Poradnik Przedsiębiorcy

Emerytura częściowa – czym jest i kogo dotyczy?

Emerytura częściowa to świadczenie, o które można się ubiegać po spełnieniu określonych warunków. Co ważne, można to zrobić jeszcze przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Rozwiązanie to zostało wprowadzone po podwyższeniu wieku emerytalnego w 2013 roku. Czy częściowa emerytura jeszcze obowiązuje? Kto może się o nią ubiegać?

Kogo dotyczy emerytura częściowa?

Emerytura częściowa zaczęła obowiązywać w 2013 roku, kiedy to podwyższono wiek emerytalny. Mogli na nią przechodzić mężczyźni, którzy ukończyli 65 lat, a ich staż ubezpieczeniowy wynosił co najmniej 40 lat. Od 1 października 2017 roku emerytura częściowa nie jest już przyznawana, jednak wszystkie osoby, które spełniały warunki do jej nabycia, mogą starać się o przyznanie tego świadczenia. Obecnie emerytura częściowa dotyczy mężczyzn, którzy do 30 września 2017 r. spełnili warunki wymagane do nabycia prawa do tej emerytury, tj:

  • udowodnili okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 40 lat oraz

  • osiągnęli wiek wynoszący co najmniej 65 lat.

Mężczyźni, którzy spełnią powyższe warunki, będą mogli uzyskać prawo do tej emerytury, nawet jeśli z wnioskiem wystąpią po 30 września 2017 r. Nie przewiduje się możliwości przyznawania emerytury częściowej, jeżeli choćby jeden z warunków niezbędnych do nabycia prawa do tej emerytury został spełniony po 30 września 2017 r. Wysokość emerytury częściowej dla mężczyzn, którzy przed 1 października 2017 r. spełnią warunki wymagane do nabycia prawa do emerytury częściowej, a wniosek złożą po 30 września 2017 r., ustala się w myśl przepisów obowiązujących przed 1 października 2017 r.

 Reforma emerytalna, która miała miejsce w 2017 roku, obniżyła powszechny wiek emerytalny do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn i zlikwidowała jednocześnie emeryturę częściową.

Wniosek o emeryturę częściową 

Przyznanie i wypłata emerytury częściowej nie jest uzależnione od rozwiązania stosunku pracy, tak więc osoba starająca się o to świadczenie może być nadal zatrudniona, nie ma konieczności, aby musiała rozwiązywać stosunek pracy. Dodatkowo osiąganie przychodu po nabyciu prawa do emerytury częściowej nie powoduje zmniejszenia ani zawieszenia świadczenia. Aby uzyskać emeryturę częściową, po spełnieniu odpowiednich warunków należy złożyć w ZUS-ie:

  • wniosek o emeryturę – można go pobrać ze strony ZUS-u. Formularz wniosku jest również dostępny w punkcie informacyjnym w sali obsługi klientów, w każdej jednostce organizacyjnej ZUS;

  • informację o okresach składkowych i nieskładkowych;

  • dokumenty potwierdzające okresy m.in.: pracy / prowadzenia działalności pozarolniczej / służby wojskowej / pobierania zasiłku dla bezrobotnych / urlopu wychowawczego / nauki w szkole wyższej,

  • dokumenty potwierdzające osiągane wynagrodzenie.

Mężczyźni, którzy 1 października 2017 r. mają ustalone decyzją organu rentowego prawo do emerytury częściowej, zachowują je na obecnie obowiązujących zasadach do czasu zmiany emerytury częściowej na emeryturę przyznaną po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego. Zmiana na emeryturę powszechną następuje na wniosek i po ustaniu stosunku pracy (w przypadku pracownika).

Choć reforma emerytalna, która miała miejsce w 2017 roku, zniosła emeryturę częściową,  osoby, które już ją pobierają, zachowają prawo do tego świadczenia. Co ważne, emerytura częściowa podlega waloryzacji. 

  • Wysokość emerytury częściowej wynosi 50% kwoty emerytury ustalonej według zreformowanych zasad i nie podlega podwyższeniu do kwoty najniższej emerytury. Aby emerytura częściowa została przekształcona na emeryturę przysługującą z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego, konieczne jest złożenie wniosku przez osobę pobierającą świadczenie. 

Emerytura częściowa – formalności

Aby otrzymać emeryturę częściową, należy złożyć stosowny wniosek. Jest on rozpatrywany przez organ rentowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej lub jednostkę organizacyjną zakładu wyznaczoną przez Prezesa ZUS-u. Wniosek można złożyć:

  • osobiście lub przez pełnomocnika w dowolnej jednostce organizacyjnej ZUS-u (pisemnie lub ustnie do protokołu),

  • za pośrednictwem: operatora pocztowego, polskiego urzędu konsularnego.

Organ ma co do zasady 30 dni na analizę wniosku oraz na ewentualne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Od decyzji przysługuje odwołanie, które należy wnieść pisemnie lub ustnie do protokołu, za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS-u, która wydała decyzję, do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Postępowanie odwoławcze jest wolne od opłat.