Poradnik Przedsiębiorcy

Dostawa towaru już w momencie jego wydania?

Moment dokonania dostawy towarów lub zrealizowania usługi jest - zgodnie ze zmianami obowiązującymi od początku bieżącego roku - kluczowy dla wyznaczenia momentu powstania obowiązku podatkowego na gruncie VAT. Wcześniej liczyły się albo data wydania towaru, albo wystawienie faktury - o ile musiała być ona sporządzona. Według obecnych przepisów wszystko jest uzależnione od zapisów w umowie pomiędzy sprzedawcą a nabywcą. Z tego wynika, że w pewnych przypadkach obowiązek podatkowy rodzi się w chwili realizacji dostawy towaru, w innych wtedy, gdy zostaną one wydane.

Powstawanie obowiązku podatkowego w VAT w 2014 roku - ogólna zasada

Zmodyfikowana ustawa o VAT nie zawiera już artykułu 19., w którym znajdował się przepis określający moment powstawania obowiązku podatkowego. Nowe regulacje znalazły się w dopisanym przez ustawodawcę artykule 19a. Jego ust. 1 mówi, że teraz obowiązek podatkowy rodzi się w momencie dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Warto zauważyć, że jest to wyraźnie odejście od zbytniego przywiązania do faktury - nie ma już związku pomiędzy powstaniem obowiązku podatkowego a wystawieniem faktury, nawet gdy jest ona konieczna.

Ważne!

Termin wystawienia faktury to 15 dzień miesiąca następujące po miesiącu dokonania dostawy towaru lub realizacji usługi bądź otrzymania zaliczki.

To zasada ogólna. Istnieje od niej wiele wyjątków - np. zainkasowanie części lub całości zapłaty (zadatek, zaliczka, przedpłata itd.) przed dokonaniem dostawy bądź realizacją usługi. W tej sytuacji obowiązek podatkowy rodzi się w momencie jej otrzymania. Trzeba jeszcze dodać to, że wystawienie faktury wciąż jest kluczowe przy pewnych typach usług - np. przy mediach.

Dostawa towarów

Tak więc, od początku bieżącego roku dla pojawienia się obowiązku podatkowego kluczowa jest data dostawy - przyjrzyjmy się bliżej temu pojęciu. Artykuł 7 ust. 1 Ustawy o podatku od towarów i usług mówi, że jest to data przeniesienia prawa rozporządzania towarem jak właściciel. Zwykle ma to miejsce w momencie wydania towaru kupującemu.

Pojęcie dostawy towarów zostało omówione w wyroku NSA z dnia 14 września 2010 roku (sygn. akt I FSK 1389/09), w którym znajduje się wniosek, że sformułowanie “rozporządzanie towarami jak właściciel” powinno być rozumiane szeroko.

W interpretacji indywidualnej z dnia 5 grudnia 2013 roku (sygn. akt IPPP1/443-1035/13-2/MP) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie zaznaczył, że z wydaniem towaru przez dostawcę związany jest “istotny skutek dokonania sprzedaży towarów, polegający m.in. na przejściu na odbiorcę korzyści i ciężarów związanych z towarem oraz ryzyka przypadkowej utraty lub jego uszkodzenia. Chwilą decydującą o przejściu na odbiorcę korzyści i ciężarów związanych z towarem oraz ryzyka przypadkowej utraty lub uszkodzenia towaru jest co do zasady wydanie towaru. Dokonanie dostawy, o którym mowa w art. 19a ust. 1 ustawy, oznacza zatem faktyczne zrealizowanie dostawy. Jeżeli strony oznaczyły inną chwilę niż wydanie towaru dla przejścia korzyści i ciężarów, to w razie wątpliwości przyjmuje się, że ta sama chwila dotyczy przejścia ryzyka przypadkowej utraty lub uszkodzenia towaru”.  

Dyrektor przywołał też artykuł 353¹ Kodeksu cywilnego, gdzie znajduje się zapis, że strony umowy mogą ułożyć stosunek prawny według swoich potrzeb - ale jego treść bądź cel nie mogą sprzeciwiać się naturze stosunku, ustawie oraz zasadom współżycia społecznego. Według Dyrektora IS w Warszawie “z powyższej zasady wynika, że strony mogą dowolnie kształtować treść umowy w granicach wyznaczonych przez obowiązujące przepisy prawa, w tym także przepisy prawa podatkowego”.

Reasumując, należy dojść do wniosku, że dostawa może mieć miejsce albo w chwili rzeczywistego dostarczenia towaru do kupującego, albo w momencie wydania go klientowi lub przewoźnikowi w magazynie sprzedającego - wszystko jest uzależnione od tego, kiedy na kupującego transferują się korzyści i ciężary powiązane z daną rzeczą. Decydujące są tutaj szczegółowe zapisy w sporządzonej umowie. Jeśli ogólne postanowienia brzmią tak, że:

  • dostawca ma obowiązek dostarczenia (na własny koszt) danego towaru do kupującego, wtedy chwilą powstania obowiązku podatkowego będzie dzień rzeczywistego zrealizowania dostawy;

  • dostawca przygotowuje towar, a odbiorem i transportem zajmuje się nabywca, wtedy obowiązek podatkowy rodzi się w momencie wydania towaru kupującemu bądź spedytorowi.

Momentu dostawy - dokumentacja

Ważną rzeczą w kwestii obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług od początku bieżącego roku jest obowiązek dokumentowania zrealizowanej dostawy - także wtedy, kiedy ma ona miejsce w chwili wydania towaru.

Konieczność ta nie została umieszczona bezpośrednio w ustawie, a mimo to podatnik powinien umieć uzasadnić, z jakiego powodu w konkretnym okresie pojawił się obowiązek podatkowy z tytułu danej dostawy. W tej sprawie obecnie można dostrzec pewną dowolność. Trudno orzec, które dokumenty zostaną uznane przez instytucje skarbowe za właściwe dowody zrealizowania dostawy. Warto wiedzieć, że niezależnie od ich formy trzeba przechowywać je przez 5 kolejnych lat podatkowych.