Poradnik Przedsiębiorcy

Rezygnacja ze statusu podatnika VAT- wszystko co powinieneś wiedzieć!

Posiadanie statusu czynnego podatnika VAT wiąże się z licznymi prawami oraz obowiązkami w zakresie podatku od towarów i usług. Bycie vatowcem nie jest jednak w każdym przypadku obowiązkowe i po spełnieniu pewnych warunków można zrezygnować ze statusu podatnika VAT. Dopuszczalność takiego rozwiązania oraz konieczne do spełnienia przesłanki przedstawimy w poniższym artykule.

Zwolnienie podmiotowe z VAT

Rezygnacja ze statusu podatnika VAT jest możliwa z wprowadzenia do ustawy o podatku od towarów i usług zwolnienia podmiotowego. Otóż  podmiot dokonujący sprzedaży, której wartość nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 200 000 zł, może skorzystać ze zwolnienia z VAT.

Jak to wygląda w praktyce? Podmiot rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej dokonuje wyboru, czy chce się zarejestrować jako podatnik VAT czynny, czy też chce skorzystać ze zwolnienia podmiotowego ze względu na wielkość obrotów. Jeżeli wybierze pierwsze rozwiązanie, musi złożyć do właściwego naczelnika urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne VAT-R. Dzięki temu staje się czynnym podatnikiem VAT wraz ze wszystkimi tego konsekwencjami. Może zatem odliczać podatek naliczony od poniesionych wydatków, ale również zobowiązany jest do odprowadzania podatku należnego. W przypadku drugiego rozwiązania, wyboru zwolnienia, podatnik nie musi składać żadnych dokumentów do urzędu skarbowego, ponieważ ta preferencja podatkowa przysługuje z urzędu.

Na marginesie warto zaznaczyć, że art. 113 ust. 13 ustawy VAT przewiduje sytuacje, gdy zwolnienie podmiotowe nie przysługuje. Opisuje on różne dostawy towarów (np. wyrobów akcyzowych) lub świadczenia usług (np. doradczych), które powodują, że podatnik zawsze będzie posiadał status czynnego podatnika VAT.

Przykład 1.

Podatnik rozpoczął działalność polegającą na sprzedaży wyrobów objętych podatkiem akcyzowym. Powoduje to, że nie może skorzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT, ma status podatnika VAT czynnego i nie może z niego zrezygnować.

Rezygnacja ze statusu podatnika VAT

Nawet jeżeli początkowo podatnik zdecydował się na bycie czynnym podatnikiem VAT, może w trakcie prowadzenia działalności podjąć decyzję o rezygnacji z tego statusu. Warunkiem jest naturalnie nieprzekroczenie wspomnianego już limitu obrotu wynoszącego 200 000 zł w roku poprzednim. O rezygnacji należy powiadomić właściwego naczelnika urzędu skarbowego poprzez wspomniany już formularz VAT-R i zgłosić zmianę statusu podatnika z VAT czynnego na VAT zwolnionego.

Przykład 2.

Czynny podatnik VAT osiągnął w 2016 r. obroty na poziomie 195 000 zł. W 2017 r. podatnik podjął decyzję o rezygnacji ze statusu czynnego podatnika VAT i skorzystanie ze zwolnienia podatkowego. Z uwagi na nieprzekroczenie limitu obrotu takie zwolnienie mu przysługuje.

Należy także zauważyć, że w przypadku podatników zwolnionych, którzy zrezygnują z tego zwolnienia, nie jest możliwy wcześniejszy powrót do tej preferencji niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym z tego prawa zrezygnowali.

Przykład 3.

Podatnik zrezygnował ze zwolnienia z VAT w 2017 r. Powrót do zwolnienia, przy założeniu nieprzekroczenia limitu 200 000 zł obrotu, możliwy jest dopiero od 2019 r.

Podatkowe konsekwencje rezygnacji ze statusu podatnika VAT

Czynny podatnik VAT ma prawo do dokonywania odliczenia podatku naliczonego zawartego w nabywanych towarach. W przypadku rezygnacji z tego statusu na rzecz zwolnienia z podatku, może powstać konieczność dokonania korekty podatku odliczonego od takich zakupów. Obowiązek korekty jest wynikiem zmiany przeznaczenia towaru i braku dalszego związku z działalnością opodatkowaną. System korekt ma za zadanie zapewnić neutralność podatku od towarów i usług.

W pierwszej kolejności obowiązek korekty dotyczy nabytych środków trwałych o wartości przekraczającej 15 000 zł. W takiej sytuacji rezygnacja ze statusu podatnika VAT spowoduje konieczność dokonywania korekty odliczonego podatku VAT w ciągu 5 lat, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów - w ciągu 10 lat. Korekty należy dokonywać w deklaracji podatkowej składanej na początku każdego roku podatkowego, począwszy od roku, który następuje po rezygnacji, do zakończenia okresu korekty. 

Przykład 4.

Podatnik nabył w lipcu 2017 r. maszynę o wartości 20 000 zł. Od zakupu tego dokonał odliczenia podatku naliczonego. We wrześniu 2017 r. podatnik zrezygnował ze statusu podatnika VAT czynnego i przeszedł na zwolnienie z podatku VAT. Oznacza to, że podatnik musi dokonywać korekty podatku odliczonego w deklaracjach podatkowych składanych za styczeń 2018 r., styczeń 2019 r., styczeń 2020 r., styczeń 2021 r. oraz styczeń 2022 r.

Natomiast w przypadku nabycia składników majątku o wartości początkowej nieprzekraczającej 15 000 zł podatnik rezygnujący ze statusu podatnika VAT, musi dokonać korekty podatku odliczonego od tych zakupów. Korektę tę wykazuje się w deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła zmiana przeznaczenia tych składników z wykorzystywanych do działalności gospodarczej na działalność zwolnioną. Dodatkowo należy pamiętać, że korekty tej nie dokonuje się, jeżeli od końca okresu rozliczeniowego, w którym towary lub usługi wydano do użytkowania, upłynęło 12 miesięcy. 

Przykład 5.

Podatnik nabył w czerwcu komputer o wartości 5000 zł. Od dokonanego nabycia odliczył podatek naliczony. W listopadzie zrezygnował ze statusu podatnika VAT czynnego i stał się podatnikiem zwolnionym z VAT. Oznacza to, że korekty podatku naliczonego należy dokonać w deklaracji podatkowej składanej za listopad.