Poradnik Przedsiębiorcy

Choroba zleceniobiorcy w raportach ZUS

Zleceniodawca ma obowiązek rozliczać składki za zatrudnionych zleceniobiorców zarówno w okresie, w którym wykonują zlecenie, jak również za czas niezdolności do pracy z powodu choroby. Pociąga to za sobą konieczność prawidłowego rozliczenia składek ubezpieczeniowych oraz  odpowiedniego przedstawienia sytuacji w raportach ZUS.

Ubezpieczenie chorobowe zleceniobiorcy

Osoba zatrudniona na podstawie umowy zlecenia, która nie posiada innych podstaw do ubezpieczeń, obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. Natomiast ubezpieczenie chorobowe dla zleceniobiorcy jest dobrowolne, może on przystąpić do ubezpieczenia na swój wniosek. Objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia złożenia wniosku, składka na to ubezpieczenie jest w całości finansowana przez ubezpieczonego.

Należy zaznaczyć, iż możliwość objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym występuje tylko w sytuacji, gdy z tytułu wykonywania umowy zlecenia, zleceniobiorca jest objęty obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi. W związku z tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego nie może przystąpić osoba, dla której umowa zlecenie nie jest obowiązkowym tytułem do ubezpieczenia. Przykładowo, taka sytuacja ma miejsce, gdy zleceniobiorca jest jednocześnie zatrudniony na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem wyższym od minimalnego (w 2016 roku 1850,00 zł brutto). Wówczas ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu umowy zlecenie są dla niego dobrowolne, co wyklucza możliwość objęcia ubezpieczeniem chorobowym z tego tytułu.

Choroba zleceniobiorcy a zasiłek chorobowy

Osoba objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Do tego okresu wliczane są poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, pod warunkiem, że przerwa pomiędzy nimi nie przekroczyła 30 dni.

Zleceniobiorca, zgłoszony do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, ma również prawo do zasiłku opiekuńczego i macierzyńskiego, które przysługują bez okresu wyczekiwania (90 dni).

Rozliczenie chorego zleceniobiorcy

W przeciwieństwie do pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę, zleceniobiorcy nie przysługuje wynagrodzenie chorobowe. Od pierwszego dnia niezdolności do pracy zleceniobiorca otrzymuje zasiłek chorobowy, który zostanie wypłacony przez ZUS lub przez pracodawcę, jeżeli posiada uprawnienia do wypłaty zasiłków.

Przy rozliczeniu wynagrodzenia za wykonane zlecenie oraz zasiłku chorobowego w podstawie wymiaru składek społecznych oraz składki zdrowotnej, zleceniobiorcom nie uwzględnia się kwot zasiłków. Zleceniodawca nie pobiera zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconego zleceniobiorcy zasiłku chorobowego, za to po zakończeniu roku, kwotę zasiłku wykazuje w deklaracji PIT-8C. W związku z tym naliczone świadczenie za czas choroby zleceniodawca wypłaca bez obciążeń z tytułu składek ZUS oraz podatku dochodowego.

Zleceniodawca ma obowiązek sporządzenia deklaracji PIT-8C do końca lutego kolejnego roku podatkowego. Dokument ten przekazuje zleceniobiorcy oraz do właściwego dla zleceniobiorcy urzędu skarbowego. Zleceniobiorca na podstawie otrzymanego dokumentu wykazuje kwoty zasiłku wraz z pozostałymi przychodami opodatkowanymi według skali podatkowej  w zeznaniu rocznym.

Dokumenty składane do ZUS za zleceniobiorcę objętego dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym

Zwolnienie chorobowe zleceniobiorcy wraz z wypełnionym drukiem Z-3a, należy przekazać do ZUS w ciągu 7 dni od daty wystawienia zaświadczenia ZUS ZLA.

Płatnik składek ma obowiązek wykazać zleceniobiorcę w imiennym raporcie ZUS RSA stosując odpowiedni kod świadczenia/przerwy - zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego. Raport należy złożyć za miesiąc, w którym zleceniobiorcy został wypłacony zasiłek chorobowy. W przypadku gdy płatnikiem zasiłków jest ZUS, imienny raport ZUS RSA pracodawca składa za miesiąc, w którym pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim, niezależnie od tego, kiedy ZUS dokona wypłaty zasiłku. W raporcie tym pracodawca nie wykazuje wówczas kwoty zasiłku chorobowego oraz liczby dni zasiłkowych.

W sytuacji, gdy zleceniobiorca choruje, ale nie przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego lub nie posiada wymaganego okresu wyczekiwania, to takiej osoby nie wykazuje się w raporcie imiennym RSA, ponieważ nie ma przerwy w opłacaniu składek. Jeżeli zwolnienie chorobowe zleceniobiorcy nie obejmuje całego miesiąca i za przepracowany okres otrzyma on wynagrodzenie, płatnik składek składa za zleceniobiorcę również raport imienny ZUS RCA. Na raporcie jako podstawę wymiaru składek wykazuje się kwotę wypłaconego w danym miesiącu wynagrodzenia.