Poradnik Przedsiębiorcy

Czy osoba prowadząca działalność nierejestrową może być kontrolowana przez urząd?

Jak do tej pory, moje miesięczne przychody nie przekroczyły 1125 zł, co oznacza, że mogę prowadzić tzw. firmę na próbę, bez obowiązku wpisu do CEIDG. W związku z tym nasunęło mi się pytanie, czy osoba prowadząca działalność nierejestrową może być kontrolowana, skoro wg Konstytucji biznesu taka działalność nie jest działalnością gospodarczą?

Bartłomiej, Wrocław


Kontrola prowadzonej działalności gospodarczej opiera się na podstawie ustawy Prawo Przedsiębiorców.

Art. 1 powyższej ustawy wskazuje, że omawiany akt prawny określa zasady podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej, w tym prawa i obowiązki przedsiębiorców oraz zadania organów władzy publicznej w tym zakresie (prowadzenia działalności gospodarczej).

Również ta sama ustawa stanowi, co nie jest działalnością gospodarczą - działalnością gospodarczą nie jest działalność, z której miesięczny przychód nie przekracza połowy minimalnego wynagrodzenia (w 2019 - 1 125 zł). W języku codziennym, taka działalność jest nazywana jako “firma na próbę”, czy  “działalność nierejestrowana”.

Na podstawie powyższych przepisów można wysnuć wniosek, że skoro ustawa Prawo Przedsiębiorców dotyczy praw i obowiązków związanych z wykonywaniem działalności gospodarczej, a firma na próbę nie jest taką działalnością, to takiej firmy nie dotyczą zapisy o kontroli przedstawione w tejże ustawie.

A zatem osoba prowadząca działalność nierejestrowaną nie podlega kontroli, ale - UWAGA - na podstawie ustawy Prawo Przedsiębiorcy.

W związku z powyższym, działalność nierejestrowana nie podlega kontroli na podstawie Konstytucji biznesu, ale już może być kontrolowana na podstawie ustawy o PIT, ustawy o VAT, czy Ordynacji Podatkowej, czyli np. w zakresie prawidłowości rozliczeń i wpłacania podatku VAT i PIT.

Warty do odnotowania jest fakt, że różne przepisy zawierają odmienne definicje działalności gospodarczej. I tak według Konstytucji biznesu, działalność gospodarcza to zorganizowana  działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły (której miesięczne przychody przekraczają połowę minimalnego wynagrodzenia). Natomiast według przepisów o VAT działalność gospodarcza, to wszelka działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody.