Poradnik Przedsiębiorcy

Formy zatrudnienia - podobieństwa i różnice

Przedsiębiorca, który planuje zatrudnić w swojej firmie pracownika, ma do wyboru różne formy zatrudnienia, w zależności od charakteru pracy. Szczególnie na początku prowadzenia działalności ważne będą dla niego koszty zatrudnienia, jednak równie istotna jest specyfika prowadzonej działalności i charakter pracy, którą będzie wykonywał przyszły pracownik. W poniższym artykule zostały omówione różne formy zatrudnienia i różnice między nimi.

Formy zatrudnienia: Umowa o pracę

Najbardziej podstawową i powszechną formą zatrudnienia pracownika jest stosunek pracy, czyli umowa o pracę. Opiera się w głównej mierze na regulacjach prawnych ujętych w Kodeksie pracy. Jest to akt normatywny, który reguluje prawa i obowiązki stron stosunku pracy, czyli pracownika i pracodawcy. Zatrudnienie pracownika na podstawie umowy o pracę wiąże się przede wszystkim z pewnymi gwarancjami:

  • wynagrodzeniem minimalnym,

  • prawem do płatnego urlopu,

  • wynagrodzeniem chorobowego w czasie choroby,

  • uregulowanym czasem pracy,

  • szczegółowo określonym sposobem zatrudniania i zwalniania pracowników.

Stosunek pracy oznacza, że pracownik zobowiązuje się do wykonywania określonej pracy na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym. Natomiast pracodawca zobowiązuje się do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem.

Ważne!

Przepisy określają minimalne wynagrodzenie za pracę, które pracodawca musi wypłacić pracownikowi zatrudnionemu na cały etat. W 2018 roku kwota minimalnego wynagrodzenia wynosi 2100 zł.

Nawiązanie z pracownikiem stosunku pracy jest zdecydowanie najbardziej korzystną dla niego formą zatrudnienia. Jak już zostało wspomniane, umowa o pracę wymaga od pracodawcy zagwarantowania płacy minimalnej. Dodatkowo pracodawca ponosi również koszt opłacenia częściowych składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe) oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W związku z tym koszt zatrudnienia pracownika na cały etat to wynagrodzenie przynajmniej na poziomie wynagrodzenia minimalnego plus ok. 20% opłat składek społecznych.

Przykład 1.

Firma X zatrudnia Jana Kowalskiego na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem minimalnym. Koszt zatrudnienia Jana Kowalskiego na cały etat w 2018 r:

Wynagrodzenie minimalne: 2100 zł

Składki społeczne:

emerytalne:  2100 x 9,76% = 204,96 zł

rentowe: 2100 x 6,50% = 136,50 zł

wypadkowe: 2100 x 1,67% = 35,07 zł

FP: 2100 x 2,45% = 51,45 zł

FGŚP:  2100 x 0,1% = 2,10 zł

RAZEM: 2100 zł + 432,81 zł = 2412,20 zł

Kodeks pracy wyróżnia 3 rodzaje umów o pracę, podzielone ze względu na czas trwania:

  • na okres próbny,

  • na czas określony,

  • na zastępstwo,

  • na czas nieokreślony.

Umowy cywilnoprawne

Równie często stosowane formy zatrudnienia to umowy cywilnoprawne. Regulowane one są przez Kodeks cywilny:

  • umowa o dzieło (art. 627-646 kc)

  • umowa zlecenie (art. 734-751 kc)

  • umowa agencyjna (art. 758-764 kc)

  • kontrakt menedżerski (stosuje się przepisy art. 734-751 kc).

Umowy cywilnoprawne cieszą się dużym powodzeniem, ponieważ charakteryzują się dużą swobodą wykonawcy w wyborze sposobu wykonania pracy, wykonawca jest niezależny od zleceniodawcy. Natomiast dla pracodawcy (zleceniodawcy) taka umowa wiąże się z niższymi kosztami oraz możliwością szybkiego rozwiązania umowy.

Jeśli chodzi o koszty zatrudnienia pracownika na podstawie umowy cywilnoprawnej, to najwyższe są one z tytułu umowy zlecenia.

Wśród umów cywilnoprawnych wyróżniamy:

Umowę zlecenie

Umowa zlecenie inaczej nazywana “umową starannego działania” podpisywana jest pomiędzy zleceniodawcą a zleceniobiorcą. Jej przedmiotem powinno być wykonanie określonej czynności prawnej. W przeciwieństwie do umowy o dzieło, przedmiotem umowy nie jest rezultat końcowy. Co ważne, umowa zlecenie nie musi być wykonywana za wynagrodzeniem, jeśli jej strony tak w niej ustalą.

Aktualnie wszystkie umowy zlecenia podlegają obowiązkowemu oskładkowaniu (składki emerytalne, rentowe, wypadkowe, zdrowotne i dobrowolne chorobowe) do momentu przekroczenia miesięcznego przychodu z wszystkich tytułów do ubezpieczenia - 2100 zł brutto (pod warunkiem, że zleceniodawca nie jest zwolniony z opłacania tych składek).

Ponadto od 2017 roku obowiązują przepisy wskazujące, że wynagrodzenie zleceniobiorcy nie może być niższe niż określona minimalna stawka godzinowa.

Ważne!

W 2018 roku minimalna stawka godzinowa na umowę zlecenie wynosi 13,70 zł.

Przykład 2.

Pan Kazimierz jest zatrudniony na podstawie tylko jednej umowy zlecenia, z wynagrodzeniem określonym minimalną stawką godzinową. W lutym przepracował 155 godzin. Koszt zatrudnienia pracownika na umowie zlecenie (z założeniem, że nie posiada on innych tytułów do ubezpieczeń, czyli nie jest zwolniony z opłacania składek) w tym przypadku wynosi:

Wynagrodzenie zasadnicze: 155 godz. x 13,70 zł = 2123,50 zł

Składki społeczne:

emerytalne 2123,50 zł x 9,76% = 207,25 zł

rentowe 2123,50 zł x 6,50% = 138,03 zł

wypadkowe 2123,50 zł x 1,67% = 35,46 zł

FP 2123,50 zł x 2,45% = 52,03 zł

FGŚP 2123,50 zł x 0,1% = 2,12 zł

RAZEM: 2123,50 zł + 434,90 = 2558,39 zł