Poradnik Przedsiębiorcy

Podatek akcyzowy - czym jest i kto go płaci?

Podatek akcyzowy, podobnie jak podatek od towarów i usług, jest podatkiem pośrednim. Od podatku VAT różni się tym, iż nie ma charakteru powszechnego. Akcyza dotyczy tylko niektórych kategorii wyrobów. Podatek akcyzowy ma charakter cenotwórczy i jest wkalkulowany w cenę sprzedaży towarów. Obciąża zatem konsumpcję, gdyż jego ciężar ponosi ostateczny nabywca towarów objętych akcyzą.

Podstawowym aktem prawa wspólnotowego w zakresie podatku akcyzowego w Unii Europejskiej jest dyrektywa Rady 2008/118/WE, natomiast w Polsce obowiązują zapisy zawarte w ustawie z 6 grudnia 2008 roku o podatku akcyzowym oraz rozporządzeniu Ministra Finansów wydanym na podstawie delegacji zawartych w ww. ustawie. Regulują one kwestię objęcia podatkiem akcyzowym wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, organizację obrotu tymi wyrobami, a także oznaczanie znakami akcyzy.

Jakie czynności wymagają zapłacenia podatku akcyzowego?

Zobowiązani do odprowadzania podatku akcyzowego są producenci i importerzy wyrobów akcyzowych wykonujący czynności określone w ustawie. Należą do nich:

  • produkcja wyrobów akcyzowych,

  • wyprowadzenie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych ze składu podatkowego,

  • sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju,

  • eksport i import wyrobów akcyzowych,

  • nabycie wewnątrzwspólnotowe i dostawa wewnątrzwspólnotowa,

  • nabycie lub posiadanie przez podatnika wyrobów akcyzowych, jeżeli od tych wyrobów nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości,

  • ubytki lub niedobory wyrobów akcyzowych zharmonizowanych powstałe w czasie produkcji, magazynowania, przerobu, zużycia lub przewozu.

Jak odróżnić wyroby akcyzowe zharmonizowane od niezharmonizowanych?

Ustawa o podatku akcyzowym wprowadza podział na wyroby akcyzowe zharmonizowane i wyroby akcyzowe niezharmonizowane. Do pierwszej grupy należą paliwa silnikowe, oleje opałowe i gaz, energia elektryczna, napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe. Z kolei wyroby akcyzowe niezharmonizowane to pozostałe wyroby akcyzowe, m.in.: samochody osobowe, broń, kosmetyki, wyroby perfumeryjne, skóry futerkowe.

  Podatek akcyzowy- podstawa opodatkowania 

W przypadku wyrażenia stawki akcyzy w procencie podstawą opodatkowania jest:

  • kwota należna z tytułu sprzedaży na terytorium kraju wyrobów akcyzowych pomniejszona o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy, należne od tych wyrobów;

  • kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić za wyroby akcyzowe – w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego;

  • kwota należna z tytułu dostawy wyrobów akcyzowych na terytorium państwa członkowskiego – w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej;

  • wartość celna wyrobów akcyzowych powiększona o należne cło – w przypadku importu.

Jeżeli stawki akcyzy ustalane są kwotowo, podstawą opodatkowania jest ilość towarów wyrażona w litrach, kilogramach lub sztukach.

Jak ustalane są stawki podatku akcyzowego?

W zakresie struktury i stawek podatku akcyzowego system podatkowy Unii Europejskiej wymaga, aby państwa członkowskie stosowały określony dla poszczególnych wyrobów poziom minimalny wysokości podatku. Rozwiązanie takie powoduje w Unii Europejskiej duże zróżnicowanie wysokości akcyzy dla poszczególnych wyrobów. W ustawie o podatku akcyzowym określone zostały stawki podatku dla wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych. Wyrażone są one w:

  • kwocie na jednostkę wyrobu,

  • procencie podstawy opodatkowania,

  • procencie maksymalnej ceny detalicznej,

  • kwocie na jednostkę wyrobu i procencie maksymalnej ceny detalicznej.

Jakie deklaracje składają podatnicy podatku akcyzowego?

Podatnicy mają obowiązek składać deklaracje podatkowe w urzędzie celnym. Deklaracje podatkowe składają się z formularza głównego AKC-4/AKC-4zo oraz formularzy szczegółowych o podatku akcyzowym, dotyczących poszczególnych grup wyrobów akcyzowych. Deklaracje należy złożyć w określonych terminach:

  • do 25 dnia kolejnego miesiąca za miesiąc poprzedni na podstawie złożonej deklaracji AKC-4/AKC-4zo,

  • do 10 dnia od dnia przyjęcia wyrobów sprowadzanych z zagranicy w trybie z zapłaconą akcyzą na podstawie deklaracji AKC-U (dotyczy to również samochodów osobowych nabywanych w kraju i sprowadzanych z zagranicy),

  • do 10 dnia po odprawie w sytuacji importu wyrobów akcyzowych na podstawie informacji podanych w zgłoszeniu celnym.

Deklaracje rozliczające podatek akcyzowy można złożyć przez internet w ramach usługi e-Zefir. Przesyłane drogą elektroniczną dokumenty muszą być opatrzone jednym z dostępnych rodzajów podpisów elektronicznych.