koszty uboczne związane z zakupem towarów i składników majątku do chwili złożenia w magazynie według ich cen zakupu, a w szczególności koszty transportu, załadunku i wyładunku oraz ubezpieczenia w drodze
Koszt wytworzenia - produktu obejmuje koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym produktem oraz uzasadnioną część kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem tego produktu

Dodatkowo warto wiedzieć że:
Towary obce nie podlegają wycenie - wystarczające jest ilościowe ich ujęcie w spisie towarów i wskazanie czyją stanowią własność.
Produkcję zwierzęcą objętą spisem z natury wycenia się według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, z uwzględnieniem gatunku, grupy i wagi zwierząt.

Wyceny należy dokonać najpóźniej w ciągu 14 dni od dnia ukończenia sporządzenia spisu z natury.

Podsumowując spisu z natury należy dokonywać na dzień 31 grudnia każdego roku, na dzień 1 stycznia roku podatkowego do księgi lub ewidencji przedsiębiorca wpisuje remanent sporządzony na dzień 31 grudnia poprzedniego roku nie ma obowiązku przeprowadzanie remanentu po raz drugi.