Poradnik Przedsiębiorcy

Powered by

wFirma.pl

Poznaj
niezbędne narzędzia
do zarządzania
Twoją firmą!

Dostępne
na wszystkie
platformy

Apple Windows Android BlackBerry

Zwrot PCC w razie odstąpienia od umowy - czy przysługuje?

Wiele osób zastanawia się, jakie skutki w zakresie opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych wywoła odstąpienie od umowy. Pojawiają się wątpliwości, czy w takiej sytuacji możliwe jest odzyskanie zapłaconego wcześniej podatku PCC. Sprawdź czy możliwy jest zwrot PCC w razie odstąpienia od umowy.

Kiedy przysługuje zwrot podatku?

W przypadku zawarcia umów wymienionych w art. 1 ustawy PCC podatnik ma obowiązek w ciągu 14 dni uiścić podatek od czynności cywilnoprawnych. W przypadku umów zawieranych w formie aktu notarialnego podatek ten pobiera notariusz, który w tej sytuacji występuje w roli płatnika. Ustawodawca opracował również w art. 11 ww. ustawy katalog przypadków, których spełnienie powoduje zwrot wcześniej zapłaconego podatku. Zwrot PCC jest możliwy w przypadkach, gdy skutek zawartej umowy nie ziścił się z powodu późniejszych okoliczności. Wymienione w tym przepisie przypadki stanowią katalog zamknięty i nie jest możliwe dokonanie zwrotu z innego powodu niż opisanego w art. 11 ustawy PCC. W przepisie tym wyliczono następujące przypadki:

  • uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna);

  • nie spełnił się warunek zawieszający, od którego uzależniono wykonanie czynności cywilnoprawnej;

  • spółka nie została zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców lub wysokość kapitału zakładowego spółki kapitałowej została zarejestrowana w kwocie niższej niż określała umowa spółki – w części stanowiącej różnicę między podatkiem zapłaconym i podatkiem należnym;

  • podwyższenie kapitału zakładowego spółki nie zostanie zarejestrowane lub zostanie zarejestrowane w wysokości niższej niż określona w uchwale – w części stanowiącej różnicę między podatkiem zapłaconym i podatkiem należnym od podwyższenia kapitału zakładowego ujawnionego w rejestrze przedsiębiorców;

  • nie dokonano wpisu hipoteki do księgi wieczystej.

Podatnicy najczęściej powołują się na uchylenie skutków prawnych oświadczenia woli (nieważność względna), uznając przy tym, że również odstąpienie od umowy stanowi przypadek takiego uchylenia. Należy wskazać, że z nieważnością względną mamy do czynienia, gdy oświadczenie woli zostało złożone pod wpływem błędu co do treści czynności prawnej, bezprawnej groźby lub podstępu. W takich przypadkach nieważność względna zawartych umów oznacza, że jest ona ważna od początku, jednak strona, która złożyła wadliwe oświadczenie woli, może się uchylić od jego skutków. W chwili pisemnego oświadczenia złożonego kontrahentowi umowa zostaje uznana za nieważną od samego początku. Dopiero po dokonanym uchyleniu skutków prawnych oświadczenia woli możliwe jest uzyskanie zwrotu podatku w trybie art. 11 ustawy PCC.

Przykład 1.

Pan Tomasz zawarł umowę kupna zabytkowego samochodu 8 listopada. Po trzech dniach zapłacił podatek od czynności cywilnoprawnych. 18 listopada okazało się, że samochód został zmontowany z nieoryginalnych części. Doszło zatem do zawarcia umowy pod wpływem błędu. 19 listopada pan Tomasz złożył nieuczciwemu kontrahentowi oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych. Dopiero po tym dniu pan Tomasz może domagać się zwrotu zapłaconego podatku PCC od urzędu skarbowego.

Zwrot PCC w razie odstąpienia od umowy

W myśl art. 395 Kodeksu cywilnego w umowie cywilnoprawnej można umieścić postanowienia pozwalające na odstąpienie od umowy; w przypadku skorzystania z tego prawa umowę uznaje się za niezawartą. Biorąc jednak powyższe rozważania pod uwagę, nie ulega wątpliwości, że w przypadku odstąpienia od umowy, czy to na mocy porozumienia stron, czy też na skutek skorzystania z prawa do odstąpienia od umowy, zwrot podatku nie przysługuje. Podobne stanowisko zajął WSA w wyroku z 1 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa2887/08: Przepisem prawa podatkowego, który pozwala uwzględnić w opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych zdarzenia zaistniałe po zawarciu umowy (powstaniu obowiązku podatkowego) jest art. 11 u.p.c.c. Jak już wskazano w przepisie tym ustawodawca nakazuje zwrot podatku, który był należny w chwili jego uiszczenia, a taki właśnie był podatek uiszczony przez Skarżącą. Wśród enumeratywnie wymienionych tam zdarzeń skutkujących zwrotem podatku nie ma realizacji umownego prawa odstąpienia od umowy.