Poradnik Przedsiębiorcy

Służebność przesyłu - opodatkowanie w 2015 r.

W nowym roku możemy spodziewać się nowelizacji ustaw o podatku dochodowym. Pojawią się modyfikacje prawne, które dadzą podatnikom możliwość obniżenia obciążeń fiskalnych. W projekcie można znaleźć między innymi założenie, iż służebność przesyłu i uzyskane dzięki niej przychody będą zwolnione z opodatkowania.

Służebność przesyłu - definicja

Służebność przesyłu ma swoją podstawę prawną w Kodeksie cywilnym. Zalicza się ją do kategorii tak zwanych ograniczonych praw rzeczowych - w tym gronie znajdują się jeszcze zastaw, hipoteka oraz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu.

Art. 3051 Kodeksu cywilnego

"Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu)."

Art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego

“Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa."

Treścią tego przepisu jest zachowanie właściciela nieruchomości polegające na znoszeniu już wybudowanych urządzeń albo takich, które mają dopiero powstać na obszarze jego własności. Trzeba zaznaczyć, że służebność przesyłu może być odpłatna.

Jeśli podmiot, któremu przysługuje własność, nie zgodzi się na potwierdzoną umową służebność przesyłu, to wtedy posiadacz (obecny lub przyszły) urządzeń ma prawo wystąpić do sądu o jej ustanowienie za wynagrodzeniem. Podobnie może uczynić, jeśli operator przesyłowy nie będzie chciał zapłacić.

Służebność przesyłu - opodatkowanie obecnie

W kwestii tego, jak ma być opodatkowana służebność przesyłu, można dostrzec niejednolitą linię orzeczniczą i interpretacyjną. Niektóre organy są zdania, że wynagrodzenie, jakie otrzymują właściciele nieruchomości, nie powinno być obłożone podatkiem. Większa część zaznacza, że służebność przesyłu nie jest zwolnione z opodatkowania jak służebność gruntowa, dlatego przychody czerpane z tego źródła muszą stanowić podstawę dla PIT. Taką opinię wyraził Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. ILPB2/415-22/14/4/ES.

Ustawa o PIT, art. 21 ust. 1

Wolne od podatku dochodowego są odszkodowania wypłacone, na podstawie wyroków sądowych i zawartych umów (ugód), posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułu:

a) ustanowienia służebności gruntowej,

b) rekultywacji gruntów,

c) szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie

- w wyniku prowadzenia na tych gruntach, przez podmioty uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, inwestycji dotyczących budowy infrastruktury przesyłowej ropy naftowej i produktów rafinacji ropy naftowej oraz budowy urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651, z późn. zm.)

Odszkodowania z tytułu ustanowienia służebności przesyłu nie są zwolnione z podatku, dlatego zwykle kwalifikuje się je do przychodów z innych źródeł. Ale w orzecznictwie sądów administracyjnych występują inne opinie, według których służebność przesyłu jest objęta przedmiotowym zwolnieniem podatkowym - tak jak w

wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 88/10. Takie podejście były krytykowane przez organy podatkowe, które podkreślały, że służebność gruntowa jest odrębnym podmiotem, niezależnym wobec służebności przesyłu czy osobistej.

Powołano się tutaj na zasadę expressio unius est exclusio alterius - włączenie jednego jest wykluczeniem czegoś innego. Oznacza to, że jeśli akt prawny wymienia określone elementy zbioru, to zakres normy nie powinien obejmować nieuwzględnionych elementów.

Służebność przesyłu - zmiany w opodatkowaniu

Planowana nowelizacja zakłada, że wynagrodzenie właściciela nieruchomości z tytułu ustanowienia służebności przesyłu zostanie zwolnione z PIT i CIT. Orzecznictwo wskazuje, że takie wynagrodzenie ma charakter odszkodowawczy - nie ma zaś cech zobowiązania łączącego wierzyciela oraz dłużnika. To główna przesłanka do nowelizacji prawa w tym zakresie.

Mimo iż grupa odbiorców omawianej ulgi będzie niewielka, to zwolnienie służebności przesyłu z podatku prezentuje się jako zmiana na lepsze. Pozostaje czekać na gotowy projekt - i trzymać kciuki za to, żeby precyzyjne przepisy ograniczyły kontrowersje interpretacyjne w tym temacie. Według planu nowelizacja ma zacząć obowiązywać od Nowego Roku 2015.