Poradnik Przedsiębiorcy

Split payment - dla kogo obowiązkowy sposób płatności?

Od 1 lipca 2018 r. obowiązuje mechanizm podzielonej płatności, tzw. split payment. Jest to kolejne narzędzie wprowadzone przez ustawodawcę, które ma na celu uszczelnienie systemu podatkowego w Polsce. Główną przyczyną wprowadzenia takiego rozwiązania była powiększająca się luka podatkowa VAT. Split payment budzi nadal wiele wątpliwości wśród przedsiębiorców, którzy zadają sobie pytanie: split payment - dla kogo obowiązkowy? Czy każdy może stosować płatność z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności? Sprawdźmy!

Na czym polega mechanizm podzielonej płatności?

Split payment - dla kogo obowiązkowy i na czym polega? W uproszczeniu jest to jeden ze sposobów zapłaty w obrocie gospodarczym. Polega na wysyłce przelewu za fakturę VAT z wykorzystaniem tzw. komunikatu przelewu. Zgodnie z art. 108a ust. 2 ustawy o VAT, przedsiębiorcy mogą dokonać zapłaty na rachunek VAT całości lub części kwoty podatku VAT wykazanej na fakturze. Natomiast wartość netto faktury może zostać uregulowana poprzez wpłatę na zwykły rachunek bankowy, rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej sprzedawcy lub rozliczona w inny sposób (w tym również gotówką).

Zapłata z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności może zostać dokonana wyłącznie w złotych polskich.

Przykład 1. 

2 grudnia 2020 roku pani Anna prowadząca firmę XYZ dokonała zakupu sprzętu od firmy ABC. Wartość transakcji to 10 000 zł netto. Czy pani Anna może wpłacić podatek VAT z faktury, wykorzystując mechanizm podzielonej płatności, a kwotę netto uregulować gotówką?

W związku z tym, że przepisy nie obligują przedsiębiorcy do zapłaty całej wartości faktury z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności, pani Anna może wpłacić kwotę podatku VAT na specjalny rachunek VAT sprzedawcy, a wartość netto zapłacić w formie gotówkowej.

Kto może stosować płatność z wykorzystaniem split payment?

Rozliczenie transakcji z zastosowaniem split payment może być rozwiązaniem dobrowolnym, a tym samym leży w gestii nabywcy. Co ważne, z mechanizmu podzielonej płatności mogą skorzystać wyłącznie przedsiębiorcy dokonujący zakupu od innych przedsiębiorców, a więc w przypadku transakcji tzw. B2B. Wynika to z art. 108a ust. 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym podatnicy, którzy otrzymali fakturę z wyodrębnioną kwotą podatku VAT, mogą zastosować mechanizm podzielonej płatności. Kluczowym jest tutaj wskazanie, że z płatności split payment mogą korzystać podatnicy, a więc ustawodawca nie dał takiej możliwości osobom prywatnym, które nie posiadają statusu podatnika.

Przykład 2.

11 grudnia 2020 roku roku pani Sandra dokonała zakupu biżuterii w sklepie jubilerskim jako osoba prywatna. W związku z długim terminem oczekiwania na realizację zamówienia otrzymała pro formę, na podstawie której zmuszona jest do dokonania wpłaty zaliczki. Czy w związku z wejściem w życie mechanizmu podzielonej płatności może dokonać przelewu bankowego z wykorzystaniem split payment?

Co do zasady z mechanizmu podzielonej płatności mogą korzystać wyłącznie przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą. W związku z tym, jeżeli pani Sandra dokonała zakupu jako osoba prywatna, nie ma możliwości zapłaty podatku VAT na specjalny rachunek VAT sprzedawcy, ponieważ jest to tzw. transakcja B2C. W takiej sytuacji zaliczka może zostać uregulowana gotówką lub w formie zwykłego przelewu bankowego.

Ustawodawca umożliwił zapłatę zaliczki z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności w przypadku rozliczeń między przedsiębiorcami. Szczegółowe omówienie wypełnienia komunikatu przelewu przy płatności zaliczkowej znajduje się w artykule: Zaliczka w podzielonej płatności - czy to w ogóle możliwe?

Split payment - dla kogo obowiązkowy?

Split payment jest obowiązkowy od 1 listopada 2019 roku i zastąpił mechanizm odwrotnego obciążenia zgodnie z którym to na nabywcy towarów lub usług spoczywał obowiązek rozliczenia podatku VAT. Obowiązkowe zastosowanie split payment wystąpi, gdy łącznie spełnione zostaną warunki:

  • obowiązek podatkowy, dostawa towarów lub świadczenie usług oraz data wystawienia faktury przypada po 31 października 2019 roku,
  • wartość brutto transakcji wynosi powyżej 15 tys. zł lub równowartość tej kwoty,
  • co najmniej jedna pozycja z faktury zawarta została w załączniku 15 znowelizowanej ustawy o VAT,
  • sprzedawca oraz odbiorca są podatnikami (transakcja B2B, niezależnie czy nabywcą jest podatnik VAT czynny czy zwolniony).

Przykład 3.

Pan Jan, prowadzący firmę CDE, 1 grudnia 2020 roku dokonał zakupu 50 sztuk jednostek pamięci HDD oraz 50 sztuk dysków SSD na łączną kwotę 25.000 zł brutto. Czy w związku z wejściem w życie mechanizmu podzielonej płatności i dokonania zakupu towarów wymienionych w załączniku 15 ustawy o VAT ma on obowiązek dokonać zapłaty z wykorzystaniem split payment?

Tak, w związku z tym, że przedmiotem sprzedaży są pozycje wymienione w załączniku 15 ustawy o VAT, a wartość transakcji przekroczyła kwotę 15.000 zł brutto pan Jan ma obowiązek zapłaty z wykorzystaniem split payment.

Reasumując, zapłata za transakcję z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności ma być jedną z przesłanek dla udowodnienia, że nabywca dochował należytej staranności. Głównym celem wprowadzenia płatności split payment jest zapobieganie nadużyciom podatkowym oraz “wyprowadzania” VAT z kraju przez nieuczciwych podatników. Split payment - dla kogo obowiązkowy? Pierwotnie stosowanie mechanizmu podzielonej płatności było rozwiązaniem dobrowolnym, ale obecnie split payment jest rozwiązaniem obligatoryjnym dla niektórych przedsiębiorców.