Poradnik Przedsiębiorcy

Kontakty i rozliczenia z ZUS na początku działalności

Ubezpieczenie ZUS

Kontaktów z ZUS nie uniknie żaden z przedsiębiorców. Właściciele działalności gospodarczych są bowiem zobowiązani do opłacania składek ZUS za siebie, a jeżeli zatrudniają pracowników - także i za nich. Obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym powstaje już od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności lub też od pierwszego dnia, w którym przedsiębiorca decyduje się zatrudnić pracownika.

Od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności przedsiębiorca podlega obowiązkowo ubezpieczeniom:

  • społecznym:
    • emerytalnemu;
    • rentowemu;
    • wypadkowemu (dotyczy wypadków w pracy i chorób zawodowych);
  • zdrowotnemu.

Ubezpieczenia nieobowiązkowe, jakim może, ale nie ma obowiązku podlegać osoba prowadząca działalność gospodarczą, to:

  • ubezpieczenie chorobowe (uprawnia przedsiębiorcę do wypłaty zasiłku z ZUS-u w razie niezdolności do pracy oraz do zasiłku macierzyńskiego) - wchodzi w skład ubezpieczeń społecznych.

Dodatkowo niektóre z osób prowadzących działalność mają obowiązek opłacać składki na Fundusz Pracy. Składki te bowiem opłacane są w przypadku gdy kwota podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wyniesie, w przeliczeniu na okres miesiąca, co najmniej tyle co minimalne wynagrodzenie za pracę (w roku 2018 to 2100 zł). Z obowiązku płacenia składki na Fundusz Pracy zwolnione są osoby, które ukończyły 55 (kobiety) i 60 (mężczyźni) rok życia.

W przypadku pracowników wymiar i rodzaj ubezpieczeń zależy od charakteru umowy oraz kwoty wynagrodzenia.

Przedsiębiorca powinien także wiedzieć, że jeżeli w prowadzeniu działalności pomaga mu współmałżonek, to nawet gdy nie pobiera on wynagrodzenia za swoją pracę jest traktowany jako osoba współpracująca, a co za tym idzie - podlega obowiązkowi ubezpieczeniowemu ZUS.

Rejestracja w ZUS

Osoby prowadzące działalność podlegają, co do zasady, obowiązkowemu opłacaniu składek ZUS na ubezpieczenie już od dnia rozpoczęcia działalności. Podczas rejestracji działalności CEIDG-1 automatycznie przedsiębiorca jest zgłaszany do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako płatnik składek (ZUS-ZFA). Jest to jednak jedynie informacja o tym, że przedsiębiorca stał się płatnikiem ZUS.

W celu zgłoszenia do konkretnych kodów ubezpieczeń należy złożyć formularz ZUS-ZUA - dotyczący ubezpieczeń społecznych oraz ZUS-ZZA - dotyczący ubezpieczenia zdrowotnego. Na rejestrację przedsiębiorca ma 7 dni od dnia rozpoczęcia działalności. Taki sam termin 7 dni obowiązuje w przypadku rejestracji do ZUS nowo zatrudnionego pracownika.

Przywileje dla nowych przedsiębiorców - preferencyjny ZUS

Niektóre z osób rozpoczynających jednoosobową działalność gospodarczą mogą opłacać składki ZUS na ubezpieczenia społeczne w niższym, niż ogólnie obowiązujący, wymiarze. Jest to 30%, kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Preferencyjny ZUS dotyczy jedynie składek społecznych, a więc składka ubezpieczenia zdrowotnego dla nowych przedsiębiorców jak i tych z większym stażem wynosi tyle samo.

Niższe składki przedsiębiorca może opłacać przez okres maksymalnie 24 pełnych miesięcy. Warto mieć na uwadze, że nie wydłuża się go o okres zawieszenia działalności.

Z obniżonych składek ZUS mogą skorzystać osoby, które prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą, wspólnicy spółek cywilnych oraz osoby wykonujące wolny zawód, które uzyskały wpis do ewidencji działalności gospodarczej.

Warunkiem jest:

  • nieprowadzenie pozarolniczej działalności przez te osoby w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności;
  • nie wykonywanie działalności na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym osoby zakładające działalność wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Z ulgowych ZUS-ów nie skorzystają wspólnicy spółek jawnych, komandytowych lub partnerskich, a także jednoosobowy wspólnik spółki z o.o., twórcy i artyści.

Jeżeli przedsiębiorca skorzysta z preferencyjnych składek na ZUS to jako podstawę wyliczenia ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, a także przy ubezpieczeniu wypadkowym i chorobowym będzie brał kwotę wynoszącą 30% minimalnego wynagrodzenia (w 2018 r. 630 zł).

Preferencyjne składki ZUS przedsiębiorcy w 2018 r. wyniosą:

Nazwa składki

Podstawa wymiaru składki w 2018 r. 630 zł

Emerytalna 19,52%

122,98 zł

Rentowa 8%

50,40 zł

Chorobowa 2,45%

15,44 zł

Wypadkowa 1,80%*/1,67%

11,34 zł*/10,52 zł

Fundusz Pracy

przedsiębiorca opłacający minimalne preferencyjne składki ZUS nie opłaca za siebie FP

Zdrowotne 

319,94 zł

SUMA

520,10 zł*/519,28 zł

*stawki obowiązujące do 31 marca 2018 roku

Opłacając preferencyjny ZUS przedsiębiorca nie ma obowiązku płacenia składek na Fundusz Pracy.

W momencie zakończenia okresu opłacania preferencyjnych ZUS (gdy okres 24 miesięcy upłynie) przedsiębiorca powinien się wyrejestrować z ZUS (formularz ZUS-ZWUA) i ponownie zarejestrować na formularzu ZUS-ZUA już z nowym kodem ubezpieczeń. Zakład ubezpieczeń nie powiadamia przedsiębiorcy o upływie okresu preferencyjnych składek. Prowadzący działalność sam jest zobowiązany do pilnowania terminów.

Podstawowe składki ZUS 2018

Aktualna na 2018 r. podstawa wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą to kwota nie niższa niż 2665,80 zł stanowiąca 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Obowiązujące stawki procentowe oraz minimalne składki ubezpieczeń na okres od stycznia 2018 r. wynoszą odpowiednio:

Rodzaj ubezpieczenia

Podstawa wymiaru składki w 2018 r. - 2665,80 zł

Emerytalne  19,52 %

520,36 zł

Rentowe 8 %

213,26 zł

Chorobowe 2,45 %

65,31 zł

Wypadkowa 1,80 %*/1,67%

47,98 zł*/44,52 zł

Zdrowotne 9%

319,94 zł

Fundusz Pracy

65,31 zł

Razem

1 232,16 zł*/1 228,70 zł

*stawki obowiązujące do 31 marca 2018 roku

W stosunku do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego przepisy ustaliły również górną granicę, która nie może miesięcznie przekraczać 250% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wyliczonego dla poprzedniego kwartału.

Inna podstawa służy do obliczania ubezpieczenia zdrowotnego. Podstawę składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowi kwota 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw.