Stawki podatku VAT 2022 - jakie obecnie obowiązują?

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Każdy podatnik, który dokonał rejestracji do VAT ma obowiązek rozliczania podatku VAT tj. naliczenia podatku VAT należnego od dokonywanej sprzedaży oraz ma prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od dokonywanych zakupów. W przypadku podatku VAT należnego należy zwrócić szczególną uwagę na stawki podatku VAT, bowiem to od nich zależeć będzie ile wyniesie finalnie podatek należny. Sprawdźmy więc, jakie stawki podatku VAT obowiązują w 2022 roku!

Stawki podatku VAT a istota podatku od towarów i usług

Podatek od wartości dodanej, potocznie zwany podatkiem VAT, jest podatkiem pośrednim, którym w całości obarczony został ostateczny konsument. Rozliczenie podatku polega na obliczeniu podatku należnego od czynności opodatkowanej oraz na odliczeniu podatku, który jest zawarty w cenie towarów i usług, nabywanych przez przedsiębiorcę i związanych z prowadzoną opodatkowaną działalnością gospodarczą. Dla przedsiębiorców, podatek VAT jest teoretycznie obojętny (dzięki mechanizmowi jego odliczania). Konieczność dostosowywania krajowych przepisów do przepisów unijnych oraz sytuacji gospodarczej kraju spowodowała, że jest to podatek, którego normy mogą ulegać zmianie.

Co ważne podatek VAT jest podatkiem, który do polskiego ustawodawstwa został wprowadzony 8 stycznia 1993 r. wraz z ustawą o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym. Wraz z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej kwestię podatku VAT reguluje ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Podatku VAT przy nabywaniu określonych towarów czy usług nie płacimy od razu w urzędzie skarbowym, ale płacimy właśnie przy dokonywanym zakupie określonych usług lub towarów. W związku z tym cena każdego produktu podana przez sprzedawców powinna uwzględniać już naliczony podatek VAT, który będzie od transakcji pobrany.

Warto wiedzieć, że uregulowany został dokładny katalog czynności, które podlegają opodatkowaniu. Znajduje się on w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT. Zgodnie z nim, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają:
  • dostawa towarów i świadczenie usług na terenie kraju,

  • import towarów na terytorium kraju,

  • eksport towarów,

  • wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju,

  • wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

W ust. 2 wspomnianego aktu prawnego wskazane jest, że czynności te podlegają opodatkowaniu VAT niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa.

Ze względu na specyfikę miejsca rozliczenia podatku, wśród czynności podlegających opodatkowaniu VAT wyróżnić można także import usług oraz dostawę towarów, dla której podatnikiem jest nabywca. Należy jednak pamiętać, że są to czynności szczególne, które nie są odrębnie wymienione w czynnościach podlegających opodatkowaniu.

Jakie stawki podatku VAT obowiązują w 2022 roku?

W Polsce obowiązuje kilka stawek VAT, których zastosowanie zależne jest od rodzaju dokonywanej sprzedaży. Aktualnie podstawową stawką VAT w Polsce jest stawka 23% i dotyczy ona większości sprzedaży. Dostępne są również obniżone stawki podatku VAT, które wynoszą odpowiednio - 0%, 5% i 8%. 

Stawkę w wysokości 8% można zastosować m.in.:

  • do dostaw towarów i świadczenia usług wymienionych w załączniku nr 3 do ustawy o VAT, który obejmuje m.in. niektóre na przetworzone produkty spożywcze, towary związane z produkcją rolniczą, z opieką zdrowotną, usługi związane z kulturą, sportem, rekreacją, usługi bytowe, transport pasażerski,

  • do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym.

Stawkę podatku w wysokości 5% można stosować do towarów wymienionych w załączniku nr 10 do ustawy o VAT, który obejmuje:

  • podstawowe produkty żywnościowe (np. niektóre owoce i warzywa, pieczywo, nabiał, mięso i przetwory mięsne, produkty zbożowe:

  • mąka, kasze, makaron, określone napoje), książki drukowane oraz wydawane na dyskach, taśmach i innych nośnikach oraz

  • czasopisma specjalistyczne.

Dodatkowe katalogi towarów i usług opodatkowanych stawkami obniżonymi (5% i 8%) możesz znaleźć w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług, oraz warunków stosowania stawek obniżonych.

W  związku z wprowadzeniem przez rząd tarczy antyinflacyjnej 2.0. dla niektórych przedmiotów została zmniejszona stawka VAT na 0% na określony ustawowo czas, więcej na ten temat w artykule: Tarcza antyinflacyjna 2.0 - projekt ustawy już w Sejmie! 

Natomiast stawkę 0% można zastosować m.in.:
  • w eksporcie towarów, pod warunkiem, że przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy otrzymasz dokument, który potwierdza wywóz towaru poza terytorium Unii Europejskiej (UE),

  • do dostaw towarów do wolnych obszarów celnych lub składów celnych,

  • do usług transportu międzynarodowego,

  • do usług, które polegają na naprawie, uszlachetnianiu, przerobie lub przetwarzaniu towarów,

  • do dostaw i importu jednostek pływających używanych do żeglugi na pełnym morzu i przewożących odpłatnie pasażerów lub używanych do celów handlowych, przemysłowych lub do połowów, oraz dostaw części i wyposażenia tych jednostek, jeżeli są w nie wbudowane lub służą do ich eksploatacji,

  • do dostaw i importu środków transportu lotniczego oraz części zamiennych do nich i wyposażenia pokładowego dla przewoźników lotniczych wykonujących głównie przewozy w transporcie międzynarodowym,

  • do dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz: instytucji UE lub organów utworzonych przez UE, organizacji międzynarodowych, które posiadają siedzibę lub przedstawicielstwo na terytorium innego niż terytorium kraju państwa (uznanych za takie przez państwo siedziby i przez Polskę), sił zbrojnych NATO, które posiadają przedstawicielstwo na terytorium innego państwa członkowskiego niż terytorium kraju misji dyplomatycznych i urzędów konsularnych oraz członków ich personelu, a także sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych.

Zakres opodatkowania stawką podatku w wysokości 0% ww. towarów i usług, jak również warunki stosowania tej stawki, wynikają z przepisów art. 83 ustawy o VAT oraz przepisów ww. rozporządzenia Ministra Finansów sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług, oraz warunków stosowania stawek obniżonych.

Warto wiedzieć, że domyślnie w ustawie o VAT widnieje jako podstawowa stawka 22% (która od kilku lat podwyższana jest do 23%) oraz jedna z obniżonych jako stawka 7% (która od kilku lat podwyższana jest do 8%).

Aktualnie nie zapowiada się na to aby stawki podatku VAT na powrót uległy obniżeniu do ich pierwotnej wysokości. Natomiast warto mieć na uwadze, że powrót do niższych stawek VAT może nastąpić w sytuacji gdy w roku następującym po roku, w którym jednocześnie:
  • będzie stosowana stabilizująca reguła wydatkowa,

  • osiągnięte zostaną następujące wartości wskaźników:

    • relacja państwowego długu publicznego netto do produktu krajowego brutto nie większa niż 43%

    • oraz suma corocznych różnic pomiędzy wartością relacji wyniku nominalnego do produktu krajowego brutto oraz poziomem średniookresowego celu budżetowego nie mniejsza niż -6%.

Stabilizująca reguła wydatkowa to bezpiecznik, który rząd wprowadził aby nie wydawać za dużo i tym samym nie zadłużać ponad miarę naszego Państwa.

Stawki podatku VAT - jak uzyskać gwarancje ochrony?

Ustalenie prawidłowej stawki VAT jest kłopotliwe dla wielu podatników VAT. Wiele produktów o podobnych składnikach może podlegać różnym stawkom podatkowym. Z kolei błędna alokacja stawek podatkowych do towarów lub usług naraża przedsiębiorców na zaległości podatkowe. Aby to zmienić, ustawodawca, na wniosek podatnika, określa dla niego odpowiednią stawkę podatkową lub stawki podatku VAT (jeśli obejmuje więcej przedmiotów wniosku), w ramach wiążącej informacji o stawce podatkowej (WIS).

Stawki podatku VAT w wydanych już wiążących informacjach o stawkach podatkowych można przejrzeć i znaleźć przypadek, który odniósłby się do sytuacji jaka ma miejsce u podatnika. Taka możliwość wynika z tego, że WIS nie chroni jednego podatnika dla którego została ona wydana, a każdego kto spełnia również opis danego przedmiotu wniosku.

Zgodnie z art. 42a ust. 1 ustawy o VAT wiążąca informacja stawkowa (WIS) jest decyzją wydawaną na potrzeby opodatkowania podatkiem dostawy towarów, importu towarów, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów albo świadczenia usług. Decyzja jest wydawana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. W informacji znajdziemy:
  • opis towaru albo usługi będących przedmiotem WIS;

  • klasyfikację towaru według działu, pozycji, podpozycji lub kodu Nomenklatury scalonej (CN) albo według sekcji, działu, grupy lub klasy Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych albo klasyfikację usługi według działu, grupy, klasy, kategorii, podkategorii lub pozycji Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług niezbędną do określenia stawki podatku właściwej dla towaru albo usługi;

  • stawkę podatku właściwą dla towaru albo usługi.

Decyzja jest wydawana w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania wniosku o jej wydanie.

Więcej w temacie WIS można przeczytać w artykule: Wiążąca informacja stawkowa – gwarancja ochrony podatników.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów