Poradnik Przedsiębiorcy

Wycofanie wkładu ze spółki jakie niesie konsekwencje podatkowe?

Wspólnicy prowadzący działalność w formie spółek osobowych mogą otrzymać częściowy zwrot wkładu ze spółki. Może mieć on postać pieniężną. W kontekście tej sytuacji istotne jest wyjaśnienie, czy tego rodzaju działanie powoduje powstanie przychodu po stronie wspólnika, który podlega opodatkowaniu podatkiem PIT. Wycofanie wkładu ze spółki - czy istnieje możliwość opodatkowania podatkiem VAT? Sprawdź!

Wycofanie wkładu ze spółki - konsekwencje podatkowe na gruncie podatku PIT

Przepisy ustawy o podatku dochodowym nie odnoszą się do okoliczności, w jakich następuje wycofanie wkładu ze spółki. W treści ustawy możemy jedynie odnaleźć art. 14 ust. 2 pkt 16, który podaje, że za przychód z działalności gospodarczej uważa się środki pieniężne otrzymane przez wspólnika spółki niebędącej osobą prawną z tytułu wystąpienia z niej. Jednakże regulacja ta nie odnosi się do sytuacji, w której następuje częściowe wycofanie wkładu ze spółki.

Pomimo braku jednoznacznych przepisów organy podatkowe stoją na stanowisku, że częściowe wycofanie części wkładu ze spółki osobowej wspólnik powinien rozpoznać przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej. Uznają, że częściowe wycofanie wkładu ze spółki jest analogiczne do wystąpienia wspólnika ze spółki.

Przykładowo w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 6 września 2018 r., nr 0115-KDIT3.4011.275.2018.1.MPŁ, możemy przeczytać:
„W kontekście powyższego zmniejszenie udziału kapitałowego, tj. częściowe wycofanie wkładów przez wspólnika można porównać do wystąpienia ze spółki, o którym mowa w powołanych przepisach. Zauważyć należy, że obniżenie wkładu powoduje, że nie będzie on (w części zwróconej) uwzględniany przy obliczaniu udziału kapitałowego wspólnika w razie jego wystąpienia ze spółki bądź likwidacji spółki. Skoro zatem wystąpienie związane ze zwrotem wniesionego wkładu (wypłaconego w pieniądzu) jest wyłączone z przychodów to podobnie należy traktować częściowe obniżenie wkładu i związaną z tym wypłatę środków pieniężnych. 

Odnosząc przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe do zanalizowanych przepisów prawa stwierdzić należy, że otrzymanie środków pieniężnych w wyniku zmniejszenia udziału kapitałowego (wycofania przez wspólnika – Wnioskodawcę części wkładu ze spółki jawnej) należy kwalifikować jako częściowe wystąpienie z takiej spółki. W związku z powyższym, Wnioskodawca uzyska przychód, o którym mowa w art. 14 ust. 2 pkt 16 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych”.

Choć organy podatkowe w powyższej kwestii prezentują jednolite stanowisko, to jednak w przypadku sądów administracyjnych zagadnienie to nie jest jednoznaczne. Z jednej strony można wskazać na wyroki, które są zgodne ze stanowiskiem fiskusa, np. wyrok NSA z 5 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2435/14. Natomiast z drugiej strony można również odwołać się do wyroków, które uznają częściowe wycofanie za czynność neutralną podatkowo. Przykładowo  WSA w Warszawie w wyroku z 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2458/16 wskazał, że"

„Wypłata przez spółkę komandytową na rzecz wspólnika środków pieniężnych lub przekazanie części majątku spółki tytułem zmniejszenia udziału kapitałowego nie spowoduje powstania po stronie tego wspólnika przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Wypłacone środki pieniężne z tytułu zmniejszenia udziału kapitałowego nie powodują u wspólnika przysporzenia majątkowego, o którym mowa w tym przepisie, gdyż wspólnik spółki komandytowej odzyskuje w ten sposób część swojego majątku, wniesionego wcześniej do spółki jako jego wkład. […] W przypadku, gdy ustawodawca nie zdecydował się wprowadzić w przepisach u.p.d.o.f. wyraźnej normy nakazującej opodatkowanie częściowego zwrotu wkładu ze spółki osobowej, to nie ulega wątpliwości, że w momencie uzyskania wypłaty przez wspólnika jest ona neutralna podatkowo”.

W ocenie organów podatkowych częściowe wycofanie wkładu ze spółki stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem PIT jako przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej po stronie wspólnika. Kwestia ta nie jest jednoznacznie rozstrzygana przez sądownictwo.
Organy podatkowe przyjmują jednak, że powstały w ten sposób przychód podlega obniżeniu o koszty jego uzyskania. Zgodnie z ogólną definicją kosztów podatkowych jest to poniesiony wydatek (ekonomiczny ciężar) związany ze zdarzeniem prawnym mającym wpływ na uzyskanie przychodu. Kosztami podatkowymi są wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Takim kosztem będzie wartość wkładu (pieniężnego lub niepieniężnego) wniesionego uprzednio do spółki.

Pośrednio wynika to również z brzmienia art. 14 ust. 3 pkt 11 ustawy PIT, który stanowi, że do przychodów z działalności gospodarczej nie zalicza się środków pieniężnych otrzymanych przez wspólnika spółki niebędącej osobą prawną z tytułu wystąpienia z takiej spółki, w części odpowiadającej uzyskanej przed wystąpieniem przez wspólnika nadwyżce przychodów nad kosztami ich uzyskania, o których mowa w art. 8, pomniejszonej o wypłaty dokonane z tytułu udziału w tej spółce i wydatki niestanowiące kosztów uzyskania przychodów. 

W rezultacie, gdy następuje częściowe wycofanie wkładu ze spółki, to wspólnik otrzymujący z tego tytułu środki pieniężne będzie uprawniony do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów proporcjonalnej części wartości wkładu z dnia poniesienia wydatku w takiej proporcji, jaka odpowiada proporcji, o którą następuje obniżenie wkładu.

Przykład 1.

Podatnik w momencie przystąpienia do spółki jawnej wniósł wkład w wysokości 2000 zł. Po kilku latach postanowił wycofać część przysługującego mu proporcjonalnie wkładu w wysokości 10 000 zł. W tym przypadku dochodem z działalności gospodarczej podlegającym opodatkowaniu będzie kwota 8000 zł.

Bardziej skomplikowana jest kwestia ustalenia kosztu podatkowego w przypadku pierwotnego wniesienia wkładu w formie niepieniężnej. W przypadku gdy przedmiotem aportu do spółki osobowej były środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne stanowiące składniki przedsiębiorstwa wniesionego w formie wkładu do tej spółki, kosztem uzyskania przychodu z tytułu zwrotu części wkładu będzie ich wartość początkowa pomniejszona o dokonane odpisy amortyzacyjne. Natomiast jeżeli wspólnik wniósł do spółki towary i materiały będące elementami wniesionego przedsiębiorstwa, to kosztem będą udokumentowane wydatki na ich nabycie lub wytworzenie, o ile nie zostały wcześniej zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Częściowe wycofanie wkładu ze spółki daje wspólnikowi możliwość uwzględnienia wartości wniesionego wkładu jako kosztu uzyskania przychodu.

Konsekwencje podatkowe na gruncie podatku VAT

Czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług są przede wszystkim odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług. Czynności częściowego wycofania wkładu ze spółki nie można zaliczyć do żadnej z tych kategorii. W konsekwencji zdarzenie to nie wiąże się z koniecznością zapłaty podatku VAT. Jest to czynność neutralna zarówno po stronie spółki, jak i wspólnika.

Częściowe wycofanie wkładu ze spółki osobowej nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Opodatkowanie czynności wycofania części wkładu ze spółki osobowej stanowi przykład działania fiskalnego organów podatkowych. Choć przepis ustawy PIT nie wymienia wprost tego rodzaju zdarzenia jako czynności powodującej powstanie przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, to jednak w wydawanych interpretacjach dominuje ugruntowany pogląd o konieczności opodatkowania tego rodzaju przysporzenia.