Poradnik Przedsiębiorcy

Trudności z uiszczeniem składek - odroczenie, rozłożenie na raty, umorzenie

Składki ZUS stanowią najczęściej największy wydatek wśród kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wielu przedsiębiorców boryka się z koniecznością zgromadzenia środków wystarczających na pokrycie comiesięcznych opłat. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oferuje rozmaite ulgi przedsiębiorcom mającym trudności z uiszczeniem składek.

Trudności z uiszczeniem składek - odroczenie pozwoli na przesunięcie terminu płatności

W zależności od osoby przedsiębiorcy i rodzaju składki, termin opłacania składek ZUS wynosi:

  • do 5. dnia każdego miesiąca: w przypadku jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych;

  • do 10. dnia każdego miesiąca: w przypadku osób fizycznych opłacających składki wyłącznie za siebie;

  • do 15. dnia każdego miesiąca: w przypadku pozostałych podatników.

Jeśli przedsiębiorca ma trudności z uiszczeniem składek w przepisanym terminie, ryzykuje poważnymi konsekwencjami, przede wszystkim finansowymi. Pierwszą możliwością oferowaną przez ZUS przedsiębiorcom mającym chwilowe trudności finansowe jest odroczenie terminu płatności składek. Uzyskanie odroczenia spowoduje przesunięcie terminu płatności. 

Odroczenie płatności składek dotyczy tylko składek bieżących oraz składek przyszłych. Przedsiębiorca nie może ubiegać się o odroczenie płatności składek, których termin płatności już upłynął.

Jeżeli trudności z uiszczeniem składek występują regularnie należy pamiętać, że odroczenie nie może dotyczyć składek zaległych. Przedsiębiorca może ubiegać się o zmianę terminu płatności wszystkich składek:

  • na ubezpieczenia społeczne;

  • na ubezpieczenie zdrowotne;

  • na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz

  • na Fundusz Emerytur Pomostowych.

Odroczenie terminu płatności składek nie następuje automatycznie. Przedsiębiorca mający trudności z uiszczeniem składek, podobnie jak w przypadku wszystkich innych opisanych poniżej ulg, musi złożyć wniosek, który po pozytywnym rozpatrzeniu przez ZUS będzie skutkował podpisaniem stosownej umowy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Określa się w niej warunki płatności składek, w tym dokładny termin ich uiszczenia oraz wysokość opłaty prolongacyjnej.

Termin na złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności składek upływa w dniu, w którym składka powinna zostać opłacona przez przedsiębiorcę.

Odroczenie płatności składek nie jest bezpłatne – przedsiębiorca, który je uzyska, będzie zmuszony do pokrycia tzw. opłaty prolongacyjnej. Wysokość opłaty wynosi 50% aktualnie obowiązującej stawki odsetek za zwłokę i opłata ta jest liczona od dnia następującego po terminie płatności składki do dnia odroczenia. 

Zaległe składki mogą zostać rozłożone na raty

W przypadku, gdy przedsiębiorca mający trudności z uiszczeniem składek zalega z płatnością za ubiegłe miesiące, może złożyć wniosek o rozłożenie zaległości na raty. Mogą się o to ubiegać nie tylko przedsiębiorcy, lecz także każdy podmiot posiadający zaległości w spłacie należnych składek (np. spadkobierca zmarłego płatnika).

Rozłożenie na raty obejmuje nie tylko zaległe składki, lecz także naliczone już odsetki za zwłokę, koszty upomnień i dodatkowe opłaty.

Rozłożenie na raty przyniesie płatnikowi składek wymierne korzyści, zawarcie układu ratalnego spowoduje bowiem zawieszenie prowadzonych w sprawie postępowań egzekucyjnych oraz zakończy naliczenie odsetek za zwłokę. Podobnie jak w przypadku odroczenia terminu płatności, rozłożenie płatności składek na raty pociąga za sobą konieczność uiszczenia opłaty prolongacyjnej. Wynosi ona 50% stawki odsetek za zwłokę obowiązującej w dniu podpisania umowy. 

Układ ratalny będzie obowiązywał do momentu spłaty zaległości i tak długo, jak długo płatnik składek będzie wywiązywał się z jego postanowień.

Jeżeli po zawarciu układu ratalnego przedsiębiorca nie spłaci w terminie ustalonym w umowie rat, pozostała do zapłaty kwota staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę.

Jeśli przedsiębiorca uzna, że jego sytuacja uległa zmianie i trudności z uiszczeniem składek się potęgują przez co nie może dotrzymać warunków umowy, w każdym czasie może złożyć wniosek o zmianę jej warunków. Zmiana warunków umowy może spowodować:

  • wydłużenie okresu spłaty zaległości,

  • skrócenie okresu spłaty zaległości,

  • zmianę terminu płatności rat,

  • zmianę wysokości rat.

Zarówno przedsiębiorca występujący o rozłożenie spłaty składek na raty, jak i o zmianę warunków układu ratalnego, powinien udokumentować swoją trudną sytuację za pomocą stosownych dokumentów potwierdzających niemożliwość spłaty zaległości w ustawowym terminie.

Trudna sytuacja przemawia za umorzeniem składek

Jeśli trudności z uiszczeniem składek przez płatnika się utrzymują i taka osoba wie, że w żaden sposób nie jest w stanie ich uregulować, może ubiegać się o umorzenie składek. Może być ono całkowite lub częściowe i musi być podyktowane obiektywnymi przesłankami (tj. spłata zadłużenia w rzeczywistości nie jest możliwa).

ZUS umorzy zaległe składki, jeśli wnioskodawca wykaże, że z uwagi na trudną sytuację finansową i rodzinną nie jest w stanie ich opłacić albo jeśli składki są całkowicie nieściągalne.

Umorzenie może nastąpić w dwóch przypadkach:

  • składki są całkowicie nieściągalne (np. koszty związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego przewyższyłyby wysokość zadłużenia);

  • płatnik składek znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i życiowej.

W oczywisty sposób druga z przesłanek ma charakter ocenny, a jej wykazanie należy do wnioskodawcy ubiegającego się o umorzenie składek. Trudna sytuacja uniemożliwiająca spłatę zaległości może być spowodowana na przykład ciężką chorobą albo klęską żywiołową.

Art. 28 ust. 1 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
„1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2–4.”
„4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.”

Ubiegając się o umorzenie składek w przypadku trudności z uiszczeniem składek, warto pamiętać, że w przypadku całkowitej ich nieściągalności składki, które za zatrudnionych pracowników powinny być finansowane przez ubezpieczonego, nie zostaną umorzone. W przypadku przesłanki dotyczącej trudnej sytuacji płatnika nie zostaną umorzone składki, które powinny być finansowane za zatrudnionych pracowników zarówno przez ubezpieczonego, jak i płatnika składek. Jeśli płatnik-wnioskodawca opłaca składki tylko za siebie, wówczas wszystkie z nich, niezależnie od ich rodzaju, mogą zostać umorzone.

WZÓR

WNIOSKU O ODROCZENIE/ ROZŁOŻENIE NA RATY/ UMORZENIE SKŁADEK ZUS

miejscowość, data

dane płatnika składek

Jan Kowalski 

ul. Konwaliowa 1

00-001 Warszawa

PESEL 123456789

NIP 0987654321

dane oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,

do którego kierowany jest wniosek, przykładowo:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

I Oddział w Warszawie

ul. Senatorska 6/8

00-917 Warszawa

Wniosek

Niniejszym, działając w imieniu własnym, uprzejmie proszę o odroczenie terminu płatności składek / rozłożenie na raty należnych składek / całkowite lub częściowe umorzenie zaległych składek. 

Moja łączna zaległość z tytułu płatności składek wynosi: …. (kwota w zł). Na tę sumę składają się:

  • zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie …. za okres od …. do …..;

  • zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie …. za okres od …. do …..;

  • zaległości z tytułu składek na Fundusz Pracy przedsiębiorcy w kwocie …. za okres od …. do …..;

  • zaległości z tytułu składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie …. za okres od …. do ….. oraz

  • zaległości z tytułu składek na Fundusz Emerytur Pomostowych w kwocie …. za okres od …. do …...

Uzasadnienie

W tym miejscu wnioskodawca musi opisać, z jakich względów jego wniosek jest konieczny i uzasadniony, w tym przede wszystkim – jakie okoliczności przemawiają za uwzględnieniem jego wniosku. Przykładowo, jeśli wnioskodawca wnosi o umorzenie składek z uwagi na trudną sytuację finansową i życiową, winien wykazać, jakie dokładnie okoliczności spowodowały tę sytuację (np. ciężka choroba). 

Jan Kowalski

własnoręczny podpis

Załączniki:

Wnioskodawca winien załączyć do wniosku stosowną dokumentację na poparcie swoich twierdzeń (np. wyciąg z konta bankowego, kopię dokumentacji medycznej itd.).