Świadczenie usług kulturalnych w postaci opraw muzycznych pozwala na korzystanie ze zwolnienia przedmiotowego z VAT. Wielu przedsiębiorców zastanawia się jednak, czy możliwe jest zwolnienie z VAT członka zespołu muzycznego. Analizujemy, czy taka preferencja dla muzyków dotyczy całej grupy, czy tylko poszczególnych artystów.
Zwolnienie z VAT członka zespołu muzycznego – czy to możliwe?
Przedmiotem analizy będzie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy o VAT, gdzie można przeczytać, że zwalnia się od podatku usługi kulturalne świadczone przez indywidualnych twórców i artystów wykonawców, w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagradzane w formie honorariów, w tym za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw do artystycznego wykonania utworów.
Analizując powołane wyżej regulacje dotyczące zwolnienia od podatku od towarów i usług przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 33 ustawy w zakresie usług kulturalnych, zauważyć należy, że warunkiem zastosowania ww. zwolnienia od podatku jest spełnienie przesłanki o charakterze podmiotowym odnoszącej się do usługodawcy, jak również przedmiotowym, dotyczącym rodzaju świadczonych usług. Niespełnienie chociażby jednej z ww. przesłanek powoduje, że zwolnienie nie będzie miało zastosowania.
Warunkiem zastosowania ww. zwolnienia jest zatem spełnienie przesłanki o charakterze przedmiotowym, dotyczącej rodzaju świadczonych usług (kulturalnych), ale także przesłanki podmiotowej odnoszącej się do usługodawcy.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 Ustawy z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej działalność kulturalna w rozumieniu niniejszej ustawy polega na tworzeniu, upowszechnianiu i ochronie kultury.
Podsumowując, za usługi kulturalne możemy uznać usługi polegające na upowszechnianiu i ochronie kultury, przez którą należy rozumieć naturalne i kulturalne dziedzictwo ludzkości o charakterze materialnym i niematerialnym, w szczególności w zakresie historii, nauki i sztuki.
W skład grupy podmiotów uprawnionych do zwolnienia weszli indywidualni twórcy i artyści wykonawcy, w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagradzani w formie honorariów, w tym za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw do artystycznego wykonania utworów.
Jednocześnie, analizując możliwość zwolnienia świadczonych usług na gruncie przepisów art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy, wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych, do której odwołuje się ustawodawca w treści art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy, przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).
Według art. 1 ust. 2 pkt 7 i pkt 8 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych w szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory:
- muzyczne i słowno-muzyczne;
- sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne.
Na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych domniemywa się, że twórcą jest osoba, której nazwisko w tym charakterze uwidoczniono na egzemplarzach utworu lub której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnianiem utworu.
Stosownie do art. 85 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych każde artystyczne wykonanie utworu lub dzieła sztuki ludowej pozostaje pod ochroną niezależnie od jego wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.
Na mocy art. 85 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych artystycznymi wykonaniami, w rozumieniu ust. 1, są w szczególności działania aktorów, recytatorów, dyrygentów, instrumentalistów, wokalistów, tancerzy i mimów oraz innych osób w sposób twórczy przyczyniających się do powstania wykonania.
Z treści ww. przepisów można zatem wywieść, że twórcą w rozumieniu ustawy jest każda osoba prowadząca faktycznie działalność twórczą, czyli działalność, której efektem jest powstanie utworu w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Użyte w tym przepisie określenie „przejaw działalności twórczej” należy rozumieć jako uzewnętrzniony rezultat działalności człowieka o charakterze kreacyjnym.
Członkowie zespołu muzycznego a podatek VAT
Z treści cytowanego art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy o VAT wynika, że zwolnienie dotyczy indywidualnych twórców i artystów wykonawców. W kontekście tak sformułowanej przesłanki podmiotowej należy się zastanowić, jak odnosi się to do przypadku członka zespołu muzycznego.
Przede wszystkim zwróćmy uwagę na treść interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 21 września 2023 roku (nr 0112-KDIL1-1.4012.309.2023.2.MG):
„Wnioskodawca jako wykonawca prowadzi zespół wykonujący działalność artystyczną, która polega na muzycznej oprawie danego utworu na danych uroczystościach państwowych, kulturalnych, pogrzebowych, tj. odgrywanie hymnów państwowych, koncerty i przemarsze. Usługi te są wykonywane na zlecenie Urzędów miast, gmin oraz firm organizujących imprezy instrumentalistów. Wnioskodawca członków zespołu zatrudnia na umowy zlecenia.
Mając zatem na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz powołane przepisy prawa, stwierdzić należy, że skoro Wnioskodawca świadczy usługi kulturalne jako indywidualny twórca – artysta wykonawca, w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, które wynagradzane są w formie honorarium, to usługi te korzystają i będą korzystały ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy”.
Natomiast w interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 21 marca 2018 roku (nr 0112-KDIL1-2.4012.46.2018.1.AW) czytamy:
„W konsekwencji powyższego, z uwagi na spełnienie wymaganych przesłanek określonych regulacją art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy, należy stwierdzić, że świadczone wyłącznie przez Wnioskodawcę usługi, polegające na wystawianiu przedstawień artystycznych w postaci koncertów, będą korzystały ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, na podstawie ww. przepisu. Podkreślenia wymaga fakt, że ww. usług nie będzie świadczył zespół muzyczny, ale Wnioskodawca, gdyż to on jest stroną umowy cywilnoprawnej z kontrahentem”.
Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że zwolnienie znajdzie zastosowanie tylko, gdy spełnione są wszystkie warunki określone w art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy o VAT. To powoduje, że konieczne jest występowanie indywidualnego twórcy prowadzącego działalność gospodarczą.
Przykład 1.
Pani Iwona jest z wykształcenia muzykiem jazzowym. Założyła jednoosobową działalność gospodarczą, w ramach której na podstawie umów o dzieło zatrudnia innych muzyków, którzy razem tworzą zespół. Kobieta podpisuje umowy o wykonanie koncertów. Czy opisane usługi korzystają ze zwolnienia od podatku VAT? Z uwagi na fakt, że w opisanym przypadku stroną umowy o świadczenie usługi kulturalnej jest pani Iwona, może ona korzystać ze zwolnienia od podatku VAT na mocy art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy o VAT. Występuje bowiem jako indywidualny twórca, który otrzymuje honorarium za wykonanie utworu.
Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że najważniejszą okolicznością w kontekście możliwości zastosowania omawianego zwolnienia jest to, czy członek zespołu muzycznego jest indywidualnym twórcą otrzymującym honorarium. Jest to bowiem konieczny warunek zwolnienia określonego w art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy o VAT.
