Poradnik Przedsiębiorcy

Handel obwoźny i obnośny - jak dokumentować sprzedaż?

Co charakteryzuje handel obwoźny i obnośny? Przede wszystkim fakt, iż głównymi nabywcami towarów sprzedawanych w ten sposób są osoby prywatne. Jak w takim wypadku należy dokumentować sprzedaż? Jeżeli przedsiębiorca trudniący się handlem obwoźnym lub obnośnym nie jest zobowiązany do ewidencjonowania transakcji na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych na kasie fiskalnej, wówczas powinien prowadzić ewidencję sprzedaży bezrachunkowej lub też wystawiać dowody wewnętrzne. Zapraszamy do lektury.

Handel obwoźny i obnośny a ewidencja sprzedaży bezrachunkowej

Dokumentem, który służy rejestrowaniu sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności oraz rolników ryczałtowych, również przy handlu obwoźnym, jest ewidencja sprzedaży bezrachunkowej. Powinna mieć ona postać broszury (czyli być spięta na stałe) i posiadać ponumerowane kartki, chociaż w przepisach nie znajdziemy dokładnego określenia jej wzoru.

Wśród podstawowych elementów, jakie powinna zawierać ewidencja sprzedaży bezrachunkowej znajdują się:

  • numer porządkowy wpisu,
  • data uzyskania przychodu nieudokumentowanego,
  • kwota przychodu brutto,
  • podsumowanie przychodów z danego dnia.

Jeżeli sprzedawca trudniący się handlem obwoźnym lub obnośnym jest dodatkowo czynnym podatnikiem VAT, w prowadzonej ewidencji sprzedaży bezrachunkowej powinien dodać również pozycje dotyczące stawek i wartości podatku od towarów i usług.

Przy handlu obwoźnym lub obnośnym każdy przychód nieudokumentowany fakturą należy ująć w ewidencji, a na koniec dnia - dokonać podsumowania sprzedaży. W sytuacji gdy przedsiębiorca samodzielnie prowadzi księgowość swojej firmy, przychody wynikające z handlu obwoźnego powinien ewidencjonować w KPiR na podstawie ewidencji sprzedaży bezrachunkowej na koniec każdego dnia, nie później niż przed rozpoczęciem sprzedaży w dniu następnym.

Jeżeli prowadzenie księgowości zostało zlecone biuru rachunkowemu, możliwe jest ujmowanie w KPiR przychodów z całego miesiąca. Co ważne, zapisu tego należy dokonać najpóźniej do 20 dnia kolejnego miesiąca za miesiąc poprzedni.

Dowody wewnętrzne w handlu obwoźnym i obnośnym?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z 26 sierpnia 2003 roku w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów dopuszczalne jest również dokumentowanie przychodów bezrachunkowych (np. w handlu obwoźnym) za pomocą dowodu wewnętrznego. Rozwiązanie takie wynika z par. 19 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia.

Par. 19 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie KPiR

“Zapisy w księdze dotyczące przychodów ze sprzedaży wyrobów, towarów handlowych i usług są dokonywane na podstawie wystawionych faktur, a w przypadku sprzedaży nieudokumentowanej fakturami - na podstawie wystawionego na koniec dnia dowodu wewnętrznego, w którym w jednej kwocie wykazana jest wartość tych przychodów za dany dzień, o ile nie jest prowadzona ewidencja sprzedaży lub ewidencja przy zastosowaniu kas rejestrujących.”

Należy pamiętać, że jeżeli danego dnia przedsiębiorca nie osiągnie żadnego przychodu ze sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności, nie jest on zobowiązany do sporządzenia zerowego dowodu wewnętrznego.

Handel obwoźny - faktura tylko na żądanie nabywcy

Przedsiębiorcy trudniący się handlem obwoźnym nie mają obowiązku wystawiania faktur na potwierdzenie sprzedaży przeprowadzonej na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności. Jeżeli jednak osoba taka zażąda wystawienia faktury, muszą oni sporządzić odpowiedni dokument.

Od stycznia 2014 roku w ustawie o VAT znajdują się nowe regulacje dotyczące wystawiania faktur na żądanie nabywcy. Wprowadza je art. 106b ust. 3 ustawy, zgodnie z którym na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest zobowiązany do wystawienia faktury dokumentującej:

  1. czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 (sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług  dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem), z wyjątkiem czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4 (m.in. dostawa energii, usługi telekomunikacyjne), oraz otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem tych czynności, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów - jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1 (art. 106b),

  2. sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2 (na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3), z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art. 118 (zwolnienie rolnika ryczałtowego dostarczającego produkty rolne z obowiązku wystawiania faktur)

- jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty.

Ważne!

Zgodnie z art. 106i ust. 6 ustawy o VAT w sytuacjach, o których mowa powyżej, fakturę wystawia się w terminie:

  • do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę, otrzymano całość lub część zapłaty - jeżeli żądanie wystawienia faktury zostało zgłoszone do końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty,
  • nie później niż 15 dnia od dnia zgłoszenia żądania - jeżeli żądanie wystawienia faktury zostało zgłoszone po upływie miesiąca, o którym mowa w pkt. 1.