Poradnik Przedsiębiorcy

Zmniejszenie wymiaru etatu - konsekwencje

Zmniejszenie wymiaru etatu najczęściej pociąga za sobą zmianę wynagrodzenia pracownika na niższe. Obniżenie etatu ma również wpływ na czas pracy oraz urlop wypoczynkowy zatrudnionego. Konieczne jest również zaktualizowanie dokumentów dotyczących zatrudnienia. Jakie są konsekwencje zmniejszenia wymiaru etatu? Dowiesz się, czytając artykuł!

Zmniejszenie wymiaru etatu a treść umowy o pracę

Zmniejszenia wymiaru etatu można dokonać aneksem do umowy na mocy porozumienia stron lub w trybie wypowiedzenia zmieniającego.

Podstawową różnicą treści umowy o pracę na pełny etat i na część etatu jest konieczność wskazania liczby godzin ponad określony w umowie wymiar czasu pracy, których przekroczenie uprawnia pracownika poza normalnym wynagrodzeniem do dodatku do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe.

Jeżeli zmniejszenie wymiaru etatu pociąga za sobą zmianę wynagrodzenia, należy w treści umowy o pracę dokonać zmiany kwoty wynagrodzenia.

Zmniejszenie wymiaru etatu a informacja o pozaumownych warunkach pracy

Każda zatrudniona osoba powinna otrzymać od pracodawcy w ciągu 7 dni od momentu zawarcia umowy o pracę informację o pozaumownych warunkach pracy. Aktualizacja informacji o pozaumownych warunkach pracy obejmuje:

  • dobową i tygodniową normę czasu pracy,
  • częstotliwość oraz termin wypłaty wynagrodzenia za pracę,
  • wymiar przysługującego urlopu wypoczynkowego,
  • długość okresu wypowiedzenia umowy o pracę. 

Aktualizację informacji należy przekazać pracownikowi nie później niż w ciągu 1 miesiąca od wejścia w życie zmian lub do dnia rozwiązania umowy o pracę, w zależności od tego, co wypada pierwsze.

Zmniejszenie wymiaru etatu pociąga za sobą zmianę wymiaru urlopu wypoczynkowego do wykorzystania. W przypadku pracownika zatrudnionego na część etatu urlop wylicza się proporcjonalnie do wymiaru etatu.

Norma dobowa i tygodniowa niepełnoetatowca jest taka sama jak pracownika na pełnym etacie. Obniżeniu ulega wymiar czasu pracy, co można zaznaczyć w informacji.

Często informacja o pozaumownych warunkach pracy nie ma formy szczegółowej i tylko odwołuje się do odpowiednich przepisów. W takiej sytuacji może się okazać, że informacja nie musi być aktualizowana, gdyż przepisy, które wskazuje, są aktualne również dla wprowadzonych w umowie zmian.

Wynagrodzenie za pracę a zmniejszenie wymiaru etatu

Choć przepisy nie mówią wprost, w jaki sposób dokonać wyliczenia wynagrodzenia pracownika, gdy w trakcie miesiąca nastąpi zmiana wymiaru etatu pociągająca za sobą zmianę wynagrodzenia, w praktyce wysokość stałego miesięcznego wynagrodzenia ustala się na podstawie stawki godzinowej dla poszczególnych okresów zatrudnienia w danym miesiącu.

Wynagrodzenie ustalone w stałej miesięcznej wysokości należy podzielić przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu.

Przykład 1.

Pan Artur w okresie od 1.04.2020 r. do 10.04.2020 r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy z minimalnym wynagrodzeniem, pracując od poniedziałku do piątku po 8 godzin dziennie. Od 11.04.2020 r. strony ustaliły zmniejszenie wymiaru etatu do ½ z wynagrodzeniem minimalnym proporcjonalnym do wymiaru etatu.

W kwietniu 2020 r. wymiar czasu pracy dla pracownika zatrudnionego na pełen etat wynosi 168 godzin, dla pracownika zatrudnionego na połowę etatu 84 godziny. Pan Artur w kwietniu przepracował 64 godzin w pełnym etacie oraz 56 godzin na połowę etatu.

Wynagrodzenia za okres 1.04.2020 r. - 10.04.2020 r.

2 600 zł / 168 godzin = 15,48 zł

15,48  zł x 64 godzin = 990,72‬ zł

Wynagrodzenie za okres 11.04.2018 r. - 30.04.2018 r.

1 300 zł / 84 godzin = 15,48 zł

15,48  zł x 56 godzin = 866,88‬ zł

Pan Artur za kwiecień 2020 r. otrzyma wynagrodzenie w wysokości 1 857,6‬ zł brutto.

Wymiar urlopu wypoczynkowego a zmniejszenie wymiaru etatu

Urlop wypoczynkowy pracownika, któremu został zmieniony wymiar etatu, należy obliczyć proporcjonalnie do czasu pracy, w jakim jest zatrudniony oraz uwzględnić odrębnie okres pracy na poszczególnych etatach. Kodeks pracy nie przewiduje takiego przypadku bezpośrednio, jednak w takiej sytuacji przyjmuje się, by obliczyć wymiar urlopu wypoczynkowego zgodnie z przepisami odnoszącymi się do obliczania urlopu proporcjonalnie.

W razie zmniejszenia wymiaru etatu w trakcie miesiąca, w praktyce najczęściej za ten miesiąc przyjmuje się taki wymiar etatu, w którym pracownik będzie świadczył pracę przez większą liczbę dni.

Obniżenie etatu a zmiana podstawy wymiaru zasiłku chorobowego

Jedną z najistotniejszych zmian jakie mają miejsce, przy zmianie wymiaru etatu pracownika, jest również zmiana jego podstawy wymiaru wynagrodzenia czy zasiłku chorobowego.

Co do zasady, podstawa wynagrodzenia bądź zasiłku chorobowego jest to przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała choroba bądź innego rodzaju niezdolność do pracy. Jednakże zmiana wymiaru etatu jest jednoznaczna z ustaleniem nowej podstawy chorobowego - będzie to przeciętne miesięczne wynagrodzenie ustalone dla nowego wymiaru etatu.

Zmniejszenie wymiaru etatu a zgłoszenie do ZUS-u

Pracodawca nie informuje ZUS-u o zmniejszeniu wymiaru etatu pracownika na deklaracji zgłoszeniowej, gdyż w dokumentach zgłoszeniowych nie podaje się informacji dotyczącej wymiaru czasu pracy. Zmieniony wymiar czasu pracy pracownika uwzględnia się wyłącznie w raporcie ZUS RCA sporządzonym za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana w tym zakresie.

Odmowa pracownika przyjęcia nowych warunków pracy

Pracownik posiada oczywiście prawo, zagwarantowane przepisami, do odmowy przyjęcia nowych warunków pracy, czy płacy.

Art. 42 § 3. Kodeksu pracy
W razie odmowy przyjęcia przez pracownika zaproponowanych warunków pracy lub płacy, umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu dokonanego wypowiedzenia. Jeżeli pracownik przed upływem połowy okresu wypowiedzenia nie złoży oświadczenia o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków, uważa się, że wyraził zgodę na te warunki; pismo pracodawcy wypowiadające warunki pracy lub płacy powinno zawierać pouczenie w tej sprawie. W razie braku takiego pouczenia, pracownik może do końca okresu wypowiedzenia złożyć oświadczenie o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków.

Tak więc, pracownik który nie zdecyduje się przyjąć nowych warunków współpracy zaproponowanych przez pracodawcę powinien przedłożyć mu odpowiednie oświadczenie. Nieprzyjęcie nowych warunków pracy skutkuje rozpoczęciem biegu okresu wypowiedzenia pracownika, który uzależniony jest od okresu obowiązywania umowy o pracę.

Obniżenie etatu pracownikowi niesie ze sobą liczne konsekwencje w szczególności dla pracownika. Mniejszy etat to zarówno mniejsza pensa jak i nowa podstawa wynagrodzenia chorobowego oraz mniejszy wymiar urlopu.