Poradnik Przedsiębiorcy

Abolicja podatkowa - czym jest i kogo dotyczy?

Polscy podatnicy uzyskujący w ciągu roku dochody za granicą co do zasady zobowiązani są do ich rozliczenia i wykazania w zeznaniu rocznym. Rozliczenie przychodów z zagranicy następuje w sposób szczególny na podstawie określonej metody, która jest uzależniona od podpisanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania pomiędzy poszczególnymi państwami. Stosowana w latach 2002–2007 tzw. abolicja podatkowa miała na celu wyrównanie różnicy wynikającej z wysokości zobowiązania podatkowego liczonego zgodnie z mniej korzystną metodą. Od 1 stycznia 2008 r. abolicja podatkowa została zastąpiona ulgą abolicyjną. Sprawdź, w jaki sposób należy ją wyliczyć!

Metody unikania podwójnego opodatkowania

W celu uniknięcia opodatkowania tych samych dochodów Polska obecnie stosuje dwie metody unikania podwójnego opodatkowania w zależności od kraju oraz podpisanej z nim umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania:

  • wyłączenia z progresją oraz

  • odliczenia proporcjonalnego.

Powyższe metody stosowane są w sytuacji, gdy umowa międzynarodowa o unikaniu podwójnego opodatkowania wskazuje na opodatkowanie dochodów za granicą. W przypadku braku podpisanej umowy z danym państwem, do uzyskanych w nim przychodów stosuje się odpowiednio metodę proporcjonalnego odliczenia. Jeżeli podatnik otrzymuje wynagrodzenie w obcym państwie, ale z umowy międzynarodowej wynika, że podlega opodatkowaniu w kraju rezydencji, wówczas metod unikania podwójnego opodatkowania się nie stosuje.Dokonując rozliczenia w zeznaniu rocznym dochodów zagranicznych, można je pomniejszyć o 30% diety przysługującej z tytułu podróży służbowej za granicę, odpowiednio za każdy dzień pracy. Wysokości diet stosowane do wyliczeń są różne w zależności od kraju. Ich wyliczenia dokonuje się zgodnie z przedstawionym schematem:
- pełna wysokość diety za każdą dobę zagranicznej podróży służbowej,
- jeśli podróż służbowa trwa:
 • do 8 godzin – przysługuje 1/3 diety,
 • ponad 8 do 12 godzin – przysługuje 1/2 diety,
 • powyżej 12 godzin – przysługuje pełna wysokość diety.

Metoda wyłączenia z progresją

Metoda ta polega na tym, że dochód uzyskany za granicą zostaje wyłączony z podstawy opodatkowania w Polsce. Jednakże brany jest pod uwagę przy ustalaniu podatku od dochodu osiągniętego w Polsce. W myśl art. 27 ust. 8 ustawy o PIT, jeżeli podatnik oprócz dochodów podlegających opodatkowaniu osiągał również dochody z tytułu działalności wykonywanej poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub ze źródeł przychodów znajdujących się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwolnione od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych umów międzynarodowych – podatek „obliczony” określa się w następujący sposób:

  1. do dochodów podlegających opodatkowaniu w Polsce podatkiem dochodowym dodaje się dochody zwolnione od tego podatku (uzyskane za granicą) i od sumy tych dochodów oblicza się podatek według skali;

  2. ustala się stopę procentową – otrzymaną wartość podatku dzieli się przez sumę dochodów z Polski i z zagranicy oraz dzieli przez 100;

  3. ustaloną zgodnie z pkt 2 stopę procentową stosuje się do dochodu uzyskanego w Polsce, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym i zaokrągla do dwóch miejsc po przecinku.

W przypadku, gdy podatnik w ciągu roku nie osiągnie dochodów w Polsce i jednocześnie osiągnie dochody za granicą, dla których zastosowanie będzie miała metoda wyłączenia z progresją, nie składa on zeznania rocznego.

Przykład 1.

Pani Anna uzyskała w Polsce w 2018 roku dochód w wysokości 25 000 zł. Dodatkowo uzyskała dochód w Niemczech – na poziomie 40 000 zł (po przeliczeniu na złotówki). Należy podkreślić, że Polska ma podpisaną umowę z Niemcami o unikaniu podwójnego opodatkowania, która zakłada, że zastosowanie będzie miała metoda wyłączenia z progresją.

W jaki zatem sposób pani Anna powinna ustalić podatek dochodowy?

  1. Powinna ustalić podatek według skali podatkowej od łącznych dochodów (osiągniętych w kraju oraz za granicą), czyli (25 000 + 40 000) x 18% - 556,02 (nie został przekroczony I próg podatkowy) = 11 143,98 zł

  2. Należy ustalić stopę procentową dla wyliczonego podatku: 11 143,98 / 65 000 = 17%

  3. Należny podatek „obliczony” należy wyliczyć według wzoru: 25 000 x 17% = 4 250 zł

Metodę wyłączenia z progresją przewidują m.in. umowy zawarte z: Albanią, Austrią, Chinami, Chorwacją, Cyprem, Czechami, Danią, Estonią, Finlandią, Francją, Grecją, Indonezją, Irlandią, Japonią, Kanadą, Kuwejtem, Litwą, Łotwą, Niemcami, Portugalią, Republiką Południowej Afryki, Rumunią, Słowacją, Słowenią, Szwecją, Tunezją, Turcją, Ukrainą, Wielką Brytanią i Irlandią Północną oraz Włochami.

Metoda proporcjonalnego odliczenia

Metoda proporcjonalnego odliczenia polega na opodatkowaniu całego dochodu, czyli tego osiągniętego w Polsce i za granicą, przy jednoczesnej możliwości odliczenia podatku dotychczas zapłaconego za granicą, ale tylko do wysokości limitu podatku przypadającego na dochód uzyskany za granicą. Wskazany limit jest liczony następująco:

  • sumujemy dochód uzyskany za granicą z dochodem uzyskanym w Polsce,

  • od sumy dochodów należy wyliczyć podatek dochodowy według skali podatkowej,

  • otrzymaną wartość podatku należy przemnożyć przez dochód uzyskany za granicą i podzielić przez sumę dochodów.

W przypadku stosowania metody proporcjonalnego odliczenia, podatnik obowiązkowo musi złożyć zeznanie roczne, nawet, gdy w danym roku oprócz przychodów uzyskanych za granicą, nie osiągnie on żadnych przychodów w Polsce.

Przykład 2.

Pani Hanna w 2018 roku osiągnęła w Polsce dochód w wysokości 20 000 zł. Poza tym z pracy w Danii osiągnęła dochód w wysokości 50 000 zł (po przeliczeniu na złotówki). Na terenie Danii pracodawca pani Hanny pobrał w 2018 roku zaliczki w łącznej kwocie 9000 zł.

Należy podkreślić, że umowa podpisana z Danią przewiduje obliczenie podatku według metody odliczenia proporcjonalnego. W związku z tym podatek pobierany jest w dwóch krajach: Polsce oraz Danii. Ile wyniesie panią Hannę podatek dochodowy?

Podatek należy obliczyć w następujący sposób:

  1. Należy obliczyć podatek według skali od łącznych dochodów, czyli (20 000 + 50 000) x 18% - 556,02 = 12 043,98 zł

  2. Należy ustalić limit odliczenia: 12 043,98 x (50 000 / 70 000) = 8602,84 zł. W związku z tym pani Hanna może odliczyć maksymalnie kwotę 8602,84 zł

  3. Od obliczonego podatku według skali należy odjąć podatek zapłacony za granicą. W tej sytuacji podatnik może odliczyć 8602,84 zł (kwota podatku zapłaconego za granicą przekracza wyznaczony limit): 12 043,98 - 8602,84 = 3441,14 zł. Jest to wysokość podatku po odliczeniach.

Metodę odliczenia proporcjonalnego przewiduje się m.in. w umowach zawartych z: Belgią, Holandią, Kazachstanem, Rosją i Stanami Zjednoczonymi.

Abolicja podatkowa a ulga abolicyjna

Ulga abolicyjna została wprowadzona ustawą z 25 lipca 2008 r. o szczególnych rozwiązaniach dla podatników uzyskujących niektóre przychody poza terytorium RP. To nie to samo, co abolicja podatkowa – z ulgi mogą skorzystać podatnicy, którzy uzyskali dochody za granicą, w stosunku do których stosuje się metodę proporcjonalnego odliczenia. Rozliczając dochody z zagranicy powyższą metodą, podatnik uzyskuje wyższy podatek do zapłacenia niż w przypadku metody wyłączenia z progresją. Przy stosowaniu ulgi abolicyjnej wysokość podatku dochodowego będzie taka sama dla obu metod.

Ulgę abolicyjną mogą stosować podatnicy, którzy:
- podlegają w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu,
- opodatkowują dochód według skali podatkowej, podatku liniowego lub ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych,
- osiągają za granicą dochody, do których ma zastosowanie metoda proporcjonalnego odliczenia,
- uzyskują za granicą dochody:
 • ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy,
 • z działalności wykonywanej osobiście,
 • z działalności gospodarczej lub
 • z praw majątkowych w zakresie praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, z wyjątkiem dochodów uzyskanych z tytułu korzystania z tych praw lub rozporządzania nimi.
Podatnicy nie mogą skorzystać z ulgi abolicyjnej w odniesieniu do podatku należnego od dochodów osiąganych w tzw. rajach podatkowych, czyli w krajach lub na terytoriach stosujących szkodliwą konkurencję podatkową.

Przykład 3.

Pan Andrzej uzyskał w 2018 roku dochód w kraju w wysokości 40 000 zł oraz na terenie Rosji w wysokości 80 000 zł (po przeliczeniu na złotówki). Rosyjski pracodawca pobrał podatek w wysokości 9000 zł. Umowa zawarta przez Polskę z Rosją przewiduje metodę proporcjonalnego odliczenia jako metodę unikania podwójnego opodatkowania. Pan Andrzej w celu skorzystania z ulgi abolicyjnej musi dokonać następujących wyliczeń:

1. obliczenie zobowiązania podatkowego:

  • łączny dochód wynosi: 40 000 zł + 80 000 zł = 120 000 zł

  • podatek obliczony według skali: 14 839,02 + 32% x (120 000 - 85 528) = 25 870,06 zł

2. obliczenie podatku za pomocą metody wyłączenia z progresją:

  • stopa procentowa podatku: 25 870,06 / 120 000 = 22%

  • podatek: 40 000 x 22% = 8800 zł

3. obliczenie podatku za pomocą metody odliczenia proporcjonalnego:

  • limit odliczenia: 25 870,06 x 80 000/120 000 = 17 246,71 zł

  • podatek zapłacony za granicą: 9000 zł

  • podatek: 25 870,06 - 9000 = 16 870,06 zł

4. kwota ulgi abolicyjnej wyniesie: 16 870,06 - 8800 = 8070,06 zł

Abolicja podatkowa w postaci ulgi abolicyjnej sprawi, że podatek za 2018 rok wyniósł 8800 zł. Tym samym będzie równy kwocie podatku obliczonego za pomocą metody wyłączenia z progresją.

Przychody osiągane za granicą wykazuje się w zeznaniu rocznym oraz w załączniku PIT/ZG. Ponadto, jeśli podatnik korzysta z ulgi abolicyjnej, koniecznie musi wypełnić także załącznik PIT-O. W przypadku osiągania przychodów z więcej niż jednego kraju wypełnia się odpowiednio większą liczbę załączników PIT/ZG (dla jednego kraju jeden załącznik). Podczas przeliczania wartości zagranicznych przychodów oraz zapłaconych zaliczek na podatek dochodowy przyjmuje się średni kurs NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu lub zapłaty podatku.

Jeśli podatnik wykazuje chęć rozliczenia się wspólnie z małżonkiem, wówczas dokonując wyliczeń zobowiązania podatkowego (metodą wyłączenia z progresją lub metodą proporcjonalnego odliczenia), należy uwzględnić uzyskane przez małżonka dochody.

Jak wygenerować zeznanie roczne w systemie wFirma.pl

W łatwy i szybki sposób można wypełnić i wysłać zeznanie roczne w programie wFirma.pl. Aby wygenerować zeznanie należy przejść do zakładki START » PODATKI » DEKLARACJE ROCZNE » DODAJ DEKLARACJĘ, gdzie należy wybrać odpowiedni formularz zeznania.

abolicja podatkowa

Następnie jako cel złożenia deklaracji należy wybrać: ZŁOŻENIE DEKLARACJI.

abolicja podatkowa
Po uzupełnieniu wszystkich przychodów i kosztów oraz wysokości wpłaconych zaliczek w ciągu roku (pola uzupełniane automatycznie w przypadku prowadzenia księgowości w systemie), można wybrać odpowiedni sposób opodatkowania.

abolicja podatkowa

Dodatkowo podatnik może wybrać załączniki, jakie mają być dołączone do zeznania rocznego. W przypadku ujęcia ulgi abolicyjnej należy wybrać załącznik PIT/ZG oraz PIT/0.

abolicja podatkowa