Poradnik Przedsiębiorcy

Likwidacja deklaracji VAT – nowy JPK narzędziem kontroli podatników

Dokonując rejestracji do VAT, czynni podatnicy VAT muszą liczyć się z dodatkowymi obowiązkami sprawozdawczymi. Jednym z nich jest składanie deklaracji VAT. Pomimo wcześniejszych przepisów przejściowych, w 2018 roku ustawodawca nałożył na wszystkich czynnych podatników VAT następny obowiązek, jakim była wysyłka jednolitego pliku kontrolnego VAT, tzw. JPK_VAT zawierającego dane podstawowe dotyczące transakcji sprzedaży i zakupów opodatkowanych VAT. Natomiast rok 2020 jest okresem przełomowym, ponieważ następuje likwidacja deklaracji VAT, a nowy JPK przekazywany do Ministerstwa Finansów będzie zawierał bardzo szczegółowe dane nieograniczające się wyłącznie do sprzedaży i zakupów, co z kolei stanowi duże utrudnienie dla mikro- i małych przedsiębiorców.

Likwidacja deklaracji VAT – od kiedy?

Nowy JPK, który zastąpi znane wszystkim czynnym podatnikom VAT deklaracje VAT-7 i VAT-7K, miał zostać wprowadzony w dwóch turach:

  • od rozliczenia za kwiecień 2020 r. – obowiązek wysyłki nowego JPK mieli mieć wyłącznie duże przedsiębiorstwa,
  • od rozliczenia za lipiec 2020 r.– nowy JPK miał być obowiązkowy dla wszystkich czynnych podatników VAT.

W związku z wejściem w życie tarczy antykryzysowej na skutek ograniczenia negatywnych skutków gospodarczych wywołanych pandemią koronawirusa, obowiązek wysyłki nowego JPK za kwiecień został przesunięty i ujednolicony dla wszystkich czynnych podatników VAT. Oznacza to, że likwidacja deklaracji VAT nastąpi od rozliczenia za lipiec 2020 r.

Przed wejściem w życie specustawy ustawodawca umożliwił również dobrowolną wysyłkę nowej struktury JPK dla wszystkich podatników VAT od rozliczenia za kwiecień 2020 r. (pomimo braku takiego obowiązku dla mikro-, małych i średnich firm). Co więcej, skorzystanie z możliwości dobrowolnej wysyłki JPK na nowych zasadach od kwietnia 2020 r. miało uniemożliwić powrót do składania deklaracji VAT-7 lub VAT-7K oraz dotychczasowej struktury JPK_VAT na wcześniejszych zasadach.Pod adresem https://test-e-dokumenty.mf.gov.pl zostało udostępnione środowisko testowe, gdzie podatnicy mają możliwość przesłania testowych plików JPK przez bramkę REST API.

Nowy JPK zastąpi deklarację VAT oraz plik JPK_VAT

Nowy JPK został wprowadzony wraz z rozporządzeniem Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług. Na podstawie rozporządzenia został dodatkowo opracowany wzór schemy JPK, który dostępny jest na stronie Ministerstwa Finansów.Nowy JPK zastąpi dotychczasowy plik JPK_VAT oraz deklarację VAT. Posiada on dwie struktury w zależności od okresu rozliczania podatku VAT:
- JPK-V7M – w przypadku rozliczania VAT miesięcznie (zastępuje deklarację VAT-7),
- JPK-V7K – w przypadku rozliczania VAT kwartalnie (zastępuje deklarację VAT-7K).

Co więcej, w broszurze udostępnionej przez Ministerstwo Finansów dotyczącej nowej struktury JPK_VAT z deklaracją znajduje się informacja, że likwidacja deklaracji VAT nie dotyczy deklaracji:

  • VAT-12 – dotyczących usług taksówek osobowych opodatkowanych ryczałtem,
  • VAT-8 i VAT-9M – dotyczących transakcji zagranicznych u nievatowców,
  • VAT-10 – dotyczących wewnątrzwspólnotowego nabycia nowych środków transportu,
  • VAT-14 – dotyczących wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw silnikowych.

Korekty dotyczące poprzednich miesięcy a likwidacja deklaracji VAT

W toku prowadzonej działalności gospodarczej zdarzają się sytuacje, w których niezbędne jest skorygowanie dokonanych zapisów księgowych. Często korekty te mają wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu VAT lub dotyczą treści formalnych faktury, które wykazywane są w pliku JPK_VAT. Likwidacja deklaracji VAT powoduje jednoczesną likwidację dotychczasowej struktury JPK_VAT, ponieważ zarówno deklaracja, jak i plik JPK zostają zastąpione w pełni od 1 lipca 2020 r. jednym, nowym plikiem JPK-V7M lub JPK-V7K.Od 1 lipca 2020 r. wszyscy czynni podatnicy VAT mają obowiązek składania pliku JPK_V7M/JPK_V7K zgodnie z nową strukturą.Jeżeli po 1 lipca 2020 r. przedsiębiorca będzie zobowiązany do skorygowania deklaracji VAT lub pliku JPK_VAT za wcześniejsze okresy, dokonuje tego „na starych zasadach”.

Przykład 2.

Pan Łukasz jest małym przedsiębiorcą rozliczającym podatek VAT za okresy kwartalne. W sierpniu 2020 r. otrzymał fakturę korygującą zmniejszającą wartość zakupionych towarów wystawioną ze względu na błąd rachunkowy. Faktura pierwotna została ujęta w rejestrze VAT zakupów w marcu 2020 r. W jaki sposób pan Łukasz powinien skorygować zapisy, aby wywiązać się z obowiązków sprawozdawczych?

W związku z tym, że przyczyną wystawienia faktury korygującej jest błąd rachunkowy, pan Łukasz ma obowiązek skorygowania zapisów księgowych w okresie faktury pierwotnej. Pomimo likwidacji deklaracji VAT ma on obowiązek złożenia korekty deklaracji VAT-7K za I kwartał 2020 r. oraz sporządzenia korekty pliku JPK_VAT za marzec 2020 r., zgodnie obowiązującą w tym okresie strukturą deklaracji i JPK.

Przykład 3.

Pan Aleksander otrzymał od nabywcy notę korygującą dotyczącą zmiany jego adresu na fakturze wystawionej przez pana Aleksandra. Nota została wystawiona w lipcu 2020 r. i dotyczyła faktury sprzedaży z maja 2020 r. W jaki sposób powinien on ująć notę w ewidencjach?

Zmiana adresu nabywcy powoduje obowiązek skorygowania jego danych wykazanych w pliku JPK_VAT za maj 2020 r. Nota korygująca nie wpływa na wysokość zobowiązania podatkowego, dlatego pan Aleksander nie dokonuje korekty deklaracji VAT. Powinien on złożyć korektę pliku JPK_VAT generowanego „na starych zasadach”, czyli zgodnie ze strukturą obowiązującą w okresie wystawienia faktury sprzedaży.W sytuacji gdy przedsiębiorca otrzyma od naczelnika urzędu skarbowego wezwanie do skorygowania wykrytych nieprawidłowości w przesłanym przez niego nowym JPK, ma 14 dni na złożenie korekty JPK_V7M/JPK_V7K lub wyjaśnienia nieścisłości w urzędzie. Jeżeli po tym terminie podatnik tego nie uczyni, zostanie nałożona na niego kara w wysokości 500 zł za każdy stwierdzony błąd.

Likwidacja deklaracji VAT a zalety wprowadzenia nowego JPK

Ustawodawca dąży do uszczelnienia systemu podatkowego w Polsce i zapobieganiu oszustwom podatkowym na gruncie podatku VAT. Nowy JPK zawiera wiele szczegółowych informacji związanych z zawieranymi transakcjami oraz wprowadza dodatkowe oznaczenia, m.in. poszczególnych grup towarów i usług będących przedmiotem transakcji. Z jednej strony zostaje nałożony na przedsiębiorców kolejny, nowy obowiązek sprawozdawczy, a z drugiej – dostawcy oprogramowania do prowadzenia księgowości zmuszeni są do ponownego przystosowania systemów, co wiąże się z dużymi nakładami finansowymi.

Ministerstwo Finansów wskazuje jednak na szereg zalet, jakie niesie likwidacja deklaracji VAT oraz zastąpienie dotychczasowej struktury JPK_VAT nowym JPK, m.in.:

  • połączenie dwóch obowiązków sprawozdawczych – wysyłki deklaracji VAT oraz osobno pliku JPK_VAT – i zastąpienie ich obowiązkiem wysyłki jednego pliku JPK w nowej strukturze;
  • automatyczna weryfikacja prawidłowości rozliczeń z tytułu VAT bez angażowania podatnika;
  • skrócenie czasu wykonywania czynności kontrolnych;
  • uproszczenie rozliczeń z urzędem skarbowym;
  • zmniejszenie liczby dokumentów przetwarzanych w systemach informatycznych Krajowej Informacji Skarbowej.

Dodatkowo w uzasadnieniu do projektu rozporządzenia wprowadzającego nową strukturę JPK czytamy, że:
„Dodatkowym uproszczeniem jest rezygnacja z dołączania do deklaracji podatkowych załączników. Nowy JPK_VAT pozwoli na zastąpienie załączników odpowiednimi oznaczeniami (tzw. check boxem)”.

Podsumowując, wprowadzenie nowego JPK oraz likwidacja deklaracji VAT zmniejszy liczbę obowiązków sprawozdawczych dla podatników. Dodatkowo jest to narzędzie służące do kontrolowania prawidłowości w zakresie rozliczeń podatku VAT, a tym samym przyczyni się do uszczelnienia systemu podatkowego w Polsce. Wprowadzone zmiany stanowią jednak utrudnienie dla przedsiębiorców, którzy muszą przystosować się do kolejnych nowych zmian. Pomocny może okazać się w tym przypadku dobry program do prowadzenia gospodarki magazynowej (pomimo braku obowiązku prowadzenia magazynu wśród przedsiębiorców rozliczających się na KPiR lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych). Ma to związek z wprowadzeniem m.in. dodatkowych oznaczeń sprzedaży i zakupów, które będą obowiązkowym elementem nowego JPK. Dlatego też aby sprostać nowym wymogom nakładanym przez ustawodawcę, przedsiębiorca powinien wybrać dobry i kompleksowy program do prowadzenia księgowości oraz fakturowania, aby nie narazić się na ewentualne sankcje za błędy w JPK wynikające często z niewiedzy będącej skutkiem dynamicznie zmieniających się przepisów podatkowych.