Poradnik Przedsiębiorcy

Rozliczenie na gruncie VAT rabatów towarowych i finansowych

Przeciętny obywatel utożsamia pojęcie rabatu z upustem, a więc zniżką, jaką można znaleźć w sklepach na rozmaite towary lub usługi. Warto jednak pamiętać, że słowo to bardzo często występuje również w obrocie pomiędzy przedsiębiorstwami dokonującymi wielokrotnych transakcji. Nierzadko zdarza się, że upust nie jest rozliczany na pierwotnej fakturze lecz na kolejnych. Poniżej odpowiemy na pytanie, jak radzić sobie z dokumentowaniem tego rodzaju transakcji.

Definicja rabatu w odniesieniu do podatku VAT

Zgodnie z definicją opublikowaną w Słowniku Języka Polskiego PWN, rabatem określa się obniżenie ceny jakiegoś towaru o pewną kwotę, a także samą wartość tej kwoty. Aby można było mówić o rabacie w przypadku przedsiębiorców istotne jest, aby został prawidłowo ujęty na fakturze. Tutaj należy pamiętać o dwóch istotnych kwestiach.

Po pierwsze, zgodnie z art. 29a ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o VAT, jeśli rabat jest udzielany z tytułu wcześniejszej zapłaty za towar/usługę bądź wystąpi z innego tytułu w momencie sprzedaży, to jego wartość należy wyłączyć z podstawy opodatkowania.

Po drugie, jak wynika z art. 29a ust. 10 pkt. 1, jeśli udzielenie rabatu nastąpi po dokonaniu sprzedaży, to obowiązkowo należy obniżyć podstawę opodatkowania o wartość obniżek cen i opustów.

Z kolei w sytuacji, gdy transakcja została dokonana, fakturę wystawiono, zaś rabat został udzielony dopiero po tym, to zgodnie z przepisami ustawy należy obowiązkowo sporządzić fakturę korygującą.

Faktura korygująca a udzielony rabat

Zgodnie z art. 106j ust. 1 pkt. 1 i 2 należy obowiązkowo udokumentować udzielenie takiej obniżki poprzez fakturę korygującą, jeśli wskazane zostały one wcześniej w postaci rabatu czy opustu. Wystawiając tego rodzaju dokument należy zawrzeć w nim następujące informacje:

  1. wyrazy “Faktura korygująca” albo wyraz “Korekta”,
  2. numer kolejny oraz data wystawienia,
  3. dane z faktury źródłowej, której dotyczy faktura korygująca (data wystawienia, kolejny numer, imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług, ich adresy oraz numer NIP podatnika),
  4. przyczyna korekty,
  5. jeżeli korekta wpływa na zmianę podstawy opodatkowania lub kwoty podatku należnego - odpowiednio kwota korekty podstawy opodatkowania lub kwota korekty podatku należnego z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku i sprzedaży zwolnionej,
  6. w przypadkach innych niż wskazane w powyższym punkcie (5) - prawidłową treść korygowanych pozycji.

Zgodnie z art. 106j ust. 3 odnoszącym się do sytuacji korygowania faktury z tytułu udzielonych rabatów, obowiązkowo na korekcie należy wskazać okres, do którego odnosi się obniżka lub opust. Warto pamiętać, że nie ma w tym przypadku obowiązku uwzględniania numeru NIP nabywcy oraz daty sprzedaży – dane te są wymagane na fakturach korygujących, ale odnoszących się do innych sytuacji.

Należy podkreślić, że ostatni ustęp umożliwia podatnikom skorygowanie całej sprzedaży dokonanej na rzecz kontrahenta, do której udzielana jest obniżka ceny, za pomocą jednego dokumentu. Jest to szczególnie ważna wiadomość dla hurtowni, gdyż pozwoli to na ograniczenie kosztów. Należy jedynie zwrócić szczególną uwagę na uwzględnienie danych dotyczących każdej korygowanej faktury źródłowej, a także wspomniany w ostatnim ustępie okres, do którego odnosi się upust.

Rabaty towarowe a fakturowanie

Powyższe przykłady dotyczą przede wszystkim rabatów finansowych, które powstają poprzez udzielenie sprzedawcy obniżki ceny zakupionego towaru lub usługi. Nie należy zapominać, że w obrocie gospodarczym istnieje jeszcze inna forma opustu, w postaci rabatu towarowego, który powstaje poprzez zwiększenie ilości towaru za tę samą cenę.

Rabaty towarowe mogą być udzielane zarówno w momencie sprzedaży towarów/usług, jak i w terminie późniejszym. Pomimo faktu, że wartość faktury – podstawa opodatkowania i sama kwota podatku – nie ulegają zmianie, konieczne jest wystawienie faktury korygującej. Należy wyszczególnić ten fakt w dokumentacji dlatego, że zmieniona została cena towaru.

Istnieje jeszcze pewien sposób obejścia fakturowania, a mianowicie uznanie przekazania gratisowego towaru za odrębną transakcję. W takim przypadku nie jest wymagane korygowanie faktury pierwotnej. Należy jednak wziąć pod uwagę możliwość, że organy skarbowe potraktują tego rodzaju operację jako nieodpłatne przekazanie towaru/usługi na cele przedsiębiorstwa. Jeśli dojdzie do takiej sytuacji, wówczas konieczne będzie jego opodatkowanie.