Poradnik Przedsiębiorcy

Wynajem samochodu za granicą a obowiązek zapłaty akcyzy

Przedmiotem podatku akcyzowego są m.in. czynności dotyczące samochodów osobowych związane najczęściej z ich sprowadzeniem na terytorium Polski. Poniższy artykuł dotyczy przypadku, gdy przedsiębiorca wynajmuje auto za granicą dla celów firmowych, a następnie przyjeżdża nim do kraju. Czy taka okoliczność, jak wynajem samochodu za granicą daje prawo organom podatkowym do naliczenia akcyzy?

Jakie czynności podlegają akcyzie?

W ramach podatku akcyzowego istnieje katalog określonych czynności, które dotyczą samochodu osobowego i jednocześnie podlegają opodatkowaniu. W świetle art. 100 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym w przypadku samochodu osobowego przedmiotem opodatkowania akcyzą jest:

  1. import samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym;
  2. nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym;
  3. pierwsza sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym:
    1. wyprodukowanego na terytorium kraju,

    2. od którego nie została zapłacona akcyza z tytułu czynności, o których mowa w pkt 1 albo 2.

W kontekście powyższego przepisu można stwierdzić, że czynność najmu samochodu nie podlega akcyzie. Może jednak się wydawać, że wynajem samochodu za granicą i przywóz do kraju (np. w zakresie podróży służbowej) spełnia kryteria do uznania, że mamy do czynienia z nabyciem wewnątrzwspólnotowym. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy przez nabycie wewnątrzwspólnotowe rozumie się przemieszczenie wyrobów akcyzowych lub samochodów osobowych z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju. Chodzi zatem o samo przemieszczenie pojazdu na teren RP i nie jest tu konieczny zakup pojazdu.

Mimo to obowiązek zapłaty akcyzy nie powstanie, ponieważ art. 101 ust. 2 pkt 3 ustawy wskazuje, że obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym powstaje z dniem złożenia wniosku o rejestrację samochodu osobowego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym – jeżeli podmiot występujący z wnioskiem o rejestrację na terytorium kraju nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego nie jest jego właścicielem. Naturalnie podatnik, który przyjechał do Polski samochodem wynajętym za granicą, nie będzie go rejestrował. Skoro zatem nie mamy do czynienia z wnioskiem o rejestrację pojazdu, to również nie możemy mówić o powstaniu obowiązku podatkowego.Wynajem samochodu za granicą i przemieszczenie go do kraju w ramach czynności firmowych nie powoduje powstania obowiązku podatkowego w zakresie akcyzy, ponieważ nie dochodzi do rejestracji takiego pojazdu.

Akcyza za wynajem samochodu za granicą - stanowisko organów podatkowych

Niestety, ale organy podatkowe dopatrują się w powyższym przypadku czynności, która rodzi obowiązek zapłaty podatku akcyzowego. Wszystko za sprawą art. 100 ust. 5 pkt 9 ustawy, który podaje, że za sprzedaż samochodu osobowego uznaje się również jego użycie na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 3 ustawy, przedmiotem opodatkowania w przypadku samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym jest pierwsza sprzedaż samochodu na terytorium kraju. Zgodnie z art. 101 ust. 3 ustawy, obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży na terytorium kraju samochodu osobowego, niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym powstaje z dniem wydania, a w przypadkach, o których mowa w art. 100 ust. 5 pkt 2–9 – z dniem wykonania tych czynności. 

W konsekwencji stanowisko fiskusa opiera się na założeniu, że w przypadku przemieszczenia wynajętego przez przedsiębiorcę pojazdu z zagranicy na terytorium RP, wykorzystywanego w celach firmowych, dochodzi do użycia na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej (zrównanego w rozumieniu ustawy ze sprzedażą), co oznacza, że na podstawie art. 100 ust. 5 pkt 9 ustawy dochodzi do powstania obowiązku podatkowego z dniem użycia samochodu osobowego.

Tak stwierdził Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 16 lutego 2018 r., nr 0111-KDIB3-3.4013.265.2017.1.JS:

Należy zauważyć, że przedmiotowy samochód zostanie wynajęty na terytorium Niemiec i zwrócony do wypożyczalni po dokonaniu czynności, o których mowa we wniosku. Będzie to pojazd zarejestrowany i dopuszczony do ruchu w Niemczech (nie zaś na terytorium Polski). 

Reasumując, przedstawione przez Wnioskodawcę sytuacje, w których wynajęty samochód osobowy jest używany na potrzeby działalności gospodarczej i w związku z tym zostaje przemieszczony na terytorium kraju, będą podlegały opodatkowaniu podatkiem akcyzowym z tytułu pierwszej sprzedaży samochodu osobowego na terytorium Polski. Tym samym z dniem użycia tych pojazdów Wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty akcyzy, obliczonej zgodnie z aktualną stawką akcyzy na samochody osobowe oraz podstawą opodatkowania, którą stanowi średnia wartość rynkowa wynajętego samochodu osobowego, pomniejszona o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy, ustalana na podstawie średniej ceny zarejestrowanego w Polsce samochodu o tych samych charakterystykach”.W ocenie organów podatkowych wynajem samochodu za granicą dla celów firmowych i jego przemieszczenie do Polski stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem akcyzowym jako użycie na potrzeby działalności gospodarczej, które z mocy ustawy zrównane jest ze sprzedażą.

Kłopotliwe ustalenie podstawy opodatkowania

Przyjmując negatywne stanowisko organów podatkowych co do konieczności zapłaty akcyzy w analizowanej przez nas sytuacji, pojawia się kolejny problem związany z ustaleniem podstawy opodatkowania, od której w tym przypadku powinien zostać obliczony podatek.

Jak stanowi art. 104 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, podstawą opodatkowania w przypadku samochodu osobowego jest:

  1. kwota należna z tytułu sprzedaży samochodu osobowego na terytorium kraju pomniejszona o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy należne od tego samochodu osobowego;

  2. kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy – w przypadku jego nabycia wewnątrzwspólnotowego, z tym że w przypadku, o którym mowa w art. 101 ust. 2 pkt 3, podstawą opodatkowania jest średnia wartość rynkowa samochodu osobowego pomniejszona o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy;

  3. wartość celna samochodu osobowego powiększona o należne cło – w przypadku importu tego samochodu, z zastrzeżeniem ust. 2–5.

Trzeba jednak zauważyć, że żaden z powyższych trzech punktów nie odnosi się do naszego przypadku. W konsekwencji musimy sięgnąć do treści art. 104 ust. 7 ustawy, który wskazuje, że jeżeli nie można określić kwot, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, za podstawę opodatkowania przyjmuje się średnią wartość rynkową samochodu osobowego na rynku krajowym, pomniejszoną o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy.

Natomiast na podstawie art. 104 ust. 11 średnią wartością rynkową samochodu osobowego jest wartość ustalana na podstawie notowanej na rynku krajowym, w dniu powstania obowiązku podatkowego, średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej samej marki, tego samego modelu, rocznika oraz – jeżeli jest to możliwe do ustalenia – z tym samym wyposażeniem i o przybliżonym stanie technicznym, co nabyty na terytorium kraju lub nabyty wewnątrzwspólnotowo samochód osobowy. W rezultacie w przedstawionej sytuacji podstawę opodatkowania stanowi średnia wartość rynkowa wynajętego samochodu osobowego, pomniejszona o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy, ustalana na podstawie średniej ceny zarejestrowanego w Polsce samochodu o tych samych charakterystykach.

Warto również odnieść się do stawki podatku akcyzowego. Otóż zgodnie z art. 105 ww. ustawy stawka akcyzy na samochody osobowe wynosi:

  1. 18,6% podstawy opodatkowania – dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2000 centymetrów sześciennych;

  2. 3,1% podstawy opodatkowania – dla pozostałych samochodów osobowych.

Podstawa opodatkowania akcyzą w przypadku wynajęcia za granicą samochodu firmowego i przemieszczenia go na teren RP to średnia wartość rynkowa tego pojazdu pomniejszona o VAT i akcyzę, która ustalana jest na podstawie średniej ceny samochodu o tych samych parametrach w Polsce.

Podsumowując nasze rozważania, trzeba podkreślić, że fiskus prezentuje niekorzystne dla podatników stanowisko w kwestii wystąpienia podatku akcyzowego przy wynajmie samochodu osobowego za granicą. Organy podatkowe doszukują się tu bowiem czynności zrównanej ze sprzedażą pojazdu, co w ich ocenie stanowi czynność generującą obowiązek podatkowy w ramach akcyzy.