Poradnik Przedsiębiorcy

Czy masz możliwość korzystania ze zwolnienia podmiotowego z VAT?

Ustawodawca dał przedsiębiorcom w pewnym zakresie wolną wolę: czy być vatowcem, czy korzystać ze zwolnienia z VAT ze względu na limit obrotów. Przed takim wyborem staje zarówno nowa firma, rozpoczynająca działalność, jak i te już funkcjonujące, którym zależy na optymalizacji podatkowej. Istnieją przypadki, w których przedsiębiorcy bardziej opłaca się być czynnym podatnikiem, nawet jeżeli jego obroty nie przekraczają kwoty, o której mowa w ustawie. Ale są i takie charaktery działalności, dla których opłacalne podatkowo jest korzystanie ze zwolnienia z VAT. Jak podjąć decyzję? Czy zawsze mamy taki wybór?

Co o zwolnieniu podmiotowym mówi ustawa o VAT?

Ustawa o VAT pozwala podatnikom na korzystanie m.in. ze zwolnienia podmiotowego, przysługującego ze względu na nie przekroczenie limitu obrotów. Artykuł 113 ust. 1 przywołanej ustawy mówi, iż “zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatników, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 200.000 zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku”. Zwolnienie, o którym mowa we wskazanym artykule, przyjęło się nazywać podmiotowym, czy też fakultatywnym.  

Ważne: Kim jest podatnik wg ustawy o VAT?

Jest nim osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ale też osoba fizyczna, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą! Zatem podatnikiem jest każdy przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność. A dopiero od innych warunków uzależnione jest czy jest się:

  • czynnym podatnikiem VAT, czy
  • podatnikiem korzystającym ze zwolnienia.

Aby móc korzystać ze zwolnienia podmiotowego, konieczne jest, oprócz warunku podstawowego jak limit sprzedaży dodatkowe, prowadzenie sprzedaży, której charakter nie wyklucza zwolnienia.

Jak ustalić limit 200.000 zł?

Jeżeli już wiadomo, ile wynosi limit, należałoby ustalić, co kształtuje jego wartość w firmie. Jakie zdarzenia ująć przy wyliczaniu kwoty sprzedaży, a jakie można pominąć?

Jakie wartości wliczają się do limitu zwolnienia z VAT?

Na początek należy ustalić, co się wlicza do określonego przepisami limitu? Będzie to wartość sprzedanych towarów lub usług. Uwaga: nie ma tu znaczenia, na czyją rzecz sprzedaż jest dokonywana - do limitu wlicza się zarówno wartość sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności, jak i tą wykonywaną na rzecz firm.

 

Maksymalna wartość sprzedaży, pozwalająca na korzystanie ze zwolnienia podmiotowego, wynosi 200.000 zł - z tym że jeżeli podczas trwania danego roku podatkowego założono nową firmę, limit obrotów przelicza się proporcjonalnie do okresu, jaki pozostał do końca roku. Dla nowo zarejestrowanych podatników wartość limitu wyliczana jest proporcjonalnie do okresu, jaki przypada na prowadzenie działalności w roku jej rozpoczęcia.

Czego nie wlicza się do limitu zwolnienia podmiotowego z VAT?

Ustawa wymienia wprost katalog czynności, których nie wlicza się do limitu. Wśród nich wyróżniono:

  • wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, sprzedaż wysyłkową z terytorium kraju oraz sprzedaż wysyłkową na terytorium kraju;
  • odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług, zwolnionych od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3, z wyjątkiem:
    • transakcji związanych z nieruchomościami,

    • usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 (m.in. transakcji dotyczących walut i banknotów, usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi, udzielania kredytów i innych których przedmiotem są instrumenty finansowe),

    • usług ubezpieczeniowych,

- jeżeli czynności te nie mają charakteru transakcji pomocniczych;

  • odpłatną dostawę towarów, która na podstawie przepisów o podatku dochodowym jest zaliczana przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.

Przy usługach korzystających ze zwolnienia istotne jest określenie ich charakteru, czyli czy są one dla podatnika jedynie transakcjami pomocniczymi? Jeżeli tak, zobowiązany jest on wliczyć je do kwoty limitu.

Kto nie może korzystać ze zwolnienia podmiotowego nawet jeżeli nie przekroczy limitu?

Ustawa o VAT wymienia podatników, których sprzedaż nie może korzystać ze zwolnienia bez względu na wielkość obrotów. Zgodnie z przepisami już od pierwszej sprzedaży czynnymi podatnikami powinni zostać:

  • dokonujący dostaw:

    • towarów wymienionych w załączniku nr 12 do ustawy (głównie wyroby z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali),

    • towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, z wyjątkiem:

      • energii elektrycznej (PKWiU 35.11.10.0),

      • wyrobów tytoniowych,

      • samochodów osobowych, innych niż wymienione w lit. e, zaliczanych przez podatnika, na podstawie przepisów o podatku dochodowym, do środków trwałych podlegających amortyzacji,

    • budynków, budowli lub ich części, w przypadkach, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a i b ustawy,

    • terenów budowlanych,

    • nowych środków transportu;

  • świadczący usługi:

    • prawnicze,

    • w zakresie doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego,

    • jubilerskie;

  • nieposiadający siedziby działalności gospodarczej na terytorium kraju.

Konsekwencje korzystania ze zwolnienia podmiotowego z VAT

W przypadku kiedy przedsiębiorca dopiero rozpoczyna swoją działalność gospodarczą, może od razu skorzystać ze zwolnienia. Co to oznacza? Nie będzie musiał rozliczać się z tytułu podatku VAT, a więc będzie zwolniony z obowiązku składania deklaracji VAT-7 czy VAT-7K. Swoje ceny będzie ustalał na podstawie wartości, jaką chce uzyskać od nabywcy. Nie będzie musiał wykazywać cen w kwotach netto i brutto na dokumentach sprzedaży- ani też nie będzie podawał stawki i wartości VAT.

Co można stracić? Korzystając ze zwolnienia z VAT, nie można odliczać podatku VAT naliczonego, jeżeli zakupy będą dokonywane od podatników czynnych. Jeżeli natomiast zakupu dokonujemy od kontrahentów zwolnionych z VAT (np. od firm również korzystających ze zwolnienia, czy też od osób prywatnych), to korzystanie ze zwolnienia podmiotowego z VAT nie będzie minusem.

Konsekwencje przekroczenia limitu sprzedaży lub samowolnej rezygnacji ze zwolnienia

Ustawa o VAT określa moment utraty prawa do zwolnienia. Zwolnienie traci swoją moc, począwszy od czynności, której wykonywanie spowodowało przekroczenie kwoty limitu. Nie ma więc potrzeby dzielenia czynności, aby dokładnie ustalić limit równy 200.000 zł, a opodatkowuje się całą czynność, która spowodowała przekroczenie limitu sprzedaży określonego ustawą. To oznacza, że konieczne jest monitorowanie wartości sprzedaży zaliczanej do limitu na bieżąco, tak aby móc przewidzieć, od której transakcji należy przejść na czynny VAT (rejestracja VAT-R).

Nie trzeba czekać do przekroczenia kwoty limitu sprzedaży, jeżeli przedsiębiorca chce być vatowcem. Przepisy wciąż dają podatnikom możliwość podjęcia decyzji o rezygnacji ze zwolnienia podmiotowego z VAT jeszcze przed przekroczeniem limitu obrotu w wartości 200 000 zł. Konieczne jest tylko złożenie do właściwego urzędu skarbowego formularza rejestracyjnego VAT-R. Wniosek o rezygnację ze zwolnienia należy złożyć przed miesiącem, od którego rezygnacja ma nastąpić.

Podatnicy czynni VAT, którzy wykonują lub będą wykonywać czynności na rzecz innych podatników czynnych VAT bądź przewidują osiąganie wysokich obrotów z działalności gospodarczej, mogą samodzielnie podjąć decyzje o rejestracji dla celów VAT. Korzyści, jakie przyniesie rejestracja to m.in. możliwości odliczenia podatku VAT od otrzymanych faktur zakupowych. Tu status czynnego podatnika jest bardzo korzystny dla przedsiębiorców, którzy mają szansę uzyskać nadwyżkę naliczonego VAT (od zakupów) nad należnym (od sprzedaży). Natomiast minusem są obowiązki formalne związane z koniecznością składania okresowych deklaracji VAT.