Poradnik Przedsiębiorcy

Brak rejestracji do VAT a dokonywanie sprzedaży opodatkowanej

Przedsiębiorcy dokonujący sprzedaży na rzecz firm czy osób prywatnych zobowiązani są do udokumentowania tej czynności. Dokonując sprzedaży na rzecz firm, muszą wystawiać faktury sprzedaży. Jeśli zaś chodzi o sprzedaż na rzecz osób fizycznych, tutaj sposób udokumentowania tej czynności zależy od wielu czynników, m.in. od tego czy podatnik musi posiadać kasę fiskalną. Niezależnie od sposobu dokumentowania sprzedaży, czynni płatnicy VAT zobowiązani są do opodatkowania dokonanej sprzedaży podatkiem VAT. Jednak jak należy postąpić w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie posiada rejestracji jako czynny vatowiec, a wystawia faktury z naliczonym podatkiem VAT? Czy brak rejestracji do VAT uniemożliwia wystawianie faktur z podatkiem VAT? Jakie są konsekwencje takich działań? Odpowiadamy w artykule.

Kto ma obowiązek rejestracji jako czynny podatnik podatku VAT?

Rejestracji jako czynni podatnicy podatku VAT muszą dokonać podatnicy, którzy:

  • wykonują czynności określone w art. 5 ustawy o VAT, a więc dokonują:

    • odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju,
    • eksportu towarów,
    • importu towarów na terytorium kraju,
    • wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju,
    • wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów;
  • w poprzednim roku podatkowym przekroczyli graniczną kwotę obrotu w wysokości 200 000 zł, o której mowa w art. 113 ust.1 ustawy o VAT;

  • wykonują czynności, które uniemożliwiają skorzystanie z prawa do zwolnienia podmiotowego wymienione w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT, tj.:

    1. dokonują dostaw:
      1. towarów wymienionych w załączniku nr 12 do ustawy,
      2. towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, z wyjątkiem:
        • energii elektrycznej (PKWiU 35.11.10.0),
        • wyrobów tytoniowych,
        • samochodów osobowych, innych niż wymienione w lit. e, zaliczanych przez podatnika, na podstawie przepisów o podatku dochodowym, do środków trwałych podlegających amortyzacji,
      3. budynków, budowli lub ich części, w przypadkach, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a i b,
      4. terenów budowlanych,
      5. nowych środków transportu;
    2. świadczących usługi:
      1. prawnicze,
      2. w zakresie doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego,
      3. jubilerskie;
    3. nieposiadających siedziby działalności gospodarczej na terytorium kraju.

Jak dokonać rejestracji do VAT?

Rejestracji do VAT dokonuje się za pomocą formularza VAT-R. Rejestracja powinna nastąpić najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień rozpoczęcia sprzedaży towarów lub usług objętych podatkiem VAT. Jeśli zaś rejestracji do VAT chce dokonać przedsiębiorca, który do tej pory korzystał ze zwolnienia, powinien złożyć VAT-R do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego chciałby stać się czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.

Wówczas okoliczności, które określają obowiązek podatkowy w zakresie VAT, podatnik wprowadza w części C.1 formularza. Wypełniony formularz VAT-R należy złożyć we właściwym urzędzie skarbowym.

Ważne!
Formularz VAT-R wraz ze szczegółowym opisem jego wypełnienia znajduje się w artykule: Formularz VAT-R z szerokim omówieniem.  

Wystawianie faktur sprzedaży a brak rejestracji do VAT

Może zdarzyć się sytuacja, w której pomimo takiej konieczności, przedsiębiorca z różnych przyczyn nie dokona rejestracji jako czynny płatnik podatku VAT i wystawia faktury z naliczonym VAT. Jak należy postąpić w takim przypadku? Czy pomimo braku rejestracji do VAT, wykazaną na fakturach sprzedaży kwotę podatku należy odprowadzić do urzędu skarbowego?

Otóż zgodnie z art. 108 ust.1. ustawy o VAT: w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty.

W związku z powyższym, pomimo braku rejestracji do VAT, podatnik zobowiązany jest do wykazania podatku należnego z tytułu dokonanej sprzedaży.

Co ważne, w takiej sytuacji należałoby skontaktować się z własnym urzędem skarbowym w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji.

Przykład 1.

Pan Zygmunt rozpoczął działalność gospodarczą w kwietniu 2018 r. jednak pomimo dokonywania czynności, które podlegają opodatkowaniu VAT, nie złożył formularza VAT-R. Nie będąc zarejestrowanym jako czynny podatnik VAT, wystawił fakturę sprzedaży z wykazanym podatkiem VAT.

W takiej sytuacji, pomimo braku rejestracji do VAT w okresie wystawienia faktury, pan Zygmunt zobowiązany jest do odprowadzenia do US podatku należnego z tytułu tej transakcji. Co więcej, powinien jak najszybciej dokonać rejestracji do VAT za pomocą formularza VAT-R.

Brak rejestracji do VAT a odliczenie VAT od faktur zakupu

Jak stanowi art. 86 ust. 1 ustawy o VAT: W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Oznacza to, że prawo do odliczenia podatku naliczonego jest podstawowym prawem podatnika, które wynika z samej konstrukcji podatku VAT. Jednak czy zasada ta ma również zastosowanie w sytuacji, gdy podatnik nie dokonał rejestracji do VAT, a zachowywał się jak vatowiec, tzn. wystawiał faktury z VAT i odliczał VAT od wydatków? Czy pomimo braku rejestracji do VAT podatnik ma prawo odliczyć VAT od faktur zakupowych?