Poradnik Przedsiębiorcy

Pusta faktura - uważaj na konsekwencje podatkowe!

Pusta faktura stanowi fakturę VAT, nieodzwierciedlającą rzeczywistego zdarzenia (wykaże dostawę towarów lub zrealizowaną usługę, której tak naprawdę nigdy nie było). Poniżej przedstawiamy jakie konsekwencje zarówno po stronie nabywcy jak i wystawcy, powstają w wyniku wystawienia pustej faktury.

Pusta faktura u sprzedawcy - obowiązek odprowadzenia VAT

Jeżeli zdarzenia wskazane na fakturze nie zaistniały, to nie ma to znaczenia dla powstania obowiązku zapłaty wykazanego na fakturze podatku VAT. Zgodnie bowiem z art. 108 ust. 1 ustawy VAT podatnik jest zobowiązany zapłacić podatek VAT w wysokości zgodnej z fakturą wystawioną i wprowadzoną do obrotu bez względu czy odzwierciedla ona stan faktyczny, czy nie.

Wystawienie pustej faktury - konsekwencje podatkowe

Podatnikowi, który wystawia puste faktury, grożą sankcje zawarte w Kodeksie karnym skarbowym:

  • podatnik, który składając deklarację lub oświadczenie, podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie,
  • kto wbrew obowiązkowi nie wystawia faktury lub rachunku za wykonanie świadczenia, wystawia je w sposób wadliwy albo odmawia ich wydania, podlega karze grzywny do 180 stawek dziennych,
  • kto wystawia fakturę lub rachunek w sposób nierzetelny albo takim dokumentem się posługuje, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od roku, albo obu tym karom łącznie.

Pusta faktura - jak uniknąć konsekwencji

Jeśli wystawienie pustej faktury wynika wyłącznie z niedopatrzenia przedsiębiorcy, istnieją dwa wyjścia umożliwiające uniknięcia negatywnych konsekwencji:

  • anulowanie faktury - możliwe tylko w sytuacji, gdy faktura nie trafiła do obiegu prawnego - czyli nie przekazano/udostępniono jej odbiorcy,

  • korygowanie faktury do zera - jeżeli nie ma możliwości anulowania faktury, konieczne będzie wystawienie faktury korygującej. Ustawa o VAT nie mówi wprost o korygowaniu faktur nieodzwierciedlających rzeczywistych transakcji, ale w praktyce takie postępowanie jest stosowane.

Pusta faktura u nabywcy - prawo do odliczenia podatku

Zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 ustawy o VAT wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego w przypadku gdy:

  • stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności,

  • podają kwoty niezgodne z rzeczywistością – w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością,

  • potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego – w części dotyczącej tych czynności.

Prawo do odliczenia podatku VAT daje więc tylko i wyłącznie faktura wystawiona rzetelnie. Za rzetelną fakturę uznaje się taką, która przede wszystkim dokumentuje stan faktyczny. Pusta faktura nie ma nic wspólnego z rzeczywistymi zdarzeniami, a więc nie pozwala na rozliczenie podatku naliczonego.

Pusta faktura - konsekwencje wynikające z odliczenia VAT

Jeżeli podatnik, który odliczył VAT z pustej faktury, sam zdecyduje się na korektę błędu (jeszcze przed wykryciem tego faktu przez urząd skarbowy), będzie miał obowiązek:

  • cofnąć się do okresu, w którym nastąpił błąd oraz dokonać zapisów w rejestrze VAT na minus,

  • złożyć korekty deklaracji VAT-7 za te okresy,

  • odprowadzić na rzecz urzędu różnicę w kwocie podatku do zapłaty wraz z naliczonymi odsetkami.

Jeżeli natomiast podatnik sam nie skoryguje błędnie odliczonego VAT z pustej faktury, a podczas kontroli urzędu takie odliczenie zostanie zakwestionowane - postępowanie podatnika może zostać uznane za wykroczenie lub nawet przestępstwo skarbowe.

Pusta faktura a deklaracja VAT-7

Podatek VAT z pustej faktury nie może zostać wykazany w deklaracji VAT-7. Podyktowane jest to faktem, że kwota podatku należnego wskazana na takiej fakturze nie jest w istocie podatkiem należnym w rozumieniu przepisów ustawy VAT. Nie zmienia to jednak faktu, iż podatek wskazany na pustej fakturze trzeba zapłacić.

Pusta faktura - podsumowanie

Warto pamiętać, że wystawienie (i wprowadzenie do obrotu) pustej faktury zawsze wiążę się z powstaniem obowiązku zapłaty wykazanego na niej podatku należnego, nie dając jednocześnie - zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit.a ustawy o VAT - możliwości odliczenia podatku naliczonego nabywcy, który ją otrzyma.