Grupy zawodów, w których występują niedobory kadrowe – nowy wykaz

Przepisy dotyczące zatrudniania obcokrajowców ewoluują, a najnowsze regulacje wprowadzają istotne ułatwienia dla przedsiębiorców. Resort pracy przygotował projekt, który precyzyjnie definiuje grupy zawodów, w których występują niedobory kadrowe. Sprawdź, jak te zmiany wpłyną na szybsze uzyskiwanie zezwoleń na pracę i wiz dla cudzoziemców w Twojej firmie.

Wykaz zawodów deficytowych – obowiązujące przepisy

Podstawą do określenia przez ministra właściwego do spraw pracy (dalej: minister) wykazu zawodów deficytowych jest art. 29 ust. 1 Ustawy z 20 marca 2025 roku o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, (dalej: ustawa).

Jak wynika ze wskazanego przepisu, minister w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych może określić – w drodze rozporządzenia – wykaz określający grupy zawodów, w których występują niedobory kadrowe. 

Cel wydania rozporządzenia w sprawie wykazu zawodów deficytowych

Jak podkreślono w uzasadnieniu do projektu, nowe rozporządzenie korzystnie wpłynie na przyspieszenie procedury uzyskiwania zezwoleń na pracę oraz na wydawanie wiz dla cudzoziemców, którzy będą pracowali w określonym zawodzie. Ułatwi to realizację potrzeb kadrowych pracodawców poszukujących pracowników do pracy w zawodach uznanych za deficytowe, którzy mają trudności w ich rekrutacji na rodzimym rynku pracy.

Oznacza to zatem, że nowe rozporządzenie umożliwi wojewodzie rozpatrzenie wniosków o wydanie zezwoleń na pracę dla cudzoziemców, którzy będą pracować w konkretnym zawodzie, zgodnie z pierwszeństwem określonym w art. 27 ustawy. Zgodnie z tym przepisem wojewoda – rozpatrując wnioski o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca na rzecz polskiego podmiotu – uwzględnia w kolejności wnioski: 

1. przedsiębiorców określonych w wykazie utworzonym przez ministra właściwego do spraw gospodarki wykonujących na terytorium RP działalność gospodarczą o istotnym znaczeniu dla gospodarki narodowej;
2. o wydanie kolejnego zezwolenia na pracę dla tego samego polskiego podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi i dla tego samego cudzoziemca w wymiarze czasu pracy nieniższym i za wynagrodzeniem nieniższym niż określone w uprzednio wydanym zezwoleniu na pracę, ważnym w dniu złożenia kolejnego wniosku o wydanie zezwolenia na pracę; 
3. dotyczące cudzoziemców mających wykonywać pracę w zawodach określonych w wykazie, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy (wykaz określający grupy zawodów, w których występują niedobory kadrowe); 
4. pozostałe.

Należy także dodać, iż dla konsula rozpatrującego wnioski o wydanie wiz wykaz deficytowych zawodów będzie stanowił podstawę do priorytetowego traktowania spraw cudzoziemców mających wykonywać pracę w zawodzie objętym wykazem. 

Kryteria kwalifikujące dany zawód do objęcia wykazem grupy zawodów, w których występują niedobory kadrowe

W uzasadnieniu do projektu rozporządzenia podkreślono, że obecnie rynek pracy w Polsce charakteryzuje się stosunkowo dobrą kondycją, choć z widocznym wzrostem liczby bezrobotnych w ujęciu miesiąc do miesiąca oraz rok do roku. Jednocześnie niski poziom bezrobocia nie eliminuje problemów związanych z niedoborami siły roboczej w określonych segmentach rynku pracy, co potwierdzają analizy krajowe i europejskie. 

Według tych danych deficyty kadrowe utrzymują się trwale w kluczowych sektorach gospodarki, w szczególności w ochronie zdrowia, transporcie, edukacji, budownictwie, energetyce, bezpieczeństwie publicznym, przemyśle przetwórczym oraz usługach finansowo-prawnych. Długotrwale deficyty kadrowe dotyczą między innymi pielęgniarek i położnych, kierowców autobusów, kierowców samochodów ciężarowych i ciągników siodłowych, samodzielnych księgowych oraz spawaczy.

Ponadto w raporcie Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS) pod tytułem Analiza badająca deficyty pracownicze w świetle postępu i transformacji technologicznych z 2023 roku wskazano, że: rosnące wykorzystanie technologii cyfrowych i automatyzacji oraz postęp naukowo techniczny prowadzą do systemowego wzrostu zapotrzebowania na pracowników o wysokich kwalifikacjach, w szczególności w zawodach należących do kategorii specjalistów i ekspertów.

Transformacja energetyczna to kolejny czynnik mający wpływ na wzrost zapotrzebowania na pracowników w zawodach technicznych. Zgodnie z analizą przedstawioną w cytowanym raporcie IPiSS szybki rozwój odnawialnych źródeł energii, wdrażanie nowych technologii energetycznych, a także konieczność modernizacji infrastruktury energetycznej zwiększają popyt na specjalistów w zakresie energetyki, elektryków, techników instalacji oraz monterów systemów energetycznych. 

Odrębnym źródłem deficytów kadrowych są niedopasowania strukturalne wywołane rozbieżnością między profilem wykształcenia osób wchodzących na rynek pracy a faktycznymi potrzebami gospodarki. Jest to spowodowane tym, że system edukacji ciągle nie nadąża za szybkim postępem technologicznym, a profil kształcenia nie odpowiada zapotrzebowaniu na pracowników technicznych i inżynieryjnych. W konsekwencji na rynek pracy trafia zbyt mała liczba absolwentów szkół branżowych i technicznych w stosunku do potrzeb gospodarki.

Uwzględniając ww. analizy oraz dane statystyczne, opracowano zestaw kryteriów kwalifikujących dany zawód do objęcia zawodu wykazem zawodów deficytowych, który jest zawarty w załączniku do projektowanego rozporządzenia. Powyższe kryteria obejmują: 

• zawody z klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy (KZiS), które były wykazane w Barometrze Zawodów jako deficytowe dla kraju w prognozie na 2026 rok, 
• liczbę bezrobotnych zarejestrowanych w I półroczu 2025 roku przypadających na jedną ofertę pracy zgłoszoną do powiatowego urzędu pracy w danym zawodzie w tym samym okresie, która była mniejsza niż 5, 
• liczbę bezrobotnych zarejestrowanych w danym zawodzie w I półroczu 2025 roku, która była niższa niż 5 tys., 
• liczbę dokumentów legalizujących pracę cudzoziemca wydanych w I półroczu 2025, która była większa niż 1 tys. 

Wskutek dokonanej analizy wyłoniono 329 zawodów w 37 grupach elementarnych spełniających przyjęte kryteria. W I półroczu 2025 roku w powyższych zawodach zarejestrowano łącznie 33 tys. bezrobotnych, przy czym liczba wolnych miejsc pracy i miejsc aktywizacji zawodowej wyniosła 29 tys. 

Jednocześnie w tym okresie wydanych zostało ponad 100 tys. dokumentów legalizujących pracę cudzoziemców (w tym około 30 tys. zezwoleń na pracę typu A), co świadczy o utrzymującym się wysokim zapotrzebowaniu pracodawców na pracowników zagranicznych w tych zawodach.

Grupy zawodów, w których występują niedobory kadrowe

Wykaz określający grupy zawodów, w których występują niedobory kadrowe, określa załącznik do projektu rozporządzenia z 15 stycznia 2026 roku. Wskazane rozporządzenie po przejściu pełnego procesu legislacyjnego wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Wykaz obejmuje grupy elementarne zawodów według KZiS, takie jak:

• inżynierowie do spraw przemysłu i produkcji,
• inżynierowie budownictwa,
• inżynierowie mechanicy,
• inżynierowie elektrycy,
• lekarze bez specjalizacji, w trakcie specjalizacji lub ze specjalizacją I stopnia,
• lekarze specjaliści (ze specjalizacją II stopnia lub tytułem specjalisty),
• pielęgniarki bez specjalizacji lub w trakcie specjalizacji,
• pielęgniarki z tytułem specjalisty,
• położne bez specjalizacji lub w trakcie specjalizacji,
• położne z tytułem specjalisty, 
• lektorzy języków obcych, 
• analitycy systemów komputerowych, 
• specjaliści do spraw rozwoju systemów informatycznych, 
• projektanci aplikacji sieciowych i multimediów,
• programiści aplikacji,
• projektanci i administratorzy baz danych,
• administratorzy systemów komputerowych, 
• specjaliści do spraw sieci komputerowych,
• technicy budownictwa,
• technicy elektrycy,
• operatorzy urządzeń energetycznych,
• technicy nauk biologicznych (z wyłączeniem nauk medycznych),
• piloci statków powietrznych i personel pokrewny,
• pracownicy wsparcia rodziny, pomocy społecznej i pracy socjalnej,
• asystenci nauczycieli, 
• pomocniczy personel medyczny, 
• pracownicy domowej opieki osobistej, 
• dekarze,
• hydraulicy i monterzy rurociągów,
• monterzy i konserwatorzy instalacji klimatyzacyjnych i chłodniczych, 
• spawacze i pokrewni,
• elektrycy budowlani i pokrewni,
• elektromechanicy i elektromonterzy, 
• monterzy linii elektrycznych, 
• kierowcy autobusów i motorniczowie tramwajów,
• kierowcy samochodów ciężarowych, 
• maszyniści i operatorzy maszyn i urządzeń dźwigowo-transportowych i pokrewni. 

W obrębie wskazanych grup elementarnych wyodrębniono ponadto określone zawody według specjalności zawodowych należących do danej grupy.

Grupy zawodów, w których występują niedobory kadrowe - podsumowanie

Publikacja – w formie rozporządzenia – wykazu zawodów, w których odnotowano niedobory kadrowe, ułatwi realizację potrzeb kadrowych pracodawców poszukujących pracowników w zawodach uznanych za deficytowe. Nowe rozporządzenie umożliwi wojewodzie rozpatrzenie wniosków o wydanie zezwoleń na pracę dla cudzoziemców zgodnie z pierwszeństwem określonym w ustawie o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wykaz opracowano na podstawie analiz oraz danych statystycznych obrazujących aktualny stan rynku pracy, z uwzględnieniem zawodów deficytowych.