Wnioski i oświadczenia pracownika a Nowy Ład 2.0

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Polski Ład, który obowiązuje od początku 2022 roku, wprowadził istną rewolucję podatkową. Zmiany przepisów dotyczą praktycznie wszystkich obywateli, bez względu na to, z jakich źródeł uzyskują przychody. Wiele z wdrożonych wraz z nowym rokiem przepisów szeroko krytykują jednak zarówno eksperci podatkowi, jak i społeczeństwo. Rząd nie pozostaje obojętny na te uwagi i w kwietniu ogłosił wprowadzenie tzw. Polskiego Ładu 2.0. Opublikowana została już nawet propozycja nowych przepisów – mowa tu o projekcie ustawy o zmianie Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw z dnia 22 kwietnia 2022 roku. Część z nich zacznie obowiązywać od 1 lipca 2022 roku, inne natomiast od 1 stycznia 2023 roku.

Prawo nie pozwala jednak na wprowadzanie zmian przepisów w trakcie roku podatkowego, chyba że są one korzystne dla podatnika. Tak też nowe regulacje argumentuje rząd, przedstawiając uzasadnienie wprowadzanych modyfikacji.

Tak jak na przełomie roku, tak i teraz zmiana przepisów dotyczy szczególnie kwestii podatkowych. Podatnicy, których źródłem przychodów jest stosunek pracy czy umowy cywilnoprawne, mogą samodzielnie decydować, z których ulg podatkowych chcą skorzystać w trakcie roku, a które zastosują w rozliczeniu rocznym. Jednak, aby płatnik podatku (pracodawca) mógł w prawidłowy sposób ustalić wysokość zaliczki na podatek, musi uwzględniać wnioski i oświadczenia pracownika (podatnika).

Wnioski i oświadczenia pracownika od 1 stycznia 2023 roku

Mnogość ulg i preferencji w rozliczaniu podatku dochodowego wprowadziła także konieczność składania odpowiednich wniosków i oświadczeń. Prawdą jest, że wielu pracowników ani pół roku temu, ani teraz nie wie, jakie wnioski powinni złożyć i jakie konsekwencje będą z tego wynikały. W całej sytuacji nie pomogła medialna narracja wprowadzająca wiele dezinformacji w tym zakresie. Jednak ponieważ złożenie lub niezłożenie (lub wręcz wycofanie) pewnych oświadczeń i wniosków znacząco wpływa na wyliczanie wynagrodzeń pracowników, a co za tym idzie – wysokość otrzymywanego co miesiąc wynagrodzenia netto, rząd w zapowiadanym Polskim Ładzie 2.0 wdraża pewne uściślenia w tej kwestii.

Do Ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PDOF) wprowadza się art. 31a, który wskazuje wprost, m.in. jakie wnioski może złożyć pracownik, od kiedy powinny być one uwzględnione w naliczaniu wynagrodzenia, w jaki sposób można je wycofać.

Oświadczenia pracownika – papierowe czy elektroniczne?

Jedną z proponowanych nowelizacji przepisów jest zmiana terminologii użytej w ustawie o PDOF. Wcześniejsze przepisy wskazywały, że składane przez podatników wnioski powinny być złożone płatnikom (pracodawcom, zleceniodawcom, organom rentowym) „pisemnie”. Teraz jednak określenie to zostanie zastąpione sformułowaniem „na piśmie”. Mimo iż zmiana wydaje się wręcz niezauważalna, rząd w uzasadnieniu do ustawy wyjaśnia, co ona oznacza. Odniesienia i wyjaśnienia należy szukać w Ustawie z dnia 18 listopada 2020 roku o doręczeniach elektronicznych. Jak można przeczytać w uzasadnieniu Polskiego Ładu 2.0: „Dzięki tej ustawie nastąpiła zmiana w zakresie stosowanej w przepisach prawa terminologii. Używany w przepisach aktów normatywnych wyraz «pisemnie» został zastąpiony wyrażeniem [...] «na piśmie»”. Co ta zmiana oznacza w praktyce? Bardzo istotną modyfikację. A mianowicie zmiana terminologii doprecyzowuje i dopuszcza składanie wniosków i oświadczeń przez pracowników zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej. Zatem w zależności od ustaleń obowiązujących w zakładzie pracy wnioski i oświadczenia będą mogły być składane w tradycyjnej formie papierowej lub z wykorzystaniem, np. systemu elektronicznego (kadrowo-płacowego). Z pewnością będzie to duże ułatwienie i dla pracowników, i pracodawców.

Wzór oświadczenia przygotowany przez Ministerstwo Finansów

Powyższe regulacje wprowadzają pewną dowolność co do formy składania wniosków przez podatników. Mogą być one złożone papierowo lub elektronicznie. A co ze wzorem oświadczeń? Jak można przeczytać w uzasadnieniu, pracodawca będzie mógł zdecydować, czy przyjmie wnioski za pośrednictwem programu kadrowo-płacowego, czy w formie pisemnej. Również wzór dokumentu będzie mógł ustalić pracodawca lub w Biuletynie Informacji Publicznej udostępni się wzór przygotowany przez Ministerstwo Finansów. Aktualnie nie został on jeszcze opublikowany.

Według zapowiedzi Ministerstwo Finansów opracuje i opublikuje w Biuletynie Informacji publicznej wzór oświadczenia dla podatnika, na podstawie którego będzie naliczany podatek lub będą stosowane zwolnienia i ulgi.

Wzór oświadczenia będzie dotyczył wniosków i oświadczeń, o których mowa w artykułach ustawy o PIT:

  • art. 31b ust. 1 – kwota zmniejszająca podatek w wysokości 1/12 (PIT-2);
  • art. 32ust. 3 – oświadczenie o wspólnym opodatkowaniu dochodów małżonków albo osób samotnie wychowujących dzieci;
  • art. 32 ust. 6 – wniosek o obliczanie podatku osób do 26. roku życia oraz o niestosowaniu miesięcznych kosztów uzyskania przychodów (podstawowych i podwyższonych);
  • art. 32 ust. 7 – oświadczenie o stosowaniu podwyższonych kosztów uzyskania przychodów;
  • art. 32ust. 8 – wniosek o rezygnacji ze stosowania kosztów uzyskania przychodów 50%.

Warto zauważyć, że oprócz wyżej wskazanych wniosków i oświadczeń wraz z nowym rokiem pracownik będzie mógł złożyć wniosek o rezygnację z podwyższonych kosztów uzyskania przychodów, co w obecnym stanie prawnym jest niemożliwe.

Kiedy należy złożyć lub wycofać wniosek bądź oświadczenie i jak to zrobić?

Jak już zostało wskazane, podatnik składa płatnikowi wnioski i oświadczenia mające wpływ na sposób ustalania jego zaliczki na podatek dochodowy. Z kolei płatnik (pracodawca, zleceniodawca, organ rentowy) ma obowiązek uwzględnić złożone wnioski i oświadczenia pracownika

Jak wskazuje art. 31a ust. 5 ustawy o PIT, podatnik jest zobligowany uwzględnić złożone wnioski i oświadczenia najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym je otrzymał. W praktyce oznacza to, że jeśli wnioski zostały złożone przed naliczeniem wynagrodzenia, to pracodawca – jeśli ma taką możliwość – może uwzględnić oświadczenia już w tym samym miesiącu, jednak nie później niż z miesiącem kolejnym.

Co ważne, ten sam przepis wskazuje wyjątek dla płatników z art. 34, którym są organy rentowe – czas na uwzględnienie wniosków i oświadczeń mają najpóźniej po drugim miesiącu, od kiedy zostały one złożone.

Obecne przepisy doprecyzowują również, że na pracowniku ciąży obowiązek wycofania złożonych wniosków i oświadczeń, jeśli jego sytuacja zmieniła się i ma to wpływ na zgodność ze składanymi oświadczeniami, od których zależy ustalenie zaliczki na podatek. Ustawodawca wskazał, że wycofanie wcześniej złożonych dokumentów polega na złożeniu nowego oświadczenia lub wniosku na piśmie, czyli tak, jak miało to miejsce przy składaniu dokumentów.

Wycofanie wcześniej składanych przez pracownika wniosków lub oświadczeń nie polega na wydaniu ich przez pracodawcę. Wiąże się ze złożeniem nowego oświadczenia lub wniosku o wycofanie wcześniej składanych dokumentów.

Należy również pamiętać, że złożone wnioski i oświadczenia pracownika obowiązują także w kolejnych latach i nie ma potrzeby ponawiania tego w każdym roku podatkowym, chyba że – jak już zostało wspomniane – zmianie ulegnie sytuacja podatnika, która ma wpływ na zgodność oświadczeń.

Złożone oświadczenia i wnioski obowiązują w kolejnych latach i nie trzeba ich składać w każdym roku podatkowym na nowo, chyba że odrębne przepisy wskazują inaczej.

Oświadczenia i wnioski po ustaniu stosunku prawnego

Projekt nowelizacji ustawy o PIT wprowadza kolejną ważną regulację. A mianowicie:

Art. 31a ust. 7 ustawy o PDOF

Po ustaniu stosunku prawnego stanowiącego podstawę dokonywania przez płatnika świadczeń podatnikowi płatnik przy obliczaniu zaliczki pomija oświadczenia i wnioski złożone uprzednio przez podatnika, z wyjątkiem wniosków, o których mowa w art. 32 ust. 6 i 8.

Z powyższego przepisu wynikają dwie najważniejsze kwestie. Po pierwsze w sytuacji, kiedy wynagrodzenie lub świadczenie wypłacane jest pracownikowi/zleceniobiorcy po ustaniu zatrudnienia (po zakończeniu umowy) – pracodawca ustala zaliczkę na podatek z pominięciem wcześniej składanych przez pracownika wniosków i oświadczeń. W praktyce oznacza to, że zastosuje zasady ogólne i nie będzie mógł uwzględnić żadnych ulg lub zwolnień, których używano na wniosek pracownika.

Natomiast fragment „z wyjątkiem wniosków, o których mowa w art. 32 ust. 6 i 8” wprowadza dwa wyjątki.

Art. 32 ust. 6 dotyczy wniosku o obliczanie podatku osób do 26. roku życia oraz o niestosowaniu miesięcznych kosztów uzyskania przychodów (podstawowych i podwyższonych).

Art. 32 ust. 8 dotyczy wniosku o rezygnacji ze stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów.

Oznacza to, że pracodawca podczas ustalania zaliczki na podatek z przychodu wypłacanego po ustaniu stosunku prawnego będzie musiał uwzględnić dwa powyższe wnioski, jeśli zostały wcześniej złożone przez pracownika. Natomiast wszystkie inne wnioski i oświadczenia mają zostać pominięte.

Przypomnijmy, że w obecnym stanie prawnym, ustalając zaliczkę na podatek po ustaniu zatrudnienia, pracodawca stosuje zarówno ulgę podatkową, jak i koszty uzyskania przychodu.

Wiele wskazuje na to, że projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw zostanie przyjęty i podpisany bez większych poprawek. Będzie to oznaczało już drugą bardzo dużą zmianę przepisów podatkowych. Warto zatem poznać nowe, aby składając odpowiednie wnioski i oświadczenia, zastosować najkorzystniejsze rozliczenie podatku dochodowego.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów