Poradnik Przedsiębiorcy

Transakcje łańcuchowe - jakie zmiany zajdą w ich rozliczaniu? (cz.2)

Identyfikacja dostaw ruchomych i nieruchomych w transakcjach łańcuchowych determinuje rozpoznanie i zastosowanie obniżonej stawki 0% VAT w przypadku eksportu towarów albo wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.
Skutek nieprawidłowego opodatkowania poszczególnych części, z jakich składają się transakcje łańcuchowe może spowodować powstanie wielu problemów, których rozwiązania zażąda fiskus. Dlatego warto wiedzieć o zmianach w niektórych typach transakcji łańcuchowych, które mogą ułatwić właściwe opodatkowanie polskiej części transakcji łańcuchowej.

Eksport i import występujący w transakcjach łańcuchowych na dotychczasowych zasadach

Pomimo zgłaszanych przez firmy, licznych wątpliwości w stronę Rady UE, ostatecznie uznano, że identyfikacja i opodatkowanie dostaw ruchomych i nieruchomych w transakcjach łańcuchowych, w których jednymi z dostaw towarów to eksport i import towarów pozostaną bez zmian.

Tak więc rozpoznanie właściwego miejsca dostawy towarów w tym aspekcie nie ulegną żadnej zmianie. Zatem posługując się art. 22 ust. 2 ustawy o VAT polscy podatnicy nadal będą identyfikować dostawę (ruchomą lub nieruchomą) i na tej podstawie określą swoje prawo do zastosowania stawki 0% VAT.

Natomiast zmiany w rozpoznaniu dostaw ruchomych i nieruchomych nastąpią w przypadku transakcji łańcuchowych, w których towar jest przemieszczany z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego.

Transakcje łańcuchowe - jakie zmiany zajdą w identyfikacji dostawy ruchomej w z udziałem państw członkowskich UE

Nowy art. 22 ust. 2a ustawy o VAT będzie regulować sytuację transportu towaru pomiędzy państwami członkowskimi. Jednak nowością w tym przepisie będzie dodanie tzw. podmiotu pośredniczącego. 

W myśl nowego art. 22 ust. 2c ustawy o VAT podmiotem pośredniczącym będzie inny niż pierwszy w kolejności dostawca towarów, który samodzielnie dokona transportu lub wysyłki danych towarów bądź przy pomocy osób trzecich działających w jego imieniu. 

W przypadku tego wariantu transakcji łańcuchowej kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru w taki sposób, iż pierwszy z nich wyda towar ostatniemu nabywcy w transakcji łańcuchowej a dany towar jest transportowany lub wysyłany z terytorium jednego kraju UE do innego kraju UE. 

Znowelizowany przepis dookreśla dokładnie, że w omawianych okolicznościach wysyłka lub transport tego samego towaru będą przyporządkowane tylko do dostawy dokonanej dla podmiotu pośredniczącego.

Odpowiednie zlokalizowanie podmiotu pośredniczącego będzie miało podstawowe znaczenie, gdyż transport lub wysyłka danego towaru w tej specyfice transakcji łańcuchowej będzie zawsze przypisana do niego.

Dodanie zasady przypisania dostawy ruchomej

Od stycznia 2020 r. prawodawca wprowadza tzw. zasadę domniemania polegającą na tym, że dostawa ruchoma będzie przypisana tylko do transakcji dokonywanej na rzecz podmiotu pośredniczącego. 

Zatem, gdy towar będzie wydany przez pierwszy podmiot dla ostatniego w transakcji łańcuchowej nabywcy (przy założeniu, że towar ten jest transportowany lub wysyłany z jednego kraju UE do innego kraju UE) to dostawa ruchoma będzie stanowić dostawę dokonaną na rzecz podmiotu pośredniczącego.

Jednak należy podkreślić, że powyższe domniemanie przypisania dostawy ruchomej jest wykluczone, gdy podmiot organizujący transport to podmiot inny niż pośredniczący. Wtedy dostawa ruchoma będzie przyporządkowana w zależności od tego, kto będzie organizował transport lub wysyłkę towarów.

Przykład 1

Polski podatnik X dostarcza towar do niemieckiego podmiotu Y, który to sprzedaje ten towar do hiszpańskiego podmiotu Z. Zakładając, że podmiot pośredniczący nie jest pierwszy w kolejności to będzie nim w tym wypadku niemiecki podmiot Y.

Zatem przypisanie transportu, wysyłki będzie właściwe dla niemieckiego podmiotu Y. Tak więc dostawa ruchoma wystąpi od polskiego podmiotu X do niemieckiego podmiotu Y i polski podmiot wykaże tę transakcję, jako WDT a podmiot Y wykazuje w kraju UE podmiotu odbiorcy Z transakcję WNT.

Podmiot pośredniczący Y będzie zobligowany do rejestracji do VAT-UE w kraju UE odbiorcy Z i rozliczyć WNT oraz wykazać dostawę nieruchomą, jako krajową w kraju odbiorcy Z i na jego rzecz.

Podmiot pośredniczący przekazuje dostawcy numer identyfikacyjny dla transakcji unijnych

W nowym art. 22 ust. 2b ustawy o VAT wprowadzono pewien wyjątek a mianowicie możliwość przekazania przez podmiot pośredniczący numeru VAT-UE (nadanego przez kraj UE, z którego towary są transportowane lub wysyłane) dla swojego dostawcy towarów dla realizacji danej dostawy towarów a jednocześnie nadal wysyłkę lub transport przypisuje się w odniesieniu do podmiotu pośredniczącego.

Przykład 2

Polski podatnik A dostarcza towar to francuskiego podmiotu B, który z kolei sprzedaje go do austriackiego podmiotu C. Zakładając, że podmiot pośredniczący nie jest pierwszy w kolejności to będzie nim w tym wypadku francuski podmiot B. Zatem przypisanie transportu, wysyłki będzie właściwe dla francuskiego podmiotu B. 

W myśl powyższych uregulowań należy domniemywać, że francuski podmiot B przekazał polskiemu podatnikowi swój numer VAT-UE nadany mu w Polsce.

Zatem polski podatnik wykazuje transakcję krajową na rzecz podmiotu francuskiego B i ta dostawa zostanie zaklasyfikowana, jako dostawa nieruchoma.

Natomiast francuski podmiot B wykaże WDT na rzecz austriackiego podmiotu C i ta dostawa będzie sklasyfikowana, jako dostawa ruchoma.

Z kolei austriacki podmiot nabywca C rozliczy w swoim kraju WNT.

Końcowo warto dodać, że mogą wystąpić przypadki gdzie w transakcji łańcuchowej będzie brać udział czterech lub więcej podmiotów unijnych. Jeżeli więc podmiot pośredniczący nie może być ani pierwszym podmiotem ani ostatnim podmiotem w transakcji łańcuchowej, to przy czterech podmiotach może być albo podmiotem drugim albo podmiotem trzecim. To, który z nich ostatecznie będzie podmiotem pośredniczącym będzie zależeć w dużej mierze od zapisów w umowach zawartych między podmiotami biorącymi udział w danej transakcji łańcuchowej.

Przepisy przejściowe

Podatnicy uczestniczący w transakcji łańcuchowej zastosują do ich rozliczenia i opodatkowania dotychczas obowiązujące przepisy w odniesieniu do towarów, których transport rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2020 r., ale dostarczonych do nabywcy po dniu 31 grudnia 2019 r. Decydujące znaczenie w tym aspekcie będzie miał, więc moment rozpoczęcia transportu lub wysyłki danych towarów.

Artykuły z cyklu
„Transakcje łańcuchowe”
Zobacz wszystkie