Poradnik Przedsiębiorcy

Abolicja podatkowa - czym jest i kogo dotyczy?

Abolicja podatkowa miała na celu wprowadzenie ułatwień w odniesieniu do podatników, którzy uzyskiwali zarobki w kraju, z którym Polska miała podpisaną niekorzystną umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania albo z którym w ogóle nie miała podpisanej takiej umowy. Co ważne, dotyczyła dochodów osiąganych w latach 2002-2007. W związku z tym ostatni wniosek dotyczący abolicji podatkowej mógł być złożony w 2007 r. (w ciągu kilku miesięcy od wejścia w życie ustawy). Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że obecnie abolicja podatkowa nie działa, na jej miejsce została bowiem wprowadzona tzw. ulga abolicyjna. Dotyczy ona dochodów osiąganych po 1 stycznia 2008 roku. Przeczytaj artykuł i dowiedz się więcej na ten temat!

Metody unikania podwójnego opodatakowania

W celu uniknięcia opodatkowania tych samych dochodów Polska obecnie stosuje dwie metody unikania podwójnego opodatkowania w zależności od kraju, w którym uzyskane zostały przychody:

  • wyłączenia z progresją oraz

  • odliczenia proporcjonalnego.

Powyższe metody stosowane są w sytuacji, gdy umowa międzynarodowa o unikaniu podwójnego opodatkowania wskazuje na opodatkowanie dochodów za granicą. Jeżeli podatnik otrzymuje wynagrodzenie w obcym państwie, ale z umowy międzynarodowej wynika, że podlega opodatkowaniu w kraju rezydencji, wówczas metod unikania podwójnego opodatkowania się nie stosuje, do takiego bowiem nie dojdzie.

Metoda wyłączenia z progresją

Metoda ta polega na tym, że dochód uzyskany za granicą zostaje wyłączony z podstawy opodatkowania w Polsce. Jednakże brany jest pod uwagę przy ustalaniu podatku od dochodu osiągniętego w Polsce. W myśl art. 27 ust. 8 ustawy o PIT, jeżeli podatnik oprócz dochodów podlegających opodatkowaniu osiągał również dochody z tytułu działalności wykonywanej poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub ze źródeł przychodów znajdujących się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwolnione od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych umów międzynarodowych - podatek określa się w następujący sposób:

  1. do dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym dodaje się dochody zwolnione od tego podatku i od sumy tych dochodów oblicza się podatek według skali;

  2. ustala się stopę procentową tego podatku do tak obliczonej sumy dochodów;

  3. ustaloną zgodnie z pkt 2 stopę procentową stosuje się do dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Ważne!

Stopę procentową ustala się w następujący sposób: obliczony podatek wg skali od łącznych dochodów należy podzielić przez sumę dochodów z Polski oraz dochodów z zagranicy.

Przykład 1.

Pani Anna uzyskała w Polsce w 2016 roku dochód w wysokości 25 000 zł. Dodatkowo uzyskała dochód w Niemczech na poziomie 40 000 zł (po przeliczeniu na złotówki). Należy podkreślić, że Polska ma podpisaną umowę z Niemcami o unikaniu podwójnego opodatkowania, która zakłada, że zastosowanie będzie miała metoda wyłączenia z progresją.

W jaki zatem sposób pani Anna powinna ustalić zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego?

  1. Powinna ustalić podatek według skali podatkowej od łącznych dochodów (osiągniętych w kraju oraz za granicą), czyli (25 000 + 40 000)*18% - 556,02 (nie został przekroczony I próg podatkowy) = 11 143,98 zł

  2. Należy ustalić stopę procentową dla wyliczonego podatku: 11 143,98/65 000 = 17%

  3. Należny podatek w Polsce należy wyliczyć według wzoru: 25 000*17% = 4 250 zł

Metoda odliczenia proporcjonalnego

Metoda odliczenia proporcjonalnego polega na opodatkowaniu całego dochodu, czyli tego osiągniętego w Polsce i za granicą, oraz odliczenia podatku zapłaconego za granicą od podatku obliczonego od łącznych dochodów uzyskanych w roku podatkowym, ale tylko do wysokości limitu podatku przypadającego na dochód uzyskany za granicą.

Ważne!

Limit odliczenia należy ustalić w następujący sposób: podatek wg skali * (dochód zagraniczny/dochód łączny)

Przykład 2.

Pani Hanna w 2016 roku osiągnęła w Polsce dochód w wysokości 20 000 zł. Poza tym z pracy w Danii osiągnęła dochód w wysokości 50 000 zł (po przeliczeniu na złotówki). Na terenie Danii pracodawca pani Hanny pobrał w 2016 roku zaliczki w łącznej kwocie 9 000 zł.

Należy podkreślić, że umowa podpisana z Danią przewiduje obliczenie podatku według metody odliczenia proporcjonalnego. W związku z tym podatek pobierany jest w dwóch krajach: Polsce oraz Danii.

Podatek należy obliczyć w następujący sposób:

  1. Należy obliczyć podatek według skali od łącznych dochodów, czyli (20 000 + 50 000)*18% - 556,02 = 12 043,98 zł.

  2. Należy ustalić limit odliczenia: 12 043,98*(50 000/70 000) = 8 602,84 zł. W związku z tym pani Hanna może odliczyć maksymalnie kwotę 8 602,84 zł.

  3. Od obliczonego podatku według skali należy odjąć podatek zapłacony za granicą. W tej sytuacji podatnik może odliczyć 8 602,84 zł (kwota podatku zapłaconego za granicą przekroczyła wyznaczony limit): 12 043,98 - 8 602,84 = 3441,14 zł. Jest to wysokość podatku, którą pani Hanna jest zobowiązana zapłacić w Polsce.

Abolicja podatkowa a ulga abolicyjna

Ulga abolicyjna została wprowadzona ustawą z 25 lipca 2008 r. o szczególnych rozwiązaniach dla podatników uzyskujących niektóre przychody poza terytorium RP. To nie to samo, co abolicja podatkowa - ulgi mogą skorzystać podatnicy, którzy uzyskali dochody za granicą, w stosunku do których nie mogą skorzystać ze zwolnienia z podatku w Polsce na zasadzie zwolnienia z progresją. Stanowi to dla nich znaczne ułatwienie. Rozliczając dochody z zagranicy metodą proporcjonalnego odliczenia, podatnik uzyskuje bowiem wyższy podatek do zapłacenia niż w przypadku wyłączenia z progresją. Tym samym ulga abolicyjna została wprowadzona w celu wyrównania wysokości podatku dla obu metod rozliczania.

Ważne!

Ulgę abolicyjną mogą stosować podatnicy, którzy:

  • podlegają w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu,
  • opodatkowują dochód według skali podatkowej, podatku liniowego lub ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych,
  • osiągają za granicą dochody, do których ma zastosowanie metoda proporcjonalnego odliczenia,
  • uzyskują za granicą dochody:
    • ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy, z działalności wykonywanej osobiście, z działalności gospodarczej,
    • z działalności wykonywanej osobiście,
    • z działalności gospodarczej lub
    • z praw majątkowych w zakresie praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów.

Podatnicy nie mogą skorzystać z ulgi abolicyjnej w odniesieniu do podatku należnego od dochodów osiąganych w tzw. rajach podatkowych, czyli krajach lub na terytoriach stosujących szkodliwą konkurencję podatkową.

Przykład 3.

Pan Andrzej uzyskał w 2016 roku dochód w kraju w wysokości 40 000 zł oraz na terenie Rosji w wysokości 80 000 zł (po przeliczeniu na złotówki). Rosyjski pracodawca pobrał podatek w wysokości 9 000 zł.

Umowa zawarta przez Polskę z Rosją przewiduje metodę proporcjonalnego odliczenia jako metodę unikania podwójnego opodatkowania.

Pan Andrzej w celu skorzystania z ulgi abolicyjnej musi dokonać następujących wyliczeń:

1. obliczenie zobowiązania podatkowego:

  • łączny dochód wynosi: 40 000 zł + 80 000 zł = 120 000 zł

  • podatek obliczony według skali: 14 839,02 + 32%*(120 000 - 85 528) = 25 870,06 zł

2. obliczenie podatku za pomocą metody wyłączenia z progresją:

  • stopa procentowa podatku: 25 870,06/120 000 = 22%

  • podatek należny: 40 000*22% = 8 800 zł

3. obliczenie podatku za pomocą metody odliczenia proporcjonalnego:

  • limit odliczenia: 25 870,06*80 000/120 000 = 17 246,71 zł

  • podatek zapłacony za granicą: 9 000 zł

  • podatek należny: 25 870,06 - 9 000 = 16 870,06 zł

4. kwota ulgi abolicyjnej wyniesie: 16 870,06 - 8 800 = 8 070,06 zł

Abolicja podatkowa w postaci ulgi abolicyjnej sprawi, że podatek należny za 2016 rok wyniósł 8 800 zł. Tym samym będzie równy kwocie podatku obliczonego za pomocą metody wyłączenia z progresją.